Rainis

Rainis
Rainis, Jānis Rainis
Ilustracja
Rainis
Imię i nazwisko

Jānis Pliekšāns

Data urodzenia

11 września 1865

Data śmierci

12 września 1929

Narodowość

łotewska

Język

łotewski

Dziedzina sztuki

dziennikarstwo, tłumaczenia, dramat, literatura dziecięca

Ważne dzieła
Odznaczenia
Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa)

Rainis, właśc. Jānis Pliekšāns (ur. 11 września 1865, zm. 12 września 1929) – łotewski pisarz, dramaturg i dziennikarz, tłumacz literatury rosyjskiej, niemieckiej i angielskiej, autor książek dla dzieci. Polityk socjaldemokratyczny, w latach 1926-1928 minister oświaty Łotwy. Wywarł znaczny wpływ na rozwój łotewskiego języka literackiego oraz literatury łotewskiej. Autor słów pieśni patriotycznej Saule, Pērkons, Daugava[1].

Życiorys

Po ukończeniu gimnazjum w Rydze studiował prawo w Petersburgu (1884–1888), następnie pracował w zawodzie adwokata w Wilnie i Mitawie.

Podczas studiów na Uniwersytecie Petersburskim nawiązuje kontakty z kółkiem rewolucyjnych narodników, studiuje prace rewolucyjnych demokratów rosyjskich, bierze aktywny udział w ruchu rewolucyjnym[2].

Poświęcił się działalności dziennikarskiej: od 1891 do 1895 stał na czele redakcji pisma "Dienas Lapa", po czym znów wyjechał pracować jako adwokat, tym razem do Poniewieża. Wziął udział w wydarzeniach rewolucyjnych na Łotwie w 1905 r., po czym wyemigrował do Szwajcarii.

W niepodległej Łotwie został ministrem oświaty (1926–1928). W 1925 kandydował z ramienia socjaldemokracji w wyborach prezydenckich, jednak przegrał w I turze z Jānisem Čakstem i Kārlisem Ulmanisem.

Tłumaczył na język łotewski dzieła Puszkina, Goethego i Szekspira. Pisywał również dla dzieci, np. "Mušu ķēniņš" (wyd. 1923) czy "Suns un kaķe" (1928).

W 1897 ożenił się z Aspazją.

Dzieła

  • Pusideālists (Półidealista, 1901)
  • Tālas noskaņas zilā vakarā (Dalekie echa liliowego wieczoru, 1903)
  • Lauzstās priedes (Złamane sosny)
  • Kalna kāpejs (Wędrowiec)
  • Uguns un nakts (Ogień i noc, 1904)
  • Vētras sēja (Posiew burzy, 1905)
  • Klusā grāmata (Cicha książka, 1909)
  • Ave, sol! (1910)
  • Tie, kas neaizmirst (Ci, którzy nie zapominają, 1911)
  • Zelta zirgs (Złoty koń, 1911)
  • Indulis un Ārija (Indulis i Aria, 1911)
  • Gals un sākums (Koniec i początek, 1912)
  • Pūt, vējiņi! (Wiej, wietrzyku, 1913)
  • Spēlēju, dancoju (Tańcząc, śpiewając, 1915)
  • Krauklitis (Mały kruk, 1917)
  • Daugava (1919)
  • Jāzeps un viņa brāļi (Józef i jego bracia, 1919; wyd. pol. 1991)
  • Iļja Muromietis (Ilia Muromiec, 1923)
  • Lellīte Lolīte (1924)
  • Putniņš uz zara (1925)
  • Mīla stiprāka par nāvi (1927)
  • Kastaņola (1928)
  • Saulīte slimnīcā (1928)
  • Suns un kaķe (1928)

Przekłady na polski

  • Rainis Jānis, Aforyzmy, oprac. J. Kolbuszewski i S.F. Kolbuszewski, Warszawa 1969
  • Rainis Jānis, Czas słońca i inne wiersze, wybrali i przełożyli S.F. Kolbuszewski i J. Kolbuszewski, Warszawa 1969
  • Rainis Jānis, Józef i jego bracia, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław 1991

Odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ “Daugava” by Rainis (1919). Compendium – Rainis un Aspazija – linked data collection [online], lnb.lv [dostęp 2024-05-12] (ang.).
  2. ↑ Mamiedow 1969 ↓, s. 377.
  3. ↑ The Order of the Three Stars | Valsts prezidenta kanceleja [online], www.president.lv [dostęp 2026-03-26] (ang.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.