Que sais-je ?

KIlkadziesiąt tomów z kolekcji Que sais-je na półkach bibliotecznych: widoczny zestandaryzowany format; na grzbiecie starszych tomów, oprócz tytułu, znajduje się numer katalogowy

« Que sais-je ? »[1] (fr. « co wiem? ») – francuska seria wydawnicza, obejmująca syntetyczne wydawnictwa popularnonaukowe w zestandaryzowanym formacie. Nazwa kolekcji odwołuje się do maksymy filozofa Michela de Montaigne'a, przejętej od Sekstusa Empiryka[2]. Seria posiada swój własny numer ISSN: 0768-0066[3].

Historia kolekcji

Regały biblioteczne zapełnione tomami kolekcji

Pomysłodawcą i założycielem kolekcji był Paul Angoulvent, dyrektor wydawnictwa Presses universitaires de France. W roku 1941, kiedy Francja znajdowała się pod okupacją niemiecką, zapotrzebowanie na lekturę wzrosło, natomiast brakowało papieru. Angoulvent zorientował się, że istnieje konieczność wprowadzenia nowego typu książek: małych, tanich i krótkich. Que sais-je stała się pierwszą francuską kolekcją książek kieszonkowych (fr. livre de poche). Założeniem kolekcji było dostarczenie lektury typu encyklopedycznego czytelnikowi, którego wykształcenie jest na poziomie mniej więcej maturalnym[4].

Do 1975 opublikowano 1635 tytułów, przede wszystkim z dziedziny nauk ścisłych i przyrodniczych (350 tytułów), historii (270) i nauk stosowanych (150), z czego 26 tomów wydano w nakładach przekraczających 100 000 egzemplarzy[4]. Według danych z katalogu opublikowanego w 1992 w ramach kolekcji wydawniczej opublikowano ponad 2500 tomów o łącznym nakładzie ponad 60 milionów egzemplarzy. Książki z kolekcji przetłumaczono w sumie na 40 języków[5]. Według danych z 2014 opublikowano 3900 tytułów[6]. Od 2017 serię publikuje grupa wydawnicza Humensis[7]. Według danych z 2026 łączny nakład przekroczył 160 milionów egzemplarzy[8].

Ogólna charakterystyka kolekcji

Standaryzacja formy

Wszystkie pozycje kolekcji mają ten sam format (17,5 x 11,5 cm)[9] i tę samą objętość – 128 stron[10], co spowodowane jest chęcią obniżenia kosztów produkcji, które są związane między innymi ze stopniem skomplikowania procesu druku (26 = 64: arkusz papieru złożony sześciokrotnie daje 64 kartki, czyli 128 stron)[6]. Kolekcja podzielona jest na dziesięć obszarów tematycznych: prawo i polityka, ekonomia, historia i geografia, sztuka, literatura, filozofia, psychologia, religie, nauka i społeczeństwo[10].

Praktyka wydawnicza

Przykładem praktyki wydawniczej może być pierwszy tytuł w obrębie serii (numer katalogowy 1). Była to książka Les étapes de la biologie autorstwa Maurice'a Caullery'ego, opublikowana w 1941. Od roku 1965 w katalogach wydawniczych zastąpiła ją (nowy numer 1) nowa pozycja na ten sam temat, Histoire de la biologie Jeana Théodoridèsa[2]. Ta ostatnia doczekała się w 1992 piątego wydania[5].

Galeria

Podobne wydawnictwa

W języku angielskim od 1995 Oxford University Press wydaje analogiczną serię, zatytułowaną Very Short Introductions[11]. W Polsce w drugiej połowie XX wieku podobną kolekcją była Nauka dla Wszystkich[12].

Przypisy

  1. ↑ Nazwa zapisana zgodnie z wymogami typografii francuskiej, ze spacją przed znakiem zapytania
  2. 1 2 Gilles Lacroix, Éléments pour une étude de la collection "Que sais-je ?", Mémoire présenté par Gilles Lacroix; sous la dir. de J. Breton, Villeurbanne: École nationale supérieure de bibliothécaires, 1976, s. 70.
  3. ↑ n2:0768-0066 - Search Results [online], search.worldcat.org [dostęp 2026-03-08].
  4. 1 2 Jean Feller, « Que sais-je ? » : une collection qui a réponse à tout, „Communication & Langages”, 28 (1), 1975, s. 71–75, DOI: 10.3406/colan.1975.4251 [dostęp 2026-03-08].
  5. 1 2 Collection Que sais-je ?, Paris: Presses universitaires de France, czerwiec 1992, s. 64, numer wydawcy 22995021.
  6. 1 2 Pourquoi les "Que sais-je ?" ont-ils 128 pages ? [online], Franceinfo, 29 listopada 2014 [dostęp 2026-03-08] (fr.).
  7. ↑ Notice de collection éditoriale: Que sais-je, [w:] Bibliothèque nationale de France, Catalogue Général [online].
  8. ↑ PUF : Livres de la collection Que sais-je ? - Librairie Eyrolles [online], www.eyrolles.com [dostęp 2026-03-08] (fr.).
  9. ↑ Philippe Douroux, Raphaël Georgy, « "Que sais-je ?" : comment ne pas être sceptique [online], liberation.fr, 16 stycznia 2017.
  10. 1 2 Les Éditions Que sais-je ? | PUF [online], www.puf.com [dostęp 2026-03-08].
  11. ↑ Kathryn Schulz, How to Be a Know-It-All, „The New Yorker”, 9 października 2017, ISSN 0028-792X [dostęp 2026-03-08] (ang.).
  12. ↑ Baza Wiedzy Uniwersytetu Gdańskiego: Nauka dla Wszystkich [online].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.