Pasówka rudosterna
| Passerella iliaca[1] | |||
| (Merrem, 1786) | |||
 Podgatunek nominatywny | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
pasówka rudosterna | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 w sezonie lęgowym występuje przez cały rok przeloty zimowiska | |||
Pasówka rudosterna[5] (Passerella iliaca) – gatunek małego ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae), zamieszkujący Amerykę Północną. Nie jest zagrożony.
Systematyka
P. i. iliaca
P. i. unalaschcensis
P. i. schistacea
P. i. megarhyncha
W niektórych ujęciach systematycznych jest to jedyny przedstawiciel rodzaju Passerella[5][6], ale część autorów dzieli ten takson na cztery osobne gatunki[3][7].
Wyróżniono kilkanaście podgatunków P. iliaca[6][7]:
- P. iliaca unalaschcensis (J.F. Gmelin, 1789) – pasówka północna[5] – Aleuty i południowo-zachodnia Alaska.
- P. iliaca townsendi (Audubon, 1838) – południowo-wschodnia Alaska, Wyspy Królowej Charlotty.
- P. iliaca fuliginosa Ridgway, 1899 – wybrzeża południowo-wschodniej Alaski do północno-zachodnich USA.
- P. iliaca annectens Ridgway, 1900 – Yakutat Bay.
- P. iliaca insularis Ridgway, 1900 – Kodiak.
- P. iliaca sinuosa Grinnell, 1910 – południowa Alaska.
- P. iliaca chilcatensis J.D. Webster, 1983 – południowo-wschodnia Alaska do północno-zachodniej Kolumbii Brytyjskiej.
- P. iliaca schistacea S.F. Baird, 1858 – pasówka szarawa[5] – Kanada (południowo-zachodnia do południowo-środkowej), północno-środkowe i zachodnio-środkowe USA.
- P. iliaca altivagans Riley, 1911 – wewnętrzna część południowo-zachodniej Kanady.
- P. iliaca canescens Swarth, 1918 – wschodnia Kalifornia i centralna Nevada.
- P. iliaca olivacea Aldrich, 1943 – południowo-zachodnia Kanada i północno-zachodnie USA.
- P. iliaca swarthi Behle & Selander, 1951 – północno-zachodni Utah i południowo-wschodnie Idaho.
- P. iliaca megarhyncha S.F. Baird, 1858 – pasówka grubodzioba[5] – południowo-zachodni Oregon i Kalifornia.
- P. iliaca zaboria Oberholser, 1946 – północno-zachodnia i środkowa Alaska, zachodnia Kanada.
- P. iliaca iliaca (Merrem, 1786) – pasówka rudosterna[5] – środkowa i wschodnia Kanada.
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) do P. iliaca zalicza jedynie podgatunek nominatywny i P. i. zaboria, a pozostałe podgatunki wydziela do trzech osobnych gatunków: P. unalaschcensis, P. schistacea i monotypowego P. megarhyncha[7]. Podobne ujęcie systematyczne przyjęto na stosowanej przez IUCN liście ptaków świata opracowywanej przy współpracy BirdLife International z Handbook of the Birds of the World, z tą różnicą, że w obrębie P. megarhyncha wyróżnia się 5 podgatunków[8].
Morfologia
Długość ciała 16–19 cm. U wschodniego podgatunku ogon rdzawy, także rdzawa barwa na szarej głowie i grzbiecie oraz na skrzydłach. Podgatunek z rejonów centralnych ma grzbiet oraz głowę szarą, z rdzawym nalotem. U podgatunków z zachodniego wybrzeża pióra ciemnobrązowe. Wszystkie podgatunki mają pierś w gęste kreski, często z plamą na środku.
Zasięg, środowisko
Zarośla w północnej części Ameryki Północnej; na południu w zachodnich górach. Zimę spędza wzdłuż środkowo-zachodniego i południowo-zachodniego wybrzeża, środkowo-wschodniej i południowo-wschodniej części Ameryki Północnej.
Status zagrożenia
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2016 roku dzieli pasówkę rudosterną na cztery osobne gatunki i klasyfikuje je następująco:
- P. iliaca – gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern), trend liczebności populacji spadkowy[4].
- P. unalaschcensis – gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern), trend liczebności populacji stabilny[9].
- P. schistacea – gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern), trend liczebności populacji spadkowy[10].
- P. megarhyncha – gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern), trend liczebności populacji spadkowy[11].
Organizacja Partners in Flight szacuje liczebność populacji lęgowej pasówki rudosternej (w szerszym ujęciu systematycznym) na około 35 milionów dorosłych osobników. Ocenia się, że w latach 1966–2019 liczebność tego gatunku była stabilna[12].
Przypisy
- 1 2 Passerella iliaca, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Passerella, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2013-05-27] (ang.).
- 1 2 Red Fox-sparrow (Passerella iliaca). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-16)]. (ang.).
- 1 2 BirdLife International, Passerella iliaca, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-17] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Passerellidae Cabanis & Heine, 1850-51 - pasówki - New world sparrows and allies (wersja: 2025-02-09). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-17].
- 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
- 1 2 3 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-17] (ang.).
- ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-05-17].
- ↑ BirdLife International, Passerella unalaschcensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2018, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-17] (ang.).
- ↑ BirdLife International, Passerella schistacea, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-17] (ang.).
- ↑ BirdLife International, Passerella megarhyncha, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-17] (ang.).
- ↑ Fox Sparrow Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2026-05-17]. (ang.).
Bibliografia
- Wiesław Dudziński, Marek Keller, Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Multico, 2000. ISBN 83-7073-059-0.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).