Ragonidzi

Popiersie Klaudiusza II.

Ragonidzi – fikcyjny ród wywodzący się od pasterza dardańskiego Ragona, odgrywający znaczącą rolę w historii cesarstwa rzymskiego w IV wieku, opisanej w pierwszym tomie Twarzy księżyca Teodora Parnickiego. Najznakomitszymi Ragonidami w powieści są cesarze Klaudiusz II Gocki i Kwintyliusz.

Rago Klaudiusz Senecjo

26 lutego 212 roku[a] Rago, pasterz dardański, zranił rzymskiego poborcę podatkowego i wraz z żoną, Teutą, uciekł w trudno dostępne góry. Przystał do gromady zbiegów, która wkrótce przekształciła się w bandę zbójców. Kiedy banda urosła w siłę, Rzymianie zaczęli ją wykorzystywać, w zamian za bogate dary, do wypraw za Dunaj i pacyfikacji lokalnych buntów. W wyniku jednej z takich wypraw, przeciw Sarmatom w 234 roku, Ragon został adoptowany przez ojca swego towarzysza i przyjął imiona: Klaudiusz Senecjo. W dwa lata później Teuta zginęła próbując powstrzymać swych braci, dowódców bandy, walczących na noże o to, czy banda ma zejść z gór i przyjąć znaki legionowe. Po śmierci całej trójki, Rago, jako najbliższy powinowaty wodzów, został przywódcą bandy i sprowadził bandę na nizinę, za co od Rzymian otrzymał stanowisko nadzorcy kopalń i dom w Naissus[1]. Zginął w 239 roku porwany i wrzucony do szybu kopalni przez rozwścieczonych jego okrucieństwem górników. Jego śmierć pomścił, a miasto ocalił od chaosu, syn Klaudiusz, prowadząc szarżę przeciw buntownikom na czele jeńców sarmackich[2].

Żonami Ragona były:

  • Teuta – Dardanka, siostra sześciu braci. Gdy wraz z Ragonem uciekła w góry, żyli już tylko dwaj z nich i przewodzili bandzie zbiegów i wyrzutków. Teuta, zazdrosna o przywiezioną przez męża z wyprawy brankę, odkryła na swoje nieszczęście, że dziewczyna jest w ciąży. Nie przyszło jej do głowy, że ojcem mógłby być któryś z synów, a podejrzewając o to męża, rzuciła się pomiędzy walczących na noże braci i zginęła[1].
  • Mitorania – Chorezmijka. Rago przywiózł ją z wyprawy w 234 roku ,jako młodziutką brankę, podającą się za córkę króla chorezmijskiego. Poślubił ją po dwóch latach wdowieństwa.

Dzieci Ragona

                       
  Teuta
(Dardanka)		 ∞ Ragon Senecjo ∞ Mitroania
(Chorezmijka)
   
        (podmieniony?)
Dwie siostry NN
(zmarłe w dzieciństwie)		 Klaudiusz
(cesarz 268-270)		 Brat NN
(rozszarpany przez wilki)		 Kwintyliusz
(cesarz 270)
∞ Paula		  
  • dwie córki – młodsza zmarła w niemowlęctwie, starsza zginęła przebita sarmacką strzałą[3].
  • Klaudiusz – współpracownik Decjusza, cesarz w latach 268-270. Urodzony najprawdopodobniej ok. 219-220 roku[b]. Zmarł na cholerę po zwycięskiej bitwie z Gotami
  • młodszy brat – został rozszarpany przez wilki za osadą[3].
  • Kwintyliusz – najmłodszy syn Ragona i Teuty. Urodzony około 223-224 roku[c]. Matka podejrzewała, że mąż podmienił go przy urodzeniu[4]. Bardzo wrażliwy, w dzieciństwie chroniony przez starszego brata[3]. W 270 roku, po śmierci brata, został cesarzem. Popełnił samobójstwo, stanąwszy wobec konieczności zamordowania swego rywala[5].
    • Paula Numidyjka – żona Kwintyliusza, poślubiona przez niego w 244 roku[d][6], chrześcijanka, zginęła podczas prześladowania chrześcijan. Przez swych współbraci czczona jako męczennik Paweł[7].

