Robert Jacquinot de Besange
 | |
| Data i miejsce urodzenia |
15 marca 1878 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
10 września 1946 |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
Robert Charles Joseph Emile Jacquinot de Besange SJ (ur. 15 marca 1878 w Saintes, zm. 10 września 1946 w Berlinie), znany również jako Jacquinot de Besange, a w Chinach jako Rao Jiaju (chiń. upr. 饶家驹; pinyin Ráo Jiājū) – francuski jezuita, autor udanego modelu stref bezpieczeństwa, który uratował ponad pół miliona Chińczyków podczas II wojny chińsko-japońskiej[1][2].
Życiorys
Urodzony 15 marca 1878 roku w Saintes. Przybył do Chin w 1913 roku jako misjonarz[3].
Od 1914 roku był przełożonym i nauczycielem w Szkole św. Ignacego. Później wykładał literaturę angielską na Uniwersytecie Aurora. Posługiwał również portugalskiej kongregacji w kościele Najświętszego Serca Jezusowego w Hongkou. Pełnił także funkcję kapelana Szanghajskiego Korpusu Ochotniczego. W młodości stracił prawą rękę w wyniku eksplozji podczas przeprowadzania eksperymentów chemicznych i był znany jako „jednoręki ksiądz”[4].
Pełnił funkcję przewodniczącego Międzynarodowej Komisji ds. Pomocy Głodującym w Chinach podczas incydentu szanghajskiego w 1932 roku. Jego działalność pomocowa dla uchodźców, w tym negocjowanie krótkiego rozejmu między armią chińską a japońską, umożliwiającego ewakuację cywilów i rannych z obszaru działań wojennych, przyniosła mu szeroką rozpoznawalność w Szanghaju[3].
W 1937 roku, po wybuchu II wojny chińsko-japońskiej, zapoczątkował „Model de Besange”, tworząc Szanghajską Strefę Bezpieczeństwa, zwaną też „Strefą Bezpieczeństwa Jacquinot de Besange”. Była to strefa zdemilitaryzowana dla chińskiej ludności cywilnej, położona w części Starego Miasta w Szanghaju przylegającej do Francuskiej Koncesji Szanghajskiej. Zarządzał nią międzynarodowy komitet złożony z przedstawicieli społeczności amerykańskiej, brytyjskiej i francuskiej, a nadzorowała ją chińska policja. Strefa ta uratowała życie tysiącom ludzi w latach 1937–1940, kiedy to została zniesiona po opuszczeniu Szanghaju przez de Besange. Oprócz utworzenia Strefy Bezpieczeństwa, de Besange był również odpowiedzialny za utworzenie obozów dla uchodźców w sierocińcu Tu-seh-weh (wymowa szanghajska; w chińskim standardowym: chiń. upr. 土山湾; pinyin Tǔshānwān) i koledżu Fudan, aby zapewnić schronienie uchodźcom uciekającym ze strefy wojennej[2].
Idąc za przykładem de Besange w Szanghaju, cudzoziemcy w Nankinie utworzyli Nankińską Strefę Bezpieczeństwa, zarządzaną przez Międzynarodowy Komitet ds. Nankińskiej Strefy Bezpieczeństwa, na czele której stał niemiecki przedsiębiorca John Rabe[3].
Opuścił Chiny w 1940 roku i wrócił do Europy. W grudniu 1945 roku został mianowany przedstawicielem Stolicy Apostolskiej w Berlinie. Zmarł na białaczkę 10 września 1946 roku[3].
Pamięć
Jego działalność została odnotowana w Protokołach i Komentarzach do Konwencji Genewskiej z 1949 roku[5]. Film o jego życiu i twórczości pt. Jacquinot: Zapomniany bohater w reżyserii Krzysztofa Zanussiego był prezentowany na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Szanghaju w 2009 roku[6].
Z okazji 80. rocznicy bitwy o Szanghaj, w grudniu 2017 roku odsłonięto jego kamień pamiątkowy w taoistycznej Świątyni boga miasta Szanghaju[7].
Przypisy
- ↑ Marcia R. Ristaino: The Jacquinot Safe Zone: wartime refugees in Shanghai. Stanford University Press, 2008. ISBN 978-0-8047-5793-5. (ang.).
- 1 2 War in China: Safety Zones. Time, 7.11.1938. [dostęp 2025-07-10]. (ang.).
- 1 2 3 4 You Guo Jiang, SJ: Fr. Robert Jaquinot de Besange and the Shanghai Safe Zone (1937). La Civiltà Cattolica, 20.10.2023. [dostęp 2025-07-10]. (ang.).
- ↑ Father Jacquinot. inkstonepress.com, 7.06.1938. [dostęp 2025-07-10]. (ang.).
- ↑ Robert Jacquinot de Besange, S.J.. Theology as a Process, 5.09.2008. [dostęp 2025-07-10]. (ang.).
- ↑ Jaquinot: A Forgotten Hero (USA). Shanghai International Film Festival, 17.05.2009. [dostęp 2025-07-10]. (ang.).
- ↑ Xing Yi: Priest honored for saving thousands from invaders. China Daily, 15.12.2017. [dostęp 2025-07-10]. (ang.).