Prymnezjum
 Prymnesium parvum | |
| Systematyka[1] | |
| Domena | |
|---|---|
| Supergrupa | |
| Królestwo | |
| Gromada | |
| Klasa | |
| Rząd |
Prymnesiales |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
prymnezjum |
| Nazwa systematyczna | |
| Prymnesium Massart Massart, J. (1920). Recherches sur les organismes inférieurs. VIII. - Sur la motilité des Flagellates. Bulletin de la Classe des sciences de l'Academie Royale de Belgique, 5me série 6(4-5): 116-141, 32 figures[2] | |
Prymnezjum (Prymnesium) – rodzaj haptofitów występujących w różnych typach wód, przeważnie słonawych.
Charakterystyka
Przedstawiciele rodzaju są jednokomórkowymi organizmami fitoplanktonicznymi.
Komórki zwykle mają nieregularny, wydłużony kształt, często z wypustką na szczycie, z której wyrastają dwie równe (ewentualnie niewiele różniące się) wici i haptonema. Haptonema zwykle co najwyżej równa długością wiciom, z reguły nieskręcająca się. Ściana komórkowa może być pokryta tarczkami z materii organicznej wyposażonymi w kolce lub inne wypustki. Tarczki mogą zawierać krzemionkę, podobnie cysty przetrwalne[3].
Anatomicznie wykazują cechy typowe dla haptofitów, mając dwa ułożone bocznie żółtobrunatne chloroplasty z lamellami zbudowanymi z trzech tylakoidów, otoczone poczwórną błoną[3]. Poruszają się skokowo, pływając przy użyciu wici. Wykazują lekką zdolność do metabolii[4]. Zdolne do miksotrofii. Występuje przemiana pokoleń z fazą haploidalną i diploidalną. Mogą dawać zakwity wód, a niektóre gatunki wytwarzają toksyny[3].
Tradycyjnie rodzaj Prymnesium i Chrysochromulina rozróżniano morfologicznie na podstawie długości haptonemy[4]. Analizy molekularne wykazały, że część gatunków zaliczanych dawniej do tego drugiego rodzaju należy uznać za gatunki prymnezjum. Podobnie postąpiono z kilkoma przedstawicielami rodzajów Hyalolithus i Platychrysis[3]. Gatunkiem typowym jest Prymnesium saltans, zgodnie z pierwotnym opisem z 1920 roku, którego autorem jest Jean Massart. Holotyp nie zachował się, a opis jest na tyle niedokładny, że istnieją przypuszczenia, że jest to gatunek tożsamy z Prymnesium parvum. Na nowo opis diagnostyczny sporządzili Edvardsen, Eikrem i Probert w 2011 roku[1][3]. Nazwa nawiązuje do greckiego słowa πρυμνήσιον (prymnēsion) oznaczającego rufową linę cumowniczą[5].
Wykaz gatunków
W systemie AlgaeBase na początku 2026 roku za potwierdzone uznawano następujące gatunki[1]:
- Prymnesium annuliferum
- Prymnesium calathiferum
- Prymnesium chiton
- Prymnesium czosnowskii
- Prymnesium faveolatum
- Prymnesium gladiociliatum
- Prymnesium kappa
- Prymnesium lepailleurii
- Prymnesium minus
- Prymnesium minutum
- Prymnesium nemamethecum
- Prymnesium neolepis
- Prymnesium neustophilum
- Prymnesium palpebrale
- Prymnesium parvum
- Prymnesium pienaarii
- Prymnesium pigrum
- Prymnesium polylepis
- Prymnesium saltans
- Prymnesium simplex
- Prymnesium zebrinum
Przypisy
- 1 2 3 M.D. Guiry, Prymnesium Massart, 1920 [online], AlgaeBase, 2021.
- ↑ Jean Massart, Recherches sur les organismes inférieurs. VIII - Sur la motilité des Flagellâtes [pdf], „Bulletin de la Classe des sciences de l'Academie Royale de Belgique”, 5 (6), 1920, s. 116–141 [dostęp 2026-03-02].
- 1 2 3 4 5 Bente Edvardsen i inni, Ribosomal DNA phylogenies and a morphological revision provide the basis for a revised taxonomy of the Prymnesiales (Haptophyta), „European Journal of Phycology”, 46 (3), 2011, s. 202–228, DOI: 10.1080/09670262.2011.594095, ISSN 0967-0262 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
- 1 2 Prymnesium Masart, 1920 — Prymnezjum, [w:] Karol Starmach, Chrysophyta I. Chrysophyceae – złotowiciowce oraz wiciowce bezbarwne – Zooflagellata wolnożyjące, t. Tom 5, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968, s. 154–156, Flora słodkowodna Polski.
- ↑ Linda E. Graham, Lee Warren Wilcox, Algae, Upper Saddler River: Prentice Hall, 2000, s. 193, ISBN 0-13-660333-5 [dostęp 2026-03-04].