Panzerwaffe

Panzerwaffe (z jęz. niem. siły pancerne) – niemieckie określenie na wojska pancerne stosowane od czasów I wojny światowej.

Historia Panzerwaffe

I wojna światowa

W związku z pojawieniem się czołgów na polu walki (1916, bitwa nad Sommą) niemieckie naczelne dowództwo postanowiło wprowadzić na uzbrojenie armii cesarskiej własny typ czołgu. W tym celu w listopadzie 1916 roku powołano specjalną komisję –Algemeine Kriegsdepartment 7 Abteilung Verkehrwesen (7 Departament Wojny Urząd Uzbrojenia) pod kierownictwem J. Vollmera. Pod koniec października 1917 gotowy był pierwszy czołg o nazwie A7V. Czołgi te wzięły udział w ofensywie niemieckiej na zachodzie w 1918 roku.

Okres międzywojenny

Na mocy traktatu wersalskiego Niemcy nie mogli posiadać własnych sił pancernych. Jednakże omijali ten zakaz.

Organizacja Panzerwaffe (1918–1945)

Ordre de bataille jednostek Panzerwaffe oraz ich etat w 1918 r.

W czasie I wojny światowej Niemcy wystawili następujące jednostki pancerne:

  • 1 Sturmpanzer Abteilung
  • 2 Sturmpanzer Abteilung
  • 3 Sturmpanzer Abteilung
  • 4 Sturmpanzer Abteilung
  • 5 Sturmpanzer Abteilung
  • 6 Sturmpanzer Abteilung
  • 7 Sturmpanzer Abteilung
  • 8 Sturmpanzer Abteilung

Każdy Abteilung (batalion) powinien składać się z:

  • 5 czołgów,
  • 10 samochodów ciężarowych,
  • 2 samochodów osobowych,
  • motocykla,
  • kuchni polowej.

Razem dawało to 140 żołnierzy (w tym 5 oficerów). Tylko 3 pierwsze jednostki wyposażono w czołgi rodzimej produkcji (tzn. A7V). Pozostałe uzbrojono w zdobyczne brytyjskie Mark IV i Mark A Whippet.

Ordre de bataille jednostek Panzerwaffe w II wojnie światowej

Bataliony czołgów ciężkich

  • 501 batalion czołgów ciężkich
  • 502 batalion czołgów ciężkich
  • 503 batalion czołgów ciężkich
  • 504 batalion czołgów ciężkich
  • 505 batalion czołgów ciężkich
  • 506 batalion czołgów ciężkich
  • 507 batalion czołgów ciężkich
  • 509 batalion czołgów ciężkich
  • 510 batalion czołgów ciężkich
  • 511 batalion czołgów ciężkich
  • 101 batalion czołgów ciężkich SS
  • 102 batalion czołgów ciężkich SS
  • 502 batalion czołgów ciężkich SS
  • 503 batalion czołgów ciężkich SS

Brygady zmotoryzowane i grenadierów pancernych SS

Brygady pancerne

  • Brygada Pancerna Norwegen
  • 10 Brygada Pancerna (III Rzesza)
  • 18 Brygada Pancerna (III Rzesza)
  • 21 Brygada Pancerna (III Rzesza)
  • 92 Brygada Pancerna
  • 100 Brygada Pancerna
  • 101 Brygada Pancerna
  • 102 Brygada Pancerna
  • 103 Brygada Pancerna
  • 104 Brygada Pancerna
  • 105 Brygada Pancerna
  • 106 Brygada Pancerna
  • 107 Brygada Pancerna
  • 108 Brygada Pancerna
  • 109 Brygada Pancerna
  • 110 Brygada Pancerna
  • 111 Brygada Pancerna
  • 112 Brygada Pancerna
  • 113 Brygada Pancerna
  • 114 Brygada Pancerna
  • 115 Brygada Pancerna
  • 150 Brygada Pancerna

Dywizje pancerne

Lekkie dywizje pancerne

Dywizje grenadierów pancernych

Dywizje pancerne SS

Dywizje grenadierów pancernych SS

Uwaga: dywizje pancerne SS pierwotnie były jednostkami zmotoryzowanymi/grenadierów pancernych. Przekształcanie tych jednostek w dywizje pancerne rozpoczęto w 1943/44 r.

Etaty w jednostkach Panzerwaffe w latach 1935–1945

Niemiecka dywizja pancerna 1935–1940:

  • Brygada pancerna- 2 pułki czołgów po dwa bataliony
  • Brygada piechoty zmotoryzowanej – batalion motocyklistów, pułk strzelców, pułk artylerii, bataliony: rozpoznawczy, artylerii przeciwlotniczej i saperów; służby (saperzy itp.)

