Protolestidae

Protolestidae
Dijkstra & Bybee, 2021[1]
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

owady

Podgromada

uskrzydlone

Rząd

ważki

Podrząd

ważki równoskrzydłe

Nadrodzina

Calopterygoidea

Rodzina

Protolestidae

Typ nomenklatoryczny

rodziny: Protolestes Förster, 1899
rodzaju: Protolestes fickei Förster, 1899

Rodzaj i gatunki

Protolestes Förster, 1899
(8 gatunków – zobacz opis w tekście)

Protolestidae – monotypowa rodzina ważek z podrzędu równoskrzydłych (Zygoptera). Obejmuje 8 gatunków występujących na Madagaskarze.

Rozmieszczenie geograficzne

Przedstawiciele rodziny występują endemicznie na Madagaskarze[1][2][3].

Morfologia

Są to ważki średniej wielkości lub duże (długość tylnego skrzydła 21–32 mm). Skrzydła przezroczyste; pterostygma spuchnięta, z bardzo ukośnie nachylonym proksymalnym brzegiem. Ciało osobników dorosłych czerwone do czarnego, często z jasnymi i kontrastującymi znaczeniami w kolorze od żółtego do rdzawego. Głowa wyraźnie szeroka, podobnie jak u niektórych członków niespokrewnionej rodziny pióronogowatych (Platycnemididae). Dorosły osobnik siada ze skrzydłami złożonymi lub półotwartymi, trzymając odwłok mniej więcej poziomo[1].

Jedyny opis larwy dostępny w chwili pierwszego opisu rodziny sugeruje, że mają one na odwłoku płaskie skrzelotchawki utrzymywane w pozycji poziomej[1].

Systematyka

Rodzaj Protolestes wprowadził w 1899 roku niemiecki przyrodnik Friedrich Förster dla nowo opisanego przez siebie gatunku Protolestes fickei[3][4]. Rodzaj ten był dawniej zaliczany do szeroko wówczas ujmowanej rodziny Megapodagrionidae[3][5]. Badania filogenetyczne wykazały, że Megapodagrionidae to takson parafiletyczny[5]. Dijkstra et al. (2014) na podstawie badań filogenetycznych pozostawili w tej rodzinie jedynie trzy rodzaje; rodzaju Protolestes nie udało się autorom przypisać do żadnej z rodzin i wydzielili go do monotypowej grupy „Incertae sedis group 6” w obrębie nadrodziny Calopterygoidea[5]. W 2021 Dijkstra i Bybee utworzyli dla tego rodzaju monotypową rodzinę Protolestidae[1]. Rodzina ta najbliżej spokrewniona jest z rodzinami Pentaphlebiidae i Tatocnemididae[1].

Etymologia

Protolestes: gr. πρωτο- proto- „główny, czołowy, pierwszy”; rodzaj Lestes, gr. ληστής lēstēs „rabuś”[6].

Podział systematyczny

Do rodziny należy jeden rodzaj z następującymi gatunkami[7]:

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Seth M. Bybee i inni, Phylogeny and classification of Odonata using targeted genomics, „Molecular Phylogenetics and Evolution”, 160, 2021, s. 107115, DOI: 10.1016/j.ympev.2021.107115 (ang.).
  2. ↑ wynik wyszukiwania: Protolestes, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2025-10-06] (ang.).
  3. 1 2 3 Henrik Steinmann: World Catalogue of Odonata Vol. I Zygoptera. Nowy Jork, Berlin: Walter de Gruyter, 1997, s. 167, seria: The Animal kingdom. (ang.).
  4. ↑ F. Förster, Zur Odonaten-Fauna von Madagascar, „Entomologische Nachrichten”, 25 (12), Berlin 1899, s. 187 (niem.).
  5. 1 2 3 Klaas-Douwe B. Dijkstra, Vincent J. Kalkman, Rory A. Dow, Frank R. Stokvis, Jan Van Tol, Redefining the damselfly families: a comprehensive molecular phylogeny of Zygoptera (Odonata), „Systematic Entomology”, 39 (1), John Wiley & Sons Ltd, The Royal Entomological Society, 2014, s. 68–96, DOI: 10.1111/syen.12035 (ang.).
  6. ↑ H. Fliedner, The scientific names of Friedrich Försters odonate taxa, „International Dragonfly Fund Report. Journal of the International Dragonfly Fund”, 191, 2025, s. 28–29, 95 (ang.).
  7. ↑ Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-10-06] (ang.).