Pieprzojad czerwonorzytny

Pieprzojad czerwonorzytny
Aulacorhynchus haematopygus[1]
(Gould, 1835)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

dzięciołowe

Podrząd

dzięciołowce

Nadrodzina

Ramphastoidea

Rodzina

tukanowate

Podrodzina

tukany

Rodzaj

Aulacorhynchus

Gatunek

pieprzojad czerwonorzytny

Synonimy
  • Pteroglossus haematopygus Gould, 1835
Podgatunki
  • A. h. haematopygus (Gould, 1835)
  • A. h. sexnotatus Gould, 1868
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]

Zasięg występowania
Mapa występowania

Pieprzojad czerwonorzytny[3] (Aulacorhynchus haematopygus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny tukanowatych (Ramphastidae). Występuje w północno-zachodniej Ameryce Południowej. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia

Takson opisany przez Johna Goulda w 1835 roku pod nazwą Pteroglossus haematopygus[4][5]. Autor nie wiedział, w którym miejscu Ameryki Południowej odłowiono holotyp[5], prawdopodobnie pochodził on z Kolumbii[6]. Jednocześnie Gould zaproponował utworzenie nowego rodzaju Aulacorhynchus dla tego i dwóch podobnych gatunków – pieprzojada szmaragdowego (P. prasinus) i pieprzojada zmiennego (P. sulcatus)[5].

Pieprzojad czerwonorzytny jest blisko spokrewniony z pieprzojadem żółtobrewym (A. huallagae) oraz pieprzojadem andyjskim (A. coeruleicinctis)[6]. Wyróżnia się dwa podgatunki: A. h. haematopygus i A. h. sexnotatus[7][8].

Występowanie

Para ptaków. Pomimo ciemnego koloru, ciemniejszego od liści, trudno je wypatrzeć

Pieprzojad czerwonorzytny występuje w Ekwadorze, Kolumbii i Wenezueli[4]. Ptak osiadły[2]. Zasiedla lasy deszczowe (pierwotne i wtórne) od pogórzy po góry[4][9], także obrzeża lasów i pobliskie gęste zarośla, odwiedza też izolowane drzewa owocowe na pastwiskach czy w ogrodach[10]. Zazwyczaj spotykany w przedziale wysokości 300–2200 m n.p.m., sporadycznie do 2750 m n.p.m.[10][11]

Poszczególne podgatunki zamieszkują[7]:

  • A. h. haematopygus (Gould, 1835) – Kolumbia i zachodnia Wenezuela
  • A. h. sexnotatus Gould, 1868 – południowo-zachodnia Kolumbia i zachodni Ekwador.

Morfologia

Długość ciała 40–45 cm[11], masa ciała: 200–232 g (podgatunek nominatywny), 141–200 g (podgatunek sexnotatus)[10][11].

W ubarwieniu dominuje zieleń i błękit, pokrywy skrzydłowe ciemniejsze[4]. Czerwone pokrywy nadogonowe[4]. Dziób koloru bordowego, a jego nasada koloru białego, co odróżnia go od pieprzojada szmaragdowego[4][9]. Palce są przeciwstawne; dwa są skierowane do przodu, dwa do tyłu, co ułatwia ptakom przytrzymywać większe owoce[4]. Czerwona naga skóra wokół oka[4]. Brak dymorfizmu płciowego[4].

Ekologia i zachowanie

Pieprzojad czerwonorzytny na gałęzi

Owocożerny; podskakuje z gałęzi na gałąź i zrywa owoce, które następnie podrzuca i połyka[4]. Oprócz jagód i fig zjada chętnie także jaszczurki i bezkręgowce, ale też zakrada się do gniazd mniejszych ptaków i zjada ich pisklęta oraz jaja[4].

Pieprzojady żyją w parach lub małych stadach[4]. W okresie godowym ptaki wydają serie powtarzających się, szczekliwych dźwięków[9]. Gniazdo w dziupli wyścielone mchem[4]. Samica wysiaduje od 3 do 4 jaj, które są białe[4]. Inkubacja trwa około 16–17 dni, przez większość czasu wysiaduje samica[10]. Pisklęta rodzą się nagie i różowe, a w pełni opierzone stają się w wieku około 7 tygodni[10].

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody(IUCN) uznaje pieprzojada czerwonorzytnego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość pospolity. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku[2][12].

Przypisy

  1. ↑ Aulacorhynchus haematopygus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 Aulacorhynchus haematopygus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  3. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Ramphastinae Vigors, 1825 - tukany (Wersja: 2026-04-26). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-07].
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Tukany, Tukaniki i Arasari, [w:] David Alderton, Encyklopedia ptaków świata, Peter Barrett, Wydawnictwo Dragon, 2020, ISBN 978-83-8172-650-4.
  5. 1 2 3 J. Gould, Characters of a New Species of Toucan, „Proceedings of the Zoological Society of London”, 2 (24), 1835, s. 147 (ang. • łac.).
  6. 1 2 Crimson-rumped Toucanet (Aulacorhynchus haematopygus), IBC: Internet Bird Collection [zarchiwizowane 2016-03-16] (ang.).
  7. 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-07] (ang.).
  8. ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
  9. 1 2 3 pieprzojad czerwonorzytny Aulacorhynchus haematopygus. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
  10. 1 2 3 4 5 Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal (red.): Handbook of the Birds of the World. T. 7: Jacamars to Woodpeckers. Barcelona: Lynx Edicions, 2002, s. 252. ISBN 84-87334-37-7. (ang.).
  11. 1 2 3 L.L. Short & A. Bonan Barfull, Crimson-rumped Toucanet (Aulacorhynchus haematopygus), version 1.0, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020, DOI: 10.2173/bow.crrtou1.01 [dostęp 2026-08-07] (ang.).
  12. ↑ Species factsheet: Crimson-rumped Toucanet Aulacorhynchus haematopygus [online], BirdLife International, 2025 [dostęp 2026-08-07] (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.