Niemiecka dywizja pancerna po 1941:

  • pułk czołgów (2 bataliony po 3 kompanie)
  • brygada piechoty:
    • 2 pułki strzelców,
    • pułk artylerii,
    • bataliony: motocyklowy, artylerii przeciwlotniczej, rozpoznawczy, niszczycieli czołgów, saperów,
    • służby dywizyjne.

Niemiecka dywizja lekka, 1939:

  • batalion czołgów,
  • pułk lub dywizjon rozpoznawczy,
  • pułku artylerii,
  • batalion przeciwpancerny,
  • batalion saperów,
  • kompania łączności,
  • służby.

Razem: 332 oficerów, 10335 szeregowych i 333 urzędników.

Niemiecka dywizja grenadierów pancernych, 1943:

  • 2 pułki grenadierów pancernych,
  • batalion czołgów/dział szturmowych,
  • batalion artylerii zmotoryzowanej,
  • batalion niszczycieli czołgów,
  • batalion artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion saperów,
  • służby dywizyjne.

Dywizja pancerna Waffen SS, 1944:

  • pułk pancerny,
  • 2 pułki grenadierów pancernych,
  • kompania transporterów opancerzonych,
  • batalion rozpoznawczy,
  • batalion niszczycieli czołgów,
  • pancerny batalion saperów,
  • pułk artylerii,
  • służby.

Razem: 18548 ludzi, 152 czołgi, 49 dział samobieżnych.

Niemiecka brygada pancerna, 1943:

  • sztab,
  • batalion czołgów (3 kompanie),
  • 2 pułki grenadierów pancernych,
  • pułk artylerii,
  • służby.

Niemiecka brygada dział szturmowych, 1944:

  • dowództwo,
  • 3 baterie dział szturmowych,
  • kompania grenadierów,
  • pluton saperów,
  • służby.

Niemiecki batalion czołgów ciężkich, 1944:

  • sztab,
  • kompania sztabowa,
  • kompania zaopatrzenia,
  • kompania warsztatowa,
  • 3 kompanie czołgów.

Razem: 39 oficerów, 230 podoficerów, 496 szeregowych.

Galerie

Galeria dowódców

Wozy bojowe Panzerwaffe (1917–2010)

Czołgi

Działa samobieżne, pancerne, rakietowe

Samobieżne działa przeciwlotnicze

Transportery opancerzone i bojowe wozy piechoty

Samochody pancerne i pojazdy rozpoznawcze

Prototypy pojazdów pancernych

czołgi zdobyczne i kupione w czasie 2wś to:PzKpfw. 35(t) (LT vz. 35), PzKpfw. 38(t) (LT vz. 38), PzKpfw. 35H 734(f) (Hotchkiss H-35), PzKpfw. 39H 735(f) (Hotchkiss H-39), PzKpfw. 35-S 739(f) (Somua S-35), PzKpfw. B2(f) (Char B1 bis), PzKpfw. L 6(i) (Fiat L 6/40), PzBef. M42(i) (Carro Commando M 15/42), Pz. 740(r) (T-26), Schwimm-Panzerkampfwagen T-40 733 (r) (T-40), PzKpfw. 747(r) (T-34/76),

Zobacz też

Bibliografia

  • P. Masson Armia Hitlera 1939–1945, Przedsięwzięcie Galicja, Kraków-Międzyzdroje 2008
  • Dariusz Jędrzejewski, Zbigniew Lalak, Niemiecka broń pancerna 1939–1945, Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1994, ISBN 83-902554-4-8, OCLC 750698955.
  • Marcin Bryja, Panzerwaffe – Niemieckie wojska szybkie 1939–1945, Warszawa: Wydawnictwo Militaria, 1996, ISBN 83-86209-67-4, OCLC 830130429.
  • Janusz Ledwoch, Niemieckie wozy bojowe 1933–1945, Warszawa 1997 (wyd. Militaria), ISBN 83-86209-57-7.
  • W. Schneider German tanks i world war I. The A7V and early tank development, Freiberg, 1990
  • M. Reynolds:
    • Synowie Rzeszy. II Korpus Pancerny SS w Normandii, Ardenach i na froncie wschodnim, Instytut wyd. Erica, Warszawa 2008
    • Ludzie ze stali. I Korpus Pancerny SS w Ardenach i na froncie wschodnim, Inst. wyd. Erica, Warszawa 2008
    • Stalowe piekło. I Korpus Pancerny SS w Normandii, Inst. wyd. Erica, Warszawa 2008
  • B. Perrett Rycerze czarnego krzyża, Rebis, Warszawa 2008
  • Kolekcja Wozy bojowe, DeAgostini Atlas, Warszawa 2000. ISBN 83-7316-295-X