Robert Michels

Robert Michels
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

9 stycznia 1876
Kolonia

Data i miejsce śmierci

3 maja 1936
Rzym

Zawód, zajęcie

polityk, socjolog

Narodowość

niemiecka

Robert Michels (ur. 9 stycznia 1876 w Kolonii, zm. 3 maja 1936 w Rzymie) – niemiecki polityk socjalistyczny i socjolog.

Życiorys

Urodził się 9 stycznia 1876 roku w Kolonii jako syn milionera. Studiował historię i ekonomię w Paryżu, Monachium, Lipsku i Halle. Doktorat uzyskał na Uniwersytecie w Halle[1]. Zaczął pracować jako wykładowca na Uniwersytecie w Marburgu[2].

W 1903 roku wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Niemiec i był zaliczany do jej