Parasola

Parasolka

Parasolka twardotrzonowa (Parasola conopilus)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	kruchaweczkowate
Rodzaj	parasolka
Nazwa systematyczna
Parasola Redhead, Vilgalys & Hopple Taxon 50(1): 235 (2001)
Typ nomenklatoryczny
Parasola plicatilis (Curtis) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001

Parasola Redhead, Vilgalys & Hopple (parasolka)– rodzaj grzybów z rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae)^[1].

Małe grzyby saprotroficzne, często grzyby koprofilne, o kolorach od ochrowopomarańczowego do liliowego, w większości brązowawe. Pospolicie występują w zbiorowiskach trawiastych, m.in. na szlakach leśnych, niektóre gatunki np. parasolka delikatna, Parasola cuniculorum, okazjonalnie parasolka twardotrzonowa rosną na łajnie. Gatunki Parasola mają małe i głęboko rowkowane kapelusze. Różnią się od blisko spokrewnionych Coprinellus i Psathyrella całkowitym brakiem osłony, pilocystyd i kaulocystyd, chociaż P. conopilus, P. auricoma, P. setulosa oraz P. malakandensis mają szkieletocystydy. Owocniki Parasola nie rozpływają się po dojrzeniu, jak np. u Coprinus, ale jednak następuje częściowa destrukcja ich ciała. Bazydiospory są ciemne, zazwyczaj zaokrąglone, trójkątne, w kształcie serca lub jajowate z przeważnie ekscentrycznymi porami rostkowymi, czym różnią się od zwykle elipsoidalnych bazydiospor Coprinellus i Psathyrella. Badania filogenetyczne wykazały, że Parasola jest taksonem monofiletycznym^[2].

Parasola charakteryzuje się brakiem resztek osłony^[3]. Rodzaj podzielono na dwie sekcje różniące się obecnością szkieletocystyd i szczecinek. Sekcja Auricomi ma takie szczecinki, a sekcja Parasola nie^[2].

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota^[1].

Rodzaj Parasola utworzyli Scott Alan Redhead, Rytas J. Vilgalys i David Heinrich Hopple w 2001 r. Włączono wiele gatunków grzybów dawniej zaliczanych do rodzaju Psathyrella (kruchaweczka) i Coprinus (czernidłak). Gatunkiem typowym jest Parasola plicatilis (Curtis) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001^[1]. Polską nazwę rodzaju nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego^[4].

Gatunki występujące w Polsce:

• Parasola auricoma (Pat.) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001 – parasolka złotawa, czernidłak złotawy
• Parasola conopilus (Fr.) Örstadius & E. Larss. 2008 – parasolka twardotrzonowa, kruchaweczka twardotrzonowa
• Parasola cuniculorum D.J. Schaf. 2014^[5]
• Parasola galericuliformis (Losa ex Watling) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001
• Parasola hemerobia (Fr.) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001 – tzw. czernidłak rdzawy
• Parasola hercules (Uljé & Bas) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001 – parasolka krępozarodnikowa
• Parasola kuehneri (Uljé & Bas) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001 – parasolka drobnozarodnikowa, czernidłak drobnozarodnikowy
• Parasola leiocephala (P.D. Orton) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001 – parasolka cieniolubna, czernidłak cieniolubny
• Parasola lilatincta (Bender & Uljé) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001 – parasolka liliowawa
• Parasola megasperma (P.D. Orton) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001 – parasolka wielkozarodnikowa
• Parasola misera (P. Karst.) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001 – parasolka delikatna, czernidłak delikatny
• Parasola plicatilis (Curtis) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001 – parasolka fałdowana, czernidłak fałdowany
• Parasola schroeteri (P. Karst.) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001 – parasolka bruzdkowana, czernidłak bruzdkowany

Nazwy naukowe według Index Fungorum^[6]. Wykaz gatunków według W. Wojewody^[7] i innych^[8][5]. Nazwy polskie według W. Wojewody. Są już niespójne z aktualnym nazewnictwem naukowym (odnoszą się do rodzajów Coprinus lub Psathyrella). W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów zarekomendowała nowe nazwy (parasolka).