Pipil rudoboczny
| Pipilo erythrophthalmus[1] | |||
| (Linnaeus, 1758) | |||
 Samiec | |||
 Samica | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
pipil rudoboczny | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 w sezonie lęgowym występuje przez cały rok przeloty zimowiska | |||
Pipil rudoboczny[4] (Pipilo erythrophthalmus) – gatunek ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae), zamieszkujący środkową i wschodnią część Ameryki Północnej. Nie jest zagrożony wyginięciem..
Systematyka
Wyróżniono cztery podgatunki Pipilo erythrophthalmus[2][5]:
- P. erythrophthalmus erythrophthalmus (Linnaeus, 1758) – pipil rudoboczny[4] – południowo-środkowa i południowo-wschodnia Kanada do wschodnio-środkowych USA.
- P. erythrophthalmus canaster A.H. Howell, 1913 – interior południowo-wschodnich USA.
- P. erythrophthalmus rileyi Koelz, 1939 – wybrzeża południowo-wschodnich USA z wyjątkiem środkowej i południowej Florydy.
- P. erythrophthalmus alleni Coues, 1871 – pipil białooki[4] – Floryda.
Morfologia
Długość ciała 17,3–20,6 cm, masa ciała: 32,1–52,3 g[2]. Wierzch ciała, gardło oraz pierś czarne; boki rdzawe, brzuch biały; na czarnych skrzydłach i ogonie widoczny biały rysunek. Samica podobna, lecz zamiast koloru czarnego, pióra są brązowe. Młode ptaki z wierzchu bardziej brązowe, od spodu jasne, w gęste kreski. U samców z zachodu zasięgu widać białe plamy na grzbiecie. Tęczówki u wschodnich i zachodnich podgatunków czerwone, u południowych białe.
Zasięg, środowisko
Zarośla w środkowej i wschodniej części Ameryki Północnej, z wyjątkiem obszarów preriowych o niskiej trawie. Północne populacje na zimę odlatują na południe.
Status zagrożenia
IUCN uznaje pipila rudobocznego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 2000 roku[3]. Organizacja Partners in Flight szacuje liczebność populacji lęgowej na około 29 milionów osobników[3][6]. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy[3]; według szacunków North American Breeding Bird Survey w latach 1966–2023 liczebność tego gatunku spadła o 60%[6].
Przypisy
- ↑ Pipilo erythrophthalmus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 Rising, J. & Bonan, A.: Eastern Towhee (Pipilo erythrophthalmus). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2014. [zarchiwizowane z tego adresu (7 grudnia 2015)].
- 1 2 3 4 BirdLife International, Pipilo erythrophthalmus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-17] (ang.).
- 1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Passerellidae Cabanis & Heine, 1850-51 - pasówki - New world sparrows and allies (wersja: 2025-02-09). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-17].
- ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-17] (ang.).
- 1 2 Eastern Towhee Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2026-05-17]. (ang.).
Bibliografia
- Wiesław Dudziński, Marek Keller, Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Multico, 2000. ISBN 83-7073-059-0.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).