Prawo do powrotu

Prawo do powrotu (Nasza Księgarnia, 1975) – powieść fantastyczno-naukowa autorstwa Janusza A. Zajdla.

Wczesna powieść późniejszego współtwórcy polskiej fantastyki socjologicznej. Kryminał science-fiction, adresowany raczej do młodego czytelnika.

Podczas międzygwiezdnej wyprawy badawczej do planety Hares statek bez uzasadnienia zbacza z kursu. Bohater, szef ds. bezpieczeństwa na statku, Kamil, próbuje rozwiązać zagadkę i udaremnić zamiary porywaczy. Okazują się nimi Obcy, którzy zawładnęli ciałami Ziemian^[1][2].

W treść utworu wplecione są trzy opowiadania.

Robert Klementowski ocenia, że powieść była „komentarzem do dotychczasowej twórczości autora oraz zapowiedzią zmian zachodzących w całej polskiej fantastyce”^[1].

Autorzy Nowego słownika literatury dla dzieci i młodzieży oceniają, że autor „zadaje wiele pytań o rolę istot rozumnych, o rolę wiedzy i techniki”^[3].

Recenzentka portalu Culture.pl pisze, że „Z utworu przebija optymistyczne przekonanie, że nawet pozornie zupełnie odmienne od siebie istoty mają coś wspólnego, znajdą więc sposób, by się porozumieć, a może nawet zaprzyjaźnić. Jest tu wyraźna przestroga przed dehumanizacją, uleganiem stereotypom i lękowi przed «innym»”^[2].

Książka była tłumaczona na czeski (Právo na návrat Praha: Svoboda, 1981) i niemiecki (Unterwegs zum Kalten Stern: Wissenschaftlich-phantastische Erzählung Berlin: Verlag Neues Leben, 1979)^[4].