Piranga

Piranga
Vieillot, 1808[1]
Ilustracja
Piranga ognista (P. bidentata)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

kardynały

Rodzaj

Piranga

Typ nomenklatoryczny

Muscicapa rubra Linnaeus, 1776 (= Fringilla rubra Linnaeus, 1758)

Synonimy
Gatunki

9 gatunków – zobacz opis w tekście

Piranga – rodzaj ptaków z rodziny kardynałów (Cardinalidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce[8].

Morfologia

Długość ciała 13–19 cm, masa ciała 13–48,4 g[9].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1808 roku francuski ornitolog Louis Pierre Vieillot w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Historia naturalna ptaków Ameryki Północnej: zawierająca wiele gatunków opisanych lub przedstawionych po raz pierwszy[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) piranga pąsowa (P. rubra).

Etymologia

  • Merula: łac. merula ‘kos’[10]. Gatunek typowy (wirtualne oznaczenie monotypowe): Merula marilandica E.A.W. Zimmermann, 1771 (= Fringilla rubra Linnaeus, 1758).
  • Piranga i Pyranga: guar. Piranga ‘czerwony (ptak)’, nazwa dla małego ptaka, zięby lub tanagry[11].
  • Spermagra: gr. σπερμα sperma, σπερματος spermatos ‘nasiono’, od σπειρω speirō ‘rozpraszać się’; αγρα agra ‘polowanie’, od αγρεω agreō ‘polować’[12]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Spermagra erythrocephala Swainson, 1827.
  • Phoenisoma i Phoenicosoma: gr. φοινιξ phoinix, φοινικος phoinikos ‘crimson, red’; σωμα sōma, σωματος sōmatos ‘ciało’[13].
  • Diplochilus: gr. διπλος diplos ‘podwójny’, od δυο duo ‘dwa’; χειλος kheilos ‘warga, krawędź’[14]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Diplochilus xanthochlorus W. Bertoni, 1901 (= Saltator flavus Vieillot, 1822).

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki[15]:

  • Piranga erythrocephala (Swainson, 1827) – piranga czerwonogłowa
  • Piranga rubriceps G.R. Gray, 1844 – piranga żółtobrzucha
  • Piranga leucoptera Trudeau, 1840 – piranga białoskrzydła
  • Piranga roseogularis S. Cabot, 1846 – piranga różowogardła
  • Piranga olivacea (J.F. Gmelin, 1789) – piranga szkarłatna
  • Piranga bidentata Swainson, 1827 – piranga ognista
  • Piranga ludoviciana (A. Wilson, 1811) – piranga żółtorzytna
  • Piranga rubra (Linnaeus, 1758) – piranga pąsowa
  • Piranga flava (Vieillot, 1822) – piranga cynobrowa

Uwagi

  1. ↑ Młodszy homonim Merula Boddaert, 1783 (Turdidae).
  2. ↑ Alternatywna nazwa dla Piranga Vieillot, 1808.
  3. ↑ Nowa nazwa dla Piranga Vieillot, 1808 ze względu na puryzm.
  4. ↑ Nowa, bardziej poprawna pod względem gramatycznym nazwa dla Phoenisoma Swainson, 1837.

Przypisy

  1. 1 2 L.J.P. Vieillot: Histoire naturelle des oiseaux de l’Amérique Septentrionale: contenant un grand nombre d'espèces décrites ou figurées pour la première fois. T. 1. A Paris: Chez Desray, 1807, s. iv. (fr.).
  2. ↑ W. Bartram: Travels through North and South Carolina, Georgia, east and west Florida, the Cherokee country, the extensive territories of the Muscogulges, or Creek confederacy, and the country of the Chactaws : containing an account of the soil and natural productions of those regions : together with observations on the manners of the Indians : embellished with copper-plates. Philadelphia: Printed by James and Johnson, 1791, s. 288. (ang.).
  3. ↑ L.J.P. Vieillot: Analyse d’une nouvelle ornithologie élémentaire. Paris: Deteville, libraire, rue Hautefeuille, 1816, s. 32. (fr.).
  4. ↑ W. Swainson. A synopsis of the birds discovered in Mexico by W. Bullock F.L.S. and H.S., and Mr. William Bullock, jun. „The Philosophical Magazine”. New Series. 1, s. 437, 1827. (ang.).
  5. ↑ W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 284, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).
  6. ↑ J. Cabanis. Ornitliologische Notizen. „Archiv für Naturgeschichte”. 13 (1), s. 316, 1847. (niem.).
  7. ↑ A. de W. Bertoni: Aves nuevas del Paraguay. Continuación á Azara. Asunción: Talleres nacionales de H. Kraus, 1901, s. 88. (hiszp.).
  8. ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.): Cardinals, grosbeaks and (tanager) allies. IOC World Bird List (v15.2). [dostęp 2026-08-28]. (ang.).
  9. ↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Cardinals and Allies (Cardinalidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Piranga, DOI: 10.2173/bow.cardin1.01 [dostęp 2026-08-28] (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  10. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Merula [dostęp 2026-08-28].
  11. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Piranga [dostęp 2026-08-28].
  12. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Spermagra [dostęp 2026-08-28].
  13. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Phoenisoma [dostęp 2026-08-28].
  14. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Diplochilus [dostęp 2026-08-28].
  15. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Cardinalidae Ridgway, 1901 – kardynały – Cardinals, grosbeaks and allies (wersja: 2024-09-20). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-28].

Bibliografia

  • The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.