Rejowiec Fabryczny

Rejowiec Fabryczny

miasto i gmina
Cementownia (2018)
Herb
Państwo	Polska
Województwo	lubelskie
Powiat	chełmski
Data założenia	1958
Prawa miejskie	1962
Burmistrz	Gabriel Adamiec[1]
Powierzchnia	14,28[2] km²
Populacja (2024) • liczba ludności • gęstość	3 963[2] 278,0 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 82
Kod pocztowy	22-169 do 22-170
Tablice rejestracyjne	LCH
Położenie na mapie powiatu chełmskiego Rejowiec Fabryczny
Położenie na mapie Polski Rejowiec Fabryczny
Położenie na mapie województwa lubelskiego Rejowiec Fabryczny
51°07′08″N 23°14′48″E/51,118889 23,246667[3]
TERC (TERYT)	0603011
SIMC	0930176
Urząd miejski ul. Lubelska 16 22-170 Rejowiec Fabryczny
Strona internetowa

Rejowiec Fabryczny – miasto w Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim. Jest siedzibą gminy wiejskiej Rejowiec Fabryczny.

Miasto zajmuje powierzchnię 14 km². Według danych GUS z 2025 r. Rejowiec Fabryczny liczył 3963 mieszkańców.^[2]

Pierwszy człon nazwy miasta pochodzi od założyciela pobliskiej miejscowości Rejowiec, Mikołaja Reja, który posiadał na obszarze zajmowanym dziś przez Rejowiec Fabryczny dwa folwarki.

Drugi człon odnosi się do cementowni, która została wybudowana w latach 1914–1924 bazując na miejscowych pokładach margla i która zapoczątkowała intensywny rozwój przyszłego miasta.^[4]

Miasto leży w dorzeczu Wieprza, na Polesiu Wołyńskim, w obrębie Pagórów Chełmskich^[5], na terenie stanowiącym w XVIII w. ziemię chełmską^[6]. Od granicy z Ukrainą dzieli je ok. 40 km.

Rejowiec Fabryczny znajduje się pod wpływem klimatu kontynentalnego^[7].

Północno-zachodni fragment miasta leży w Pawłowskim Obszarze Chronionego Krajobrazu, obejmującym dolinę Wieprza i cieku Dorohucza wraz z otaczającymi je lasami, torfowiskami, łąkami i stawami rybnymi, stanowiącym kompleks terenów leśnych i wodno-łąkowych, na których występują chronione gatunki roślin i zwierząt, m.in. żółw błotny.^[8]

W północno-zachodniej części miasta występuje udokumentowane złoże margli kredowych.^[9]

Pierwsze wzmianki o osadnictwie na terenie dzisiejszego Rejowca Fabrycznego pochodzą z XIII wieku. Założyciel pobliskiego Rejowiec, Mikołaj Rej, posiadał dwa folwarki na obszarze obecnego miasta, w rejonie dzisiejszego osiedla Stajne.^[4]

W XVIII wieku w tym samym miejscu funkcjonował folwark, który w 1876 roku nabył Krzysztof Morawski. Jego rodzina wybudowała dwór otoczony parkiem. Obiekt ten jest obecnie jedynym zachowanym zabytkiem Rejowca Fabrycznego.^[4]

W 1874 roku podjęto decyzję o budowie Kolei Nadwiślańskiej na trasie Warszawa-Kowel o długości 530 km. W latach 1879–1890, około 4 km od Rejowca, na terenach wsi Stajne, powstała stacja kolejowa Rejowiec.^[10]

W 1913 roku spółka akcyjna „Firley” zakupiła część ziemi od ówczesnego właściciela Mieczysława Morawskiego. W oparciu o miejscowe złoża margla w 1914 roku rozpoczęto budowę cementowni, którą zakończono w 1924 roku.^[4]

W 1915 roku okupujące te tereny wojska austro-węgierskie rozpoczęły budowę nowej linii kolejowej z Rejowca do Lwowa przez Zamość i Bełżec. Inwestycję zakończono jesienią 1916 roku.^[10]

W czasie I wojny światowej spaleniu uległ drewniany budynek dworca kolejowego. W latach 1922–1924 w jego miejscu wzniesiono murowany dworzec. W czerwcu 1925 roku stację w Rejowcu odwiedził Józef Piłsudski, który przesiadał się tam w drodze do Święcicy.^[10]

W latach 1941–1942 wybudowano łącznicę kolejową z Lublina do Zawady, omijającą stację Rejowiec. W lipcu 1944 roku wycofujące się wojska niemieckie zniszczyły murowany dworzec, wieżę ciśnień oraz infrastrukturę kolejową i telefoniczną. W latach 1946–1948 odbudowano wieżę ciśnień, natomiast funkcję dworca do września 1961 roku pełniły wagony kolejowe. W 1961 roku zakończono budowę nowego budynku dworca.^[10]

Rejowiec Fabryczny powstał w 1958 r. z obszaru gromady Morawinek, otrzymując status osiedla^[11]. Prawa miejskie otrzymał w 1962 r.^[12] W 1963 r. oddano do użytku budynek szkoły, w 1968 r. budynek urzędu miasta i komisariatu policji, a w 1971 r. wybudowano przejście podziemne pod torami kolejowymi, umożliwiające dojście do peronów dworca.^[4]

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa chełmskiego.

