Pleszka algierska

Pleszka algierska
Phoenicurus moussieri[1]
(Olphe-Galliard, 1852)
Ilustracja
Samiec sfotografowany w Parku Narodowym Souss-Massa w Maroku
Ilustracja
Samica na półwyspie Cap Bon w Tunezji
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

muchołówkowate

Podrodzina

kląskawki

Rodzaj

Phoenicurus

Gatunek

pleszka algierska

Synonimy
  • Erythacus Moussieri Olphe-Galliard, 1852
  • Pratincola moussieri (Olphe-Galliard, 1852)[2]
  • Chaimarrornis moussieri (Olphe-Galliard, 1852)[2]
  • Phoenicurus vittatus Olphe-Galliard, 1891[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]

Pleszka algierska[4] (Phoenicurus moussieri) – gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae). Występuje w północnej Afryce. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia

Po raz pierwszy gatunek opisał Léon Olphe-Galliard w 1852. Holotyp pochodził z prowincji Oran w Algierii. Nowemu gatunkowi autor nadał nazwę Erythacus Moussieri[2][5]. Obecnie (2025) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza pleszkę algierską w rodzaju Phoenicurus. Uznaje ją za gatunek monotypowy[6]. Epitet gatunkowy upamiętnia Jeana Moussiera (1795–1869), chirurga służącego w armii francuskiej w północnej Afryce i przyrodnika[7].

Morfologia

Długość ciała wynosi 12–13 cm[8], masa ciała 14–15 g[9]. Występuje dymorfizm płciowy. U samca wierzch ciała czarny. Widoczna biała wstawka na skrzydle oraz biały pas ciągnący się od czoła przez obszar nad okiem po boki szyi. Spód ciała i kuper rdzawoczerwone. Jesienią na czarnych piórach występują brązowe krawędzie. Samica przypomina samicę pleszki zwyczajnej (P. phoenicurus), ma jednak krótszy ogon. Spód ciała jest intensywniej pomarańczowy, wstawka na skrzydle jasna[8].

Zasięg występowania

Pleszki algierskie zamieszkują obszar od Maroka (część Atlasu i Antyatlas) na wschód po północną Tunezję, prawdopodobnie również północno-zachodnią Libię (góry Dżabal Nafusa). Poza okresem lęgowym ptaki te przenoszą się na niżej położone tereny[9]. W 2001 po raz pierwszy przedstawiciela gatunku odnotowano w Mauretanii[10]. Pleszki algierskie stwierdzono również w Grecji (po raz pierwszy na Peloponezie, 30 marca 1988), w Walii (po raz pierwszy w kwietniu 1988), na Sycylii (po raz drugi w lutym 1987)[11][12], zalatują również na Maltę i do Hiszpanii[13].

Ekologia i zachowanie

Samica z pisklętami
Jajo kukułki (podgatunku Cuculus canorus bangsi) i jaja pleszki algierskiej

Środowiskiem życia pleszek algierskich jest makia, skalne wychodnie, otwarte lasy sosen, dębów ostrolistnych i cedrów, skraje górskich lasów oraz doliny i płaskowyże powyżej górnej granicy lasu, niekiedy z krzewami i inną niską roślinnością. W Atlasie odnotowywane od 500 do 3000 m n.p.m.[14] Są to ptaki mało płochliwe[8]. Poza sezonem lęgowym są samotnikami. Zwykle zwracają na siebie uwagę, przesiadując w wyeksponowanych miejscach – na szczycie krzewu, kamienia czy płotu. Żerują na ziemi, niekiedy również łowią owady z niskich gałęzi. Prócz owadów dorosłych żywią się ich larwami, niekiedy zjadają owoce[8]. Pleszki algierskie odzywają się cienkim gwizdem (hit) oraz miękkim czirrr. Ich pieśń stanowi skoczny cienki szczebiot o nieznacznie nieregularnej strukturze, przypominający pieśń pokrzywnicy (Prunella modularis). Zwrotki trwają 2–5 s[8].

Lęgi

Okres lęgowy w Maroku trwa od kwietnia do czerwca (od marca w południowo-zachodniej części kraju), na wysokościach powyżej 2000 m n.p.m. prawdopodobnie od maja do czerwca (być może do sierpnia)[9]. Przeważnie pleszki algierskie wyprowadzają 1 lęg w roku, w niektórych częściach Maroka i Algierii zdarzają się dwa. Są monogamiczne i terytorialne. Gniazdo, mające formę luźnego kubeczka z trawy, sierści i piór, umieszczone jest do 2,5 m nad ziemią. Niekiedy ptaki budują je i na podłożu, między kamieniami lub kępami traw. Zniesienie liczy 3–6 jaj o białej lub jasnoniebieskiej skorupce. Pisklętami opiekują się obydwa ptaki z pary[14].

Status zagrożenia

IUCN uznaje pleszkę algierską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2025). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako pospolity. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istnienie poważnych zagrożeń dla gatunku BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie stabilny[3][13].

Przypisy

  1. ↑ Phoenicurus moussieri, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 4 D. Lepage, Moussier's Redstart Phoenicurus moussieri, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-05-11] (ang.).
  3. 1 2 Phoenicurus moussieri, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  4. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Saxicolinae Vigors, 1825 - kląskawki (wersja: 2024-10-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-11].
  5. ↑ Léon Olph-Galliard. Note sur une espèce nouvelle d'Oiseau de l'Algiérie. „Annales des sciences physiques et naturelles, d'agriculture et d'industrie”. 4, s. 101–105, 1852. (fr.).
  6. ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-11] (ang.).
  7. ↑ moussieri, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2026-05-11] (ang.).
  8. 1 2 3 4 5 Lars Svensson: Przewodnik Collinsa. Ptaki. Wyd. II. Warszawa: MULTICO, 2017, s. 280–281. ISBN 978-83-7763-406-6.
  9. 1 2 3 Collar, N. & Christie, D.A.: Moussier's Redstart (Phoenicurus moussieri). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017. [dostęp 2017-12-31].
  10. ↑ Salewski, V., Schmaljohann, H. & Herremans, M.. New bird records from Mauritania. „Malimbus”. 27 (1), s. 19–32, 2005.
  11. ↑ Europaean News. „British Birds”. 82, s. 349–355, 1989.
  12. ↑ Mike Barrett. Moussier's Redstart: new to Britain and Ireland. „British Birds”. 85, s. 108–111, 1992.
  13. 1 2 Species factsheet: Moussier's Redstart Phoenicurus moussieri [online], BirdLife International, 2018 [dostęp 2026-05-11] (ang.).
  14. 1 2 Peter Clement: Robins and Chats. Bloomsbury Publishing, 2016, s. 431–433. ISBN 978-1-4081-5596-7.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.