Organka grubodzioba
| Euphonia laniirostris[1] | |||
| Orbigny & Lafresnaye, 1837 | |||
 Samiec | |||
 Samica | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
organka grubodzioba | ||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 | |||
Organka grubodzioba[3] (Euphonia laniirostris) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae), podrodziny organek (Euphoniinae). Występuje w Ameryce Południowej i Centralnej. Niezagrożona wyginięciem.
Morfologia
Długość ciała wynosi 11–15 cm, masa ciała 15 g[4]. Dla podgatunku nominatywnego długość skrzydła wynosi 61,5 mm, ogona 35,5 mm, zaś dzioba 9 mm. Tęczówka brązowa, nogi i stopy czarne[5]. U samca złotożółta czapeczka, broda, gardło i cały spód ciała. Pozostała część upierzenia czarna z granatowym połyskiem. Nogi szare. Samica w większości brązowożółta, lotki brązowe z żółtymi obrzeżeniami chorągiewek zewnętrznych.
Zasięg występowania i podgatunki
Wyróżnia się następujące podgatunki Euphonia laniirostris[6][7]:
- E. l. crassirostris P.L. Sclater, 1857 – Kostaryka do zachodniej Wenezueli
- E. l. melanura P.L. Sclater, 1851 – organka czarnosterna[3] – wschodnia Kolumbia do wschodniego Peru oraz północno-centralnej Brazylii
- E. l. hypoxantha Berlepsch & Taczanowski, 1884 – zachodni Ekwador i północno-zachodnie Peru
- E. l. zopholega (Oberholser, 1918) – wschodnio-środkowe Peru
- E. l. laniirostris d’Orbigny & Lafresnaye, 1837 – organka grubodzioba[3] – południowo-wschodnie Peru do północnej Boliwii i centralnej Brazylii.
Biotop
Środowisko życia stanowią obrzeża lasów, zarośla krzewów, ogrody oraz tereny rolnicze z pojedynczymi drzewami[4].
Zachowanie
Żywi się owocami. Żeruje w parach, małych grupach lub wielogatunkowych stadach w koronach drzew. Gniazdo o kulistym kształcie umieszczone jest w ukrytym miejscu[4]. Zniesienie liczy cztery jaja o masie około 1,42 grama. Inkubacja trwa około 14 dni. Wysiaduje jedynie samica. Pisklęta pozostają w gnieździe około 20 dni[8].
Status zagrożenia
IUCN uznaje organkę grubodziobą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji, według szacunków organizacji Partners in Flight z 2019 roku, mieści się w przedziale 5–50 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny[2].
Przypisy
- ↑ Euphonia laniirostris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 BirdLife International, Euphonia laniirostris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-06] (ang.).
- 1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Euphoniinae Tschudi, 1846 – organki (wersja: 2024-10-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-06].
- 1 2 3 David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, Phil Benstead: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 483. ISBN 978-83-01-15733-3.
- ↑ C.E. Hellmayr. On a Collection of Birds Made by Mr. W. Hoffmanns on the Rio Madeira, Brazil. „Novitates Zoologicae”. 14, s. 347, 1907.
- ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-06] (ang.).
- ↑ Hilty, S.: Thick-billed Euphonia (Euphonia laniirostris). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-04-26].
- ↑ Eli Geffen & Yoram Yom-Tov. Are incubation and fledging periods longer in the tropics?. „Journal of Animal Ecology”. 69, s. 59–73, 2000. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).