Pas Hippolity
| pas w mitologii greckiej | |
 Herkules zdobywa pas Hippolity, obraz Nikolausa Knupfera (pierwsza połowa XVII wieku) | |
| Materiał |
złoto |
|---|---|
| Właściciel | |
| Właściwości |
symbol władzy królewskiej |
Pas Hippolity, także pas królowej Hippolyte, przepaska Hippolyte – w mitologii greckiej złota przepaska Aresa, przekazana przez boga wojny jego córce Hippolyte, odtąd atrybut jej królewskiej władzy nad Amazonkami[1]. Zdobycie pasa stanowiło cel dziewiątej pracy Heraklesa.
Mitologia
Hippolita była jedną z trzech królowych Amazonek – obok Antiope i Melanippe. Rządziła nad Termodontem. Amazonki uznawały pochodzenie wyłącznie w linii matczynej. Tworzyły społeczeństwo o charakterze matriarchalnym, w którym kobiety sprawowały władzę i prowadziły wojny, a mężczyźni wykonywali prace służebne. Złota przepaska należała do Aresa. Bóg wojny przekazał ją królowej Amazonek, Hippolicie, od tej pory pas został symbolem jej królewskiej godności oraz mocy militarnej[2]. W mitologii pojawiał się również motyw, że przepaska pierwotnie należała do córki sturękiego Briareusa, co ma wskazywać na bardzo archaiczne pochodzenie tego symbolu[3].
Pas był przedmiotem dziewiątej pracy Heraklesa. Król Eurysteusz polecił herosowi zdobyć go dla swej córki Admete[4]. Według najczęściej przywoływanej wersji mitu Herakles przybył do portu Temiskira w pobliżu ujścia Termodontu, gdzie Hippolita, zafascynowana herosem, dobrowolnie ofiarowała mu pas. Ingerencja Hery, która wznieciła wśród Amazonek podejrzenie zdrady, doprowadziła jednak do walki. Herakles, sądząc, że został podstępnie zaatakowany, zabił Hippolitę i zabrał jej przepaskę, po czym rozbił wojska Amazonek[3][5]. Tradycja zachowała też inne warianty mitu. Według jednych Hippolita wykupiła uwięzioną przez Heraklesa Melanippe, oddając mu swój pas. Według innych to Tezeusz pojmał Hippolitę i przekazał przepaskę herosowi. Istnieje także wersja, w której Hippolita odmówiła oddania pasa i zginęła w bezpośrednim pojedynku z Heraklesem[3].
Po powrocie do Myken Herakles wręczył pas Eurysteuszowi, a ten przekazał go Admete[6].
Interpretacja
W interpretacjach mitograficznych pas Hippolity bywa łączony z rytuałami inicjacyjnymi i małżeńskimi, w których walka z kobietą-władczynią poprzedzała symboliczne „odebranie” jej mocy. Umiejscowienie Amazonek nad Morzem Czarnym tłumaczono pamięcią o dawnych społeczeństwach matriarchalnych, a sama przepaska uchodzi za relikt bardzo wczesnych wyobrażeń o sakralnej władzy kobiecej[7]. Przepaska funkcjonuje w micie jako trofeum wojenne oraz znak przemiany, podporządkowania dawnego porządku kobiecej władzy nowemu, heroiczno-patriarchalnemu ładowi[6].
Przypisy
- ↑ Grimal 2008 ↓, s. 132, 146.
- ↑ Graves 1974 ↓, s. 445.
- 1 2 3 Graves 1974 ↓, s. 446.
- ↑ Graves 1974 ↓, s. 444.
- ↑ Grimal 2008 ↓, s. 132.
- 1 2 Graves 1974 ↓, s. 447.
- ↑ Graves 1974 ↓, s. 449–450.
Bibliografia
- Graves R.: Mity greckie. Warszawa: 1974.
- Grimal P.: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: 2008. ISBN 978-83-040-4673-3.