Penelopa andyjska

Penelopa andyjska
	Penelope montagnii
	(Bonaparte, 1856)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	grzebiące
Rodzina	czubacze
Rodzaj	Penelope
Gatunek	penelopa andyjska
Synonimy
	Ortalida montagnii Bonaparte, 1856;
	Ortalida montagnii Bonaparte, 1856;
Podgatunki
	P. m. montagnii (Bonaparte, 1856); P. m. atrogularis Hellmayr & Conover, 1932; P. m. brooki C. Chubb, 1917; P. m. plumosa Berlepsch & Stolzmann, 1902; P. m. sclateri G.R. Gray, 1860;
	P. m. montagnii (Bonaparte, 1856); P. m. atrogularis Hellmayr & Conover, 1932; P. m. brooki C. Chubb, 1917; P. m. plumosa Berlepsch & Stolzmann, 1902; P. m. sclateri G.R. Gray, 1860;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania

Penelopa andyjska^[4] (Penelope montagnii) – gatunek dużego ptaka z rodziny czubaczy (Cracidae), zamieszkujący Amerykę Południową. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka

Wyróżniono pięć podgatunków Penelope montagnii^[5]^[2]^[6]:

P. montagnii montagnii (Bonaparte, 1856) – północna i środkowa Kolumbia, północno-zachodnia Wenezuela.
P. montagnii atrogularis Hellmayr & Conover, 1932 – południowo-zachodnia Kolumbia, zachodni Ekwador.
P. montagnii brooki C. Chubb, 1917 – południowa Kolumbia, wschodni Ekwador.
P. montagnii plumosa Berlepsch & Stolzmann, 1902 – środkowe Peru.
P. montagnii sclateri G.R. Gray, 1860 – środkowa Boliwia.

Morfologia

Długość ciała 51–61 cm^[7]. Masa ciała 818–840 g (podgatunek plumosa)^[7].

Dość krótki ogon i słabo widoczna czerwona naga skóra na podbródku. Upierzenie ogólnie ciemnobrązowe, tylko głowa i pierś szare, z delikatnym białym rysunkiem.

Zasięg, środowisko

Ameryka Południowa; wzdłuż łańcucha Andów, w wysokogórskich lasach od północno-zachodniej Wenezueli do środkowej Boliwii^[3]^[7]. Informacje, jakoby miał także występować w skrajnie północnej Argentynie, okazały się błędne; dwa okazy, na których opierano to stwierdzenie, okazały się penelopami czerwonolicymi (Penelope dabbenei)^[7].

Ekologia

Zwykle spotykany w stadkach. Płochliwy; przebywa zazwyczaj w koronach drzew, można go spotkać również na bardziej odkrytych miejscach, gdzie poszukuje jagód. Podczas lotu tokowego wydaje trąbiący głos oraz trzepocze skrzydłami.

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje penelopę andyjską za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność światowej populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość pospolity. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku^[3].

Przypisy

↑ Penelope montagnii, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 Andean Guan (Penelope montagnii). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-19)]. (ang.).
1 2 3 BirdLife International, Penelope montagnii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-30] (ang.).
↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Cracidae Swainson, 1825 – czubacze - Guans (wersja: 2023-03-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-30].
↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-30] (ang.).
↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
1 2 3 4 del Hoyo, J., Elliott, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 2. New World Vultures to Guineafowl, Barcelona: Lynx Edicions, 1994, s. 347–348, ISBN 84-87334-15-6 .

Bibliografia

Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2000. ISBN 83-7073-059-0.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Penelope montagnii, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[ibc-2] 1 2 Andean Guan (Penelope montagnii). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-19)]. (ang.).

[iucn-3] 1 2 3 BirdLife International, Penelope montagnii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-30] (ang.).

[mk-4] Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Cracidae Swainson, 1825 – czubacze - Guans (wersja: 2023-03-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-30].

[ioc-5] F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-30] (ang.).

[avilist-6] AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).

[HBW2-7] 1 2 3 4 del Hoyo, J., Elliott, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 2. New World Vultures to Guineafowl, Barcelona: Lynx Edicions, 1994, s. 347–348, ISBN 84-87334-15-6 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]