W 1985 r. oddano do użytku budynek przedszkola miejskiego, a w 1991 roku nastąpił rozdział Rejowca Fabrycznego na miasto i gminę.^[4] W latach 1993-2020 w mieście funkcjonowała jednostka straży miejskiej.^[13]

W lutym 2004 roku budynek szkoły podstawowej i gimnazjum został poważnie uszkodzony w wyniku aktu wandalizmu polegającego na zalaniu pomieszczeń szkolnych. Straty oszacowano na około 2 mln zł.^[14] W następstwie zdarzenia przeprowadzono gruntowny remont budynku, zakończony w listopadzie 2004 roku.^[15]

W 2019 roku oddano do użytku nowy budynek Komisariatu Policji.^[16]

W Rejowcu Fabrycznym zlokalizowane są następujące instytucje związane z kulturą:

• Miejski Ośrodek Kultury "DWOREK", ul. Lubelska 24 A,
• Miejska Biblioteka Publiczna, ul. Wschodnia 32 A.^[17]

W Rejowcu Fabrycznym funkcjonuje Komisariat Policji, zlokalizowany przy ul. Orzechowej 17,^[18] a także placówki ochrony zdrowia i opieki społecznej:

• Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "ESKULAP", ul. Chełmska 99,
• Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, ul. Lubelska 24,
• Środowiskowy Dom Samopomocy, ul. Lubelska 24,
• Warsztat Terapii Zajęciowej, ul. Mickiewicza 3.^[17]

Przez miasto przebiegają dwie linie kolejowe:

• linia kolejowa nr 7 Warszawa–Lublin–Dorohusk, przy której funkcjonuje stacja Rejowiec.
• linia kolejowa nr 69 Rejowiec–Zamość–Hrebenne; od grudnia 2025 r. pociągi pasażerskie nie zatrzymują się na stacji Rejowiec.^[19]

Według danych z 2002^[20] Rejowiec Fabryczny ma obszar 14,36 km², w tym:

• użytki rolne: 70%
• użytki leśne: 1%

Miasto stanowi 0,81% powierzchni powiatu.

W 2025 r. liczba mieszkańców Rejowca Fabrycznego wynosiła 3963, a gęstość zaludnienia wynosiła 279 os./km².^[2] W latach 2002-2024 liczba mieszkańców zmalała o 13,6%.^[21]

• Kościół rzymskokatolicki:
  • parafia Podwyższenia Krzyża Świętego
• Świadkowie Jehowy:
  • zbór Rejowiec (Sala Królestwa ul. Orzechowa 19)^[22][23]

• Zakład Cementownia Rejowiec należący do Grupy Ożarów SA
• Reybud Sp. z o.o. – producent okien, skład budowlany
• PB Pawłowianka – przedsiębiorstwo bednarskie
• CERAMIT – pracownia garncarska

W Rejowcu Fabrycznym znajduje się otwarty w 2008 roku Stadion Miejski im. Kazimierza Górskiego (ul. Lubelska 16) z krytą trybuną na 200 miejsc. Obiekt obejmuje boisko piłkarskie, czterotorową, tartanową bieżnię lekkoatletyczną (400 m) oraz dwie skocznie do skoku w dal.^[24]

Na terenie miasta znajdują się także boiska wielofunkcyjne (w tym boisko "Orlik 2012"), korty tenisowe oraz siłownia.^[25]

W mieście działa klub piłkarski Sparta Rejowiec Fabryczny, rozgrywający mecze na Stadionie Miejskim^[26].

Rejowiec Fabryczny jest członkiem stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich^[27] oraz organizacji Cittàslow.

• Zespół dworski z XIX w., mieszczący się przy ul. Lubelskiej, w którego skład wchodzą:
  • Dwór Kiwerskich zbudowany w 1895 roku przez Mieczysława Morawskiego. Od 1988 roku w budynku znajduje się siedziba Miejskiego Ośrodka Kultury „Dworek”.
  • Park dworski "Stajne-Polesie" o powierzchni 3,4 ha, z aleją grabową o długości 350 m.
  • Układ zieleni "Dębinka" o powierzchni 2,4 ha, powstały na obszarze dawnego lasu dębowego, pełniący funkcję parku miejskiego.^[28][29][30]

W mieście swój początek mają dwa rowerowe szlaki turystyczne:

• Szlak Mikołaja Reja – prowadzący przez tereny powiatu krasnowstawskiego.
• Szlak Stawów Kańskich – rozpoczynający się przy stacji kolejowej Rejowiec i przebiegający przez obszar gminy wiejskiej Rejowiec Fabryczny.^[31]

Przez Rejowiec Fabryczny przebiera również pieszy szlak turystyczny: Szlak Ariański – żółty, o długości ok. 64 km, kończący się w pobliskiej wsi Pawłów.

• Miasto Rejowiec Fabryczny
• Stajne i Stajne Majdan, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 178 .