Pianoforte

Pianoforte – polski film dokumentalny z 2023 roku w reżyserii Jakuba Piątka, poświęcony wybranym uczestnikom Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. Film, pozytywnie oceniony przez krytyków, został również nagrodzony m.in. Międzynarodową Nagrodą Emmy, Orłem za najlepszy film dokumentalny i Nagrodą Dziennikarzy na Koszalińskim Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”.

Pianoforte to film dokumentalny, którego ekipa towarzyszy młodym pianistom podczas XVIII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w 2021 roku. Spośród 87 uczestników pierwszego etapu tylko 12 awansowało do finału. Reżyser Jakub Piątek ukazuje ich całkowite oddanie fortepianowi, ich relacje o latach ćwiczeń (nawet od dzieciństwa) oraz emocjonalny ciężar rywalizacji. Filmowcy zajrzeli za kulisy Filharmonii Narodowej, by pokazać napiętą atmosferę konkursu i codzienne życie bohaterów^[1].

Tematem filmu jest nie zawsze doceniane cierpienie osób angażujących się w muzykę. Marcin Radomski z Onetu pisał, że reżyser „za cel obrał pokazanie człowieka w sytuacji ekstremalnego stresu, zwątpienia, mobilizacji i porażki”^[2]. Uczestnicy Konkursu Chopinowskiego mimo talentu ukazują swoje ludzkie oblicze, nierzadko bardzo przeżywają porażkę w walce o podium^[2]. Sam reżyser filmu twierdził, że w życiorysach bohaterów filmu jest „z pewnością dużo mniej trzepaka czy tanich win w parku, a znacznie więcej samotności: podporządkowanie rygorowi treningów, wyjazdy, brak przyjaźni”^[3]. Od uczestników konkursu wymaga się często nieosiągalnej perfekcji^[3]. Tymczasem, jak przekonywała Zofia Fabjanowska z magazynu „Zwierciadło”, Pianoforte to „nie opowieść o konkursie, ale o […] życiu i ludziach”^[4].

Pianoforte spotkało się na ogół z pozytywną reakcją recenzentów. Fabjanowska chwaliła reżysera za wyjątkową empatię wobec przegranych uczestników Konkursu Chopinowskiego^[4]. Radomski ocenił Pianoforte jako „poruszający, mistrzowsko rozegrany, niosący refleksję, uniwersalny obraz o grze nie tyle na pianinie, ile w życie”^[2]. Michał Kaczoń w recenzji dla portalu Film.org.pl pisał, iż „Pianoforte nieźle buduje swoje napięcie, z każdą kolejną sceną intrygując i przyciągając nas jeszcze bardziej” – zwłaszcza w scenach rozmów bohaterów z ich pedagogami oraz w momentach finałowego werdyktu^[5]. Maciej Kowalczyk z portalu Pełna Sala ze zdumieniem dostrzegł, że „samej muzyki Chopina i trudu włożonego w próby pianistów jest w dokumencie zaskakująco mało”, lecz przewagą utworu jest „humor i szczerość intencji twórców”^[6]. Zdaniem Krzysztofa Siwonia z pisma „Ekrany” film Piątka to głównie „znakomita realizacja backstage’owych obserwacji […], którą śledzi się z emocjami godnymi najbardziej pasjonujących zawodów sportowych”^[7].