Pojazd bezzałogowy

Pojazd bezzałogowy (ang. uncrewed vehicle, unmanned vehicle, UA^[1], PBz^[2]) – pojęcie opisujące pojazd pozbawiony załogi na pokładzie^[3][4][5]; potoczne określene dronami^[6]. Pojazdy bezzałogowe mogą być sterowane zdalnie przez człowieka albo poruszać się autonomicznie według ustalonego algorytmu; w tym drugim przypadku nie wymagają ciągłej uwagi operatora^[7]. W literaturze technicznej pojęcie to obejmuje pojazdy działające w przestrzeni kosmicznej, w powietrzu, na lądzie oraz w środowisku wodnym^[2]. W odniesieniu do systemów latających odróżnia się ponadto bezzałogowy statek powietrzny jako samą platformę od bezzałogowego systemu latającego, obejmującego również moduły sterowania i stację naziemną^[8].

Po rozpoczęciu wojny rosyjsko-ukraińskiej znaczenie wojskowych zastosowań pojazdów i systemów bezzałogowych w wojnie dronowej wyraźnie wzrosło^[9][10][11]. Według jednego z opracowań siły zbrojne ponad 100 państw dysponują około 170 różnymi typami dronów^[12].

W polskiej literaturze technicznej i wojskowej jako termin nadrzędny stosuje się określenie „pojazdy bezzałogowe”, odnoszone do środków działających w powietrzu, na lądzie, na wodzie, pod wodą oraz w przestrzeni kosmicznej^[2]. W piśmiennictwie specjalistycznym nazwy te są zwykle doprecyzowywane przez wskazanie środowiska działania lub sposobu sterowania. Spotyka się między innymi określenia „bezzałogowa platforma lądowa” i „bezzałogowy pojazd naziemny” (UGV), „bezzałogowy pojazd nawodny” (USV), „autonomiczny pojazd nawodny” (ASV), „autonomiczny pojazd podwodny” (AUV) oraz „zdalnie kierowany pojazd podwodny” (ROV)^{[13][14][15][16]}.

W polskim uzusie specjalistycznym występuje także określenie „system bezzałogowy”, akcentujące, że chodzi nie tylko o sam pojazd, lecz również o elementy sterowania, łączności i obsługi; w takim znaczeniu pojęcie to jest szczególnie utrwalone w odniesieniu do systemów powietrznych^[17][18]. W odniesieniu do platform powietrznych w obiegu potocznym funkcjonują również nazwy „dron” i „bezzałogowiec”^[19][18]. Spotyka się także potoczne i publicystyczne określenia „dron lądowy” oraz „dron morski”, jednak w piśmiennictwie specjalistycznym częściej używa się nazw precyzyjnych, takich jak „bezzałogowy pojazd naziemny”, „bezzałogowy pojazd nawodny”, „zdalnie kierowany pojazd podwodny” lub „autonomiczny pojazd podwodny”^[20][21][22].

Do podstawowych typów pojazdów bezzałogowych należą między innymi^[4][7][2]:

• pojazdy sterowane zdalnie (RC), takie jak samochody sterowane radiowo lub modele latające sterowane radiowo
• bezzałogowe pojazdy naziemne (UGV)^[2],
  • bezzałogowe bojowe pojazdy naziemne (UCGV)
  • samochody autonomiczne
  • autonomiczne ciężarówki
  • autonomiczne traktory
• bezzałogowe statki powietrzne (UAV, BSP, BSL, SBSP), czyli bezzałogowe statki powietrzne, zarówno stałopłaty, jak i wiropłaty^[2][23][24]
  • bezzałogowe bojowe statki powietrzne (UCAV)^[2]
  • bezzałogowe statki powietrzne jednorazowego użytku (OWA-UAV)
  • bezzałogowy statek powietrzny pilotowany ze zdalnej stacji pilota (RPA, remotely piloted aircraft)^[25].
  • bezzałogowe statki powietrzne klasy MALE
  • małe bezzałogowe statki powietrzne (SUAV)
  • drony światłowodowe
  • dron przechwytujący
  • drony dostawcze
  • drony wykorzystywane jako cele
  • mikropojazdy latające (MAV)
• bezzałogowe pojazdy nawodne (USV)^[2][26]
• bezzałogowe pojazdy podwodne (UUV)^[2][27]
  • zdalnie kierowane pojazdy podwodne (ROV)^[2][26]
  • autonomiczne pojazdy podwodne (AUV)^[2][26]
    • podwodne szybowce
    • interwencyjne autonomiczne pojazdy podwodne (IAUV)
• bezzałogowe pojazdy kosmiczne, zarówno sterowane zdalnie, jak i autonomiczne, na przykład robotyczne statki kosmiczne lub sondy kosmiczne
  • bezzałogowy kosmiczny statek zaopatrzeniowy