Przemysł
Przemysł – dział produkcji materialnej i gospodarki, obejmujący wydobywanie zasobów przyrody, przetwarzanie surowców i półproduktów oraz dostosowywanie ich do potrzeb ludzi poprzez wytwarzanie gotowych wyrobów. Produkcja przemysłowa odbywa się na dużą skalę, przede wszystkim w sposób seryjny, z wykorzystaniem maszyn i na zasadzie podziału pracy, zazwyczaj w dużych zakładach produkcyjnych[1][2][3].
W zależności od rodzaju wytwarzanych dóbr wyróżnia się między innymi przemysł dóbr inwestycyjnych oraz przemysł dóbr konsumpcyjnych. W ramach tego drugiego można wyróżnić między innymi przemysł spożywczy, obejmujący produkcję żywności oraz używek[2].
Funkcje przemysłu
- produkcyjna (pozyskiwanie i przetwarzanie)
- społeczna (miejsca pracy, rozwój techniki produkcji, polepszenie warunków życia)
- przestrzenna (rozwój miast, przyspieszenie procesów urbanizacyjnych, przekształcenie środowiska)
- ekonomiczna (produkcja różnorodnych dóbr, energii lub wydobywanie surowców mineralnych)
Branżowy podział przemysłu
| Grupa | Gałąź | Przykłady przedsiębiorstw |
|---|---|---|
| przemysł paliwowo-energetyczny | przemysł węglowy | kopalnie węgla kamiennego, kopalnie węgla brunatnego, piaskarnie podsadzkowe, brykietownie |
| przemysł paliwowy | odwierty ropy naftowej, gazu ziemnego i gazu łupkowego, rafinerie, koksownie | |
| przemysł energetyczny | elektrownie i elektrociepłownie | |
| przemysł metalurgiczny | kopalnictwo i hutnictwo żelaza | kopalnie rudy żelaza, huty żelaza, stalownie, walcownie, odlewnie żelaza i stali, fabryki blach |
| przemysł metali nieżelaznych | kopalnie rud metali nieżelaznych, huty metali nieżelaznych, odlewnie stopów nieżelaznych | |
| przemysł elektromaszynowy | przemysł metalowy | zakłady produkcji narzędzi i wyrobów metalowych, lodówek, maszyn do szycia itp. |
| przemysł maszynowy | fabryki obrabiarek, silników, kotłów, maszyn górniczych, ciągników i maszyn rolniczych, maszyn do różnych rodzajów przemysłu | |
| przemysł precyzyjny | fabryki zegarków, instrumentów pomiarowych, wag, urządzeń precyzyjnych itp. | |
| przemysł środków transportu | fabryki samochodów, samolotów, lokomotyw, wagonów, rowerów, stocznie | |
| przemysł elektrotechniczny i elektroniczny | fabryki kabli, transformatorów, tranzystorów, układów scalonych, żarówek, aparatów telefonicznych, telewizorów, urządzeń audiowizualnych i sprzętu AGD | |
| przemysł chemiczny | przemysł chemiczny | kopalnie siarki, soli, fabryki nawozów sztucznych, włókien sztucznych, mas plastycznych, wyrobów gumowych, chemii nieorganicznej i organicznej, środków piorących i kosmetyków, zakłady farmaceutyczne, |
| przemysł mineralny
(hutnictwo szkła i ceramiki) |
przemysł materiałów budowlanych | cementownie, cegielnie, wapienniki, fabryki ceramiki budowlanej, fabryki domów (produkcja prefabrykatów betonowych) |
| przemysł szklarski (hutnictwo szkła) | huty szkła, fabryki opakowań szklanych | |
| przemysł ceramiki szlachetnej | fabryki porcelany stołowej i elektrotechnicznej, fabryki fajansów | |
| przemysł drzewno-papierniczy | przemysł drzewny | tartaki, fabryki płyt pilśniowych, sklejek, oklein, fabryki mebli, zapałek |
| przemysł celulozowo-papierniczy | fabryki papieru, celulozy i tektury | |
| przemysł lekki | przemysł włókienniczy (tekstylny) | przędzalnie, tkalnie, fabryki wyrobów dzianych, producenci włóknin |
| przemysł odzieżowy | fabryki gotowej odzieży | |
| przemysł skórzany | garbarnie, fabryki butów, wytwórnie galanterii skórzanej | |
| przemysł spożywczy | przemysł spożywczy ogólny | rzeźnie, przetwórnie mięsa, przetwórnie rybne, mleczarnie, młyny, cukrownie, piekarnie, gorzelnie, browary, wytwórnie soków i przetworów owocowo-warzywnych, konserw, olejarnie, fabryki cukiernicze, przemysł tytoniowy |
| przemysł spożywczy rolniczy | ||
| przemysł ogólny | przemysł paszowy i utylizacyjny | fabryki mączki paszowej i pasz treściwych, fabryki przerabiające odpadki przemysłowe |
| przemysł poligraficzny | drukarnie, zakłady introligatorskie | |
| przemysł wysokiej technologii | producenci sprzętu komputerowego, oprogramowania i elektroniki | |
| przemysły inne | wytwórnie instrumentów muzycznych, zabawek, galanterii | zakłady lutnicze |
Zobacz też
Przypisy
- ↑ przemysł, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2015-09-06].
- 1 2 Ilse Hell: Neues grosses Universal-Lexikon in Farbe über 50000 Stichwörter mit über 3500 Abbildungen. München: Compact-Verl, 2003, s. 388-389. ISBN 3-8174-5003-6. (niem.).
- ↑ Das moderne Handlexikon. Wissen von A-Z. Stuttgart, Hamburg, Monachium: Lizenzausgabe Des Deutschen Bücherbundes, 1975, s. 389-390. (niem.).