Pierre Christin

Pierre Christin
Linus
Ilustracja
Pierre Christin (2019)
Data i miejsce urodzenia

27 lipca 1938
Saint-Mandé

Data i miejsce śmierci

3 października 2024
Paryż

Dziedzina sztuki

komiks, dramat, powieść

Odznaczenia
Oficer Orderu Sztuki i Literatury (Francja)

Pierre Christin, pseud. Linus (ur. 27 lipca 1938 w Saint-Mandé, zm. 3 października 2024 w Paryżu) – francuski scenarzysta komiksowy, powieściopisarz, dramaturg i dziennikarz. Znany przede wszystkim jako współtwórca (z rysownikiem Jean-Claude’em Mézières’em) serii science fiction Valérian (1967–2010).

Życiorys

Wczesne lata i edukacja

Od dzieciństwa przyjaźnił się z Jean-Claude’em Mézières’em – poznali się w czasie II wojny światowej w schronie przeciwlotniczym. W młodości przyjaźnił się również z Jeanem Giraudem (późniejszym Moebiusem). Choć Mézières i Giraud interesowali się rysunkiem, Christin skupiał się na literaturze, polityce i socjologii. Studiował w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu (Sciences Po) oraz na Sorbonie, gdzie obronił doktorat zatytułowany Le Fait Divers, Littérature du Pauvre[1].

Kariera akademicka i podróże

Po ukończeniu studiów został wykładowcą literatury francuskiej na Uniwersytecie Utah w Salt Lake City. W USA współpracował z Mézières’em przy filmie dokumentalnym Ghetto (1965), zrealizowanym na zlecenie NAACP, potępiającym segregację rasową w Kościele Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich. Po powrocie do Francji objął stanowisko profesora na Uniwersytecie w Bordeaux, gdzie współtworzył Institut de Journalisme Bordeaux Aquitaine (IJBA)[1].

Christin był zapalonym podróżnikiem – odwiedzał m.in. Stany Zjednoczone, kraje bloku wschodniego, Kubę i Bliski Wschód. Z tych doświadczeń powstał cykl ilustrowanych wspomnień Les Correspondances de Pierre Christin (1997–2002)[1][2].

Twórczość komiksowa

Początki i „Pilote”

Debiutował jako scenarzysta w połowie lat 60., pisząc krótkie komiksy humorystyczne do magazynu „Pilote”, podpisywane pseudonimem Linus. Jego pierwsze publikacje – Le Rhum du Punch i Comment Réussir en Affaires en se Donnant un Mal Fou (1966) – zilustrował Mézières[1].

Valérian

W 1967 w magazynie „Pilote” ukazał się pierwszy odcinek serii zatytułowany Koszmarne sny, rozpoczynając tym samym cykl Valérian. Christin był autorem scenariuszy, a Mézières tworzył oprawę graficzną[1].

Seria, rozwijana do 2010, łączyła elementy przygodowe i filozoficzne z krytyką imperializmu, biurokracji i konsumpcjonizmu. Laureline, partnerka Valeriana, stała się symbolem niezależnej, inteligentnej bohaterki, a duet autorów wprowadził do komiksu frankofońskiego feministyczną perspektywę[1].

Komiksy Christina i Mézières’a publikowało wydawnictwo Dargaud. Seria została przetłumaczona na ponad 20 języków, w tym polski, i uznawana jest za klasykę światowego science fiction. Na jej podstawie powstał serial animowany W pułapce czasu (2007–2008) oraz film Valerian i miasto tysiąca planet (2017) w reżyserii Luca Bessona[1][3].

Inne projekty komiksowe

Poza Valérianem, Christin tworzył liczne scenariusze komiksów o tematyce społecznej i politycznej:

  • z Enkim Bilalem cykle Legendy naszych czasów (1975–1977)[4] i Fins de siècle: Falangi Czarnego Porządku, Polowanie (1979–1983)[5], łączące fantastykę z krytyką współczesności;
  • z Annie Goetzinger cykl Portraits Souvenirs (1979–1987) i serię detektywistyczną Agence Hardy (2001–2012), poświęcone silnym postaciom kobiecym;
  • z Jeanem Vernem, Patrickiem Lesueurem, Philippe’em Aymondem, Andrém Juillardem, François Boucq i innymi – liczne komiksy o charakterze społecznym, ekologicznym lub reporterskim[1].

W 1990 stworzył z Mézières’em i młodymi rysownikami (m.in. Hugues Labiano, Philippe Aymond) cykl Canal Choc – komiks o grupie dziennikarzy badających współczesne afery[1].

W XXI wieku kontynuował współpracę z wieloma artystami, publikując m.in. Léna (z Juillardem, 2006–2018), Sous le Ciel d’Atacama (z Olivierem Balezem, 2010), Orwell (z Sébastienem Verdierem, 2019) i Pigalle, 1950 (z Jean-Michelem Arroyo, 2022). Jego ostatnie dzieło, Il Était une Fois la Greffe du Rein (2024), opowiadało o historii przeszczepów nerek i własnych doświadczeniach autora jako biorcy[1].

Twórczość literacka i teatralna

Pierre Christin był również powieściopisarzem. W swoich książkach łączył refleksję polityczną i społeczną z elementami satyry i fantastyki. Do jego najważniejszych powieści należą:

  • Le Futur est en Marche Arrière (1976),
  • ZAC (1981),
  • Rendez-vous en Ville (1994),
  • L’Or du Zinc (1998),
  • Petits Crimes contre les Humanités (2006),
  • Légers Arrangements avec la Vérité (2011)[1].

Jako dramaturg i scenarzysta filmowy współtworzył m.in. film Enkiego Bilala Bunker Palace Hôtel (1989) oraz operę La Citadelle de Verre (2017) z muzyką Louisa Creliéra[1].

Śmierć

Zmarł 3 października 2024 w Paryżu, mając 86 lat[6].

Nagrody i wyróżnienia

Pierre Christin był laureatem licznych nagród międzynarodowych, m.in.:

  • Prix Phénix (1970) – w kategorii science fiction,
  • Nagroda dla najlepszego francuskiego scenarzysty na festiwalu w Angoulême (1976),
  • Max & Moritz-Preis (1996, 2010) – za całokształt twórczości,
  • Adamson Award (Szwecja) – dla najlepszego autora międzynarodowego,
  • Prix René-Goscinny (2019) – za autobiograficzny komiks Est-Ouest[1].

W 2015 roku został odznaczony tytułem Oficera Orderu Sztuki i Literatury[1].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Pierre Christin [online], lambiek.net, 27 listopada 2024 [dostęp 2025-11-07] (ang.).
  2. ↑ Pierre Christin - La fin d’une magnifique histoire [online], Éditions Dargaud, 3 października 2024 [dostęp 2025-11-07] (fr.).
  3. ↑ Valerian i miasto tysiąca planet | Kino Świat [online], kinoswiat.pl [dostęp 2017-06-08] [zarchiwizowane z adresu 2016-07-06].
  4. ↑ Paweł Ciołkiewicz, „Legendy naszych czasów” – recenzja [online], Paradoks, 30 sierpnia 2017 [dostęp 2025-11-07] (pol.).
  5. ↑ Mistrzowie Komiksu. Fins de Siecle: Falangi Czarnego Porządku, Polowanie [online], polter.pl [dostęp 2025-11-07] (pol.).
  6. ↑ Le scénariste Pierre Christin, grand nom de la bande dessinée, est mort [online], lemonde.fr, 3 października 2024 [dostęp 2025-11-07] (fr.).

Linki zewnętrzne