Potomkowie Mitroanii

                       
Klaudiusz
(cesarz 268-270)		 Kwintyliusz
(cesarz 270)		 Mitroania
(Chorezmijka)		   Anulinus
  lub        
  ∞   ∞  
  (podmieniony?) (rzekomy)      
  Septymiusz Senecjo
∞ 1. Aleksandra
2. matka Sykoriusza		 Konstancjusz
wymieniony na Septyma
(cesarz 306-307,
ojciec Konstantyna)		   Anulinus młodszy Klaudia
zmarła w połogu
     
  1 2 2 2 adoptowany  
Kwintus Bassus
∞ 5. żona Bassusa		 król Chorezmu
potem kapłan w Bosporze		 syn
pracownik mennicy		 syn
uczeń Orygenesa		 Sykoriusz Pompejusz
∞ 1. Proba
2. NN		 córka
∞ Minerwiusz
       
      1 2  
  Kwintus Senecjo Gajus Basjanus   Sykoriusz Probus młodsza córka

zaręczona z Senecjonem

 Minerwina
Minerwina.

z Klaudiuszem lub Kwintyliuszem:

  • Septymiusza Senecjona – urodzony w 236[8], syn Mitroanii i jednego z jej krótkotrwałych, tajnych mężów Klaudiusza lub Kwintyliusza[9], wedle świadectw Anulinusa starszego, podmieniony w połogu przez jego prawnego ojca, Ragona[10]. Wbrew przekonaniom Mitroanii narrator twierdzi, że Septymiusz był prawdziwym jej synem[11].
    • ożenił się po raz pierwszy z Aleksandrą, córką króla perskiego Ardaszyra I[e]. Przyłapawszy ją, na gorącym uczynku mordowania Chozroesa armeńskiego, wymierzył jej osobiście karę śmierci[12]. Miał z nią syna:
      • Kwintusa Klaudiusza Senecjona Bassusa – urodzonego w 254 roku[13], który po śmierci senatora Bassusa poślubił wdowę po nim, obejmując jego majątek i opiekę nad dziećmi z trzeciego małżeństwa[f] oraz przyjmując imię Bassus[12].
        • z wdową po senatorze Bassusie – jego piątą żoną – miał synów:
          • Kwintusa Klaudiusza Senecjona Bassusa Pulchra, znanego jako Senecjo[g].
          • Gajusa Klaudiusza Senecjona Bassusa Pulchra, powinowatego cesarza Konstantyna, zwanego Basjanus[h][14].
    • po raz drugi ożenił się z matką Sykoriusza Pompejusza wdową po murarzu z nowogreckiego Posilippos. Miał z nią trzech synów:
      • najstarszego – urodzonego w 258 roku[13], autora trzytomowej historii wojen cesarzy Waleriana, Galiena i Klaudiusza, osadzonego na tronie chorezmijskim przez babkę Mitroanię w 274 roku[i], po utracie władzy kapłana Dzeusa-Jehowy w Bosporze cymmeryjskim[15].
      • średniego – pracownika mennicy cesarskiej, który stanął na czele buntu, krwawo stłumionego przez cesarza Aureliana[12];
      • najmłodszego – nawróconego na chrześcijaństwo przez Terencję Pergamenkę, uczennicę Orygenesa i Sekstusa Juliusza zwanego Afrykańskim lub Palestyńskim[12].
      • adoptował też jej syna z pierwszego małżeństwa – Sykoriusza Pompejusza. Ten miał dwie żony:
        • pierwsza – Proba urodziła mu syna:
        • druga – nieznanego imienia, urodziła mu córkę, która z powodu małoletności zawarła ugodę małżeńską z Senecjonem[14].
  • Konstancjusza – po odkryciu przez Mitroanię, że jej syn Septymiusz został w rzeczywistości podmieniony, zaczęła ona rozgłaszać, że faktycznym wymienionym na Septymiusza, jej synem ze związku z Klaudiuszem był Konstancjusz.
    • Konstancjusz z pierwszą żoną, Heleną, posługaczką w bityńskiej gospodzie, miał syna:
      • Konstantyna – jego legalną nałożnicą została prawnuczka Mitroanii z małżeństwa z Anulinusem, Minerwina.

z Anulinusem starszym[k]:

  • Klaudię Mitroanię Anulinę – zmarła w połogu[9][18][19].
    • jej córka – zamężna z Minerwiuszem, wydała na świat dwoje dzieci[19].
      • córkę Minerwinę – upatrzona przez Mitroanię na żonę Sykoriusza Probusa, potem po wplątaniu do rodu Ragonidów Konstancjusza, ku niezadowoleniu rodziny, na żonę Konstantyna. Ostatecznie została jego legalną nałożnicą;
      • młodszego syna[19].
  • Anulinusa młodszego, który został prokonsulem prowincji Afryka[l][20].

z koniuchem chorezmijskim:

  • Afrygusa – władcę Chorezmii i założyciela nowej dynastii Afrygidów.

Księga rodu Ragonidów

Opowieść o rodzie Ragonidów jest dziełem Mitroanii. Tworzy ją ona mając na oku cel polityczny. Próbuje wpłynąć poprzez fikcję na rzeczywistość, przy okazji starając się ugruntować własną tożsamość, ginącą w niepewnej wiedzy o przeszłości. Jej opowieść przygotowuje daleko w przód miejsce dla kolejnych potomków. W ciasną przestrzeń historii rodzinnej jej autorka stara się zmieścić wielką historię. Wykonuje w ten sposób ważną pracę dla synów Ragona, sprawia że w historii świata poczują się jak u siebie w domu. Stara się zapanować nad zgiełkiem zbyt bogatej w wydarzenia przeszłości i jednocześnie, opowiadając o sobie jako o córce i wnuczce władców Chorezmu, stworzyć atrakcyjny wzorzec, w którym rozpoznają się jej słuchacze, w przyszłości cesarze rzymscy[21].

Mitroania jak montażysta filmowy łączy niezhierarchizowane wydarzenia w spójną całość. Walki dynastyczne w Chorezmii stają się prologiem do historii Ragonidów. Musi jednak działać ostrożnie: uzgadniać sprzeczne relacje, wypełniać puste miejsca. Ujmuje chaotyczny świat walk w Chorezmii w kategorie celu, działania, akcji. Wielogłosowa przeszłość ma jednak tendencję do ciągłego rozsadzania narracji. Proces tworzenia fabuły sagi wymaga od Mitroanii sporych ograniczeń. Autorka opowieści podlega presji z dwóch stron. Jest zbyt wiele zdarzeń do opowiedzenia, żeby zachować spójność fabuły, a jednocześnie nie wiadomo, co wyrzucić, a co zostawić, bo przyszłość opowiadanej historii jest nieznana. Z czasem wobec śmierci synów Ragona i Teuty wzrasta rola wątków, które z dodatkowych, stają się alternatywnymi. Mitroania traci panowanie nad fabułą i popada w kryzys poznawczy: nie wie czy jest, czy nie jest córką Wazamara, jest natomiast przekonana, że żadnych Ragonidów nie ma i poza Klaudiuszem nigdy nie było[22].

Uwagi

  1. ↑ Parnicki pisze, że Rago zranił poborcę podatkowego w tym samym dniu, w którym cesarz Karakalla zamordował swego rodzonego brata Getę, a więc 26 lutego 212 (Poczet..., s. 290).
  2. ↑ Klaudiusz słuchający opowieści Mitroanii o losach jej rodu miał około 16-17 lat (Twarz..., s. 51). Skoro rozumiał jej wypowiedzi Mitroania musiała już dość sprawnie władać łaciną, co nie mogło mieć miejsca na początku jej pobytu w górskiej osadzie, lecz raczej pod jego koniec.
  3. ↑ Parnicki nie podaje bliższych wskazówek co do roku urodzenia Kwintyliusza. Musiało ono jednak mieć miejsce nie wcześniej niż cztery lata po urodzeniu Klaudiusza. Wiadomo, że Kwintyliusz urodził się w jakieś dwa lata po śmierci, drugiego syna Ragona, który wyszedł poza obozowisko. Musiał więc mieć przynajmniej ponad rok, a co najmniej o prawie rok musiał być też młodszy od Klaudiusza. (Twarz..., s. 52).
  4. ↑ Kwintyliusz świeżo poślubił Paulę w czasie przygotowań cesarza Gordiana do kampanii 244 roku (Poczet..., s. 384). Na to że musi chodzić o ostatnią kampanię cesarza, wskazuje inna informacja Parnickiego, że Kwintyliusz ożenił się na 25 lat przed swą śmiercią, a ta nastąpiła wiosną 270 roku (Poczet..., s. 439).
  5. ↑ Na innym miejscu Parnicki podaje, że matka Kwintusa była córką siostry przyrodniej Chozroesa Arsacydy (Twarz…, s. 376).
  6. ↑ Córka najstarszej córki senatora Bassusa poślubiła skromnego młodzieńca ze znakomitego rodu, Loliusza Urbikusa. Ich córka, Lolia Urbika, została żoną cesarza Karynusa, a kochanką jego brata Numeriana. Chcąc zachować wyłączność na swego kochanka, pchnęła jego żonę Arię Antoninę w ramiona swego męża.
  7. ↑ Wedle przekazów historycznych Senecjon był wysokim urzędnikiem na dworze cesarza Licyniusza i bratem Basjana (Konstantyn..., s. 168-169, Czasy..., s. 221).
  8. ↑ Historyczny Basjanus był mężem Anastazji, przyrodniej siostry cesarza Konstantyna, i po jego zwycięstwie w 312 nad Makscencjuszem miał zostać ogłoszony cezarem i objąć rządy nad Italią. Projekt ten znalazł uznanie u cesarza Wschodu Licyniusza, pod wpływem brata Basjana, Senecjona, który był wysokim urzędnikiem w jego otoczeniu. Do realizacji tych planów jednak z niewiadomych przyczyn nie doszło. Źródła wzajemnie sobie przeczą. Jedne mówią, o tym, że Licyniusz przeciągnął Basjana, przy pomocy Senecjona, na swoją stronę; Konstantyn odkrył spisek i kazał zgładzić zdrajcę. Inne twierdzą, że to Licyniusz nie dotrzymał umowy i nawet zaatakował pograniczne terytoria Konstantyna (Konstantyn..., s. 168-169, Czasy..., s. 221).
  9. ↑ Mitroania wspomina, że osadziła wnuka na tronie chorezmijskim w trzydzieści lat po planowanym osadzeniu tam jej przyszłego syna w czasie przygotowań do wyprawy cesarza Gordiana III w 244 roku (Twarz..., s. 174).
  10. ↑ Z danych historycznych wynika, że Sykoriusz Probus był sekretarzem cesarskim, który z ramienia Dioklecjana negocjował warunki pokoju z Persją po zwycięskiej wojnie w 299 roku (Zmierzch..., s.355, Czasy..., s. 81).
  11. ↑ O Anulinusie wiadomo tylko, że był senatorem rzymskim i właścicielem, będących niewolnikami, rodziców przyszłego cesarza Dioklecjana (Zmierzch..., s.334).
  12. ↑ W marcu 313 roku cesarz Konstantyn napisał list do prokonsula prowincji afrykańskich Anulina (Konstantyn..., s. 155).

Przypisy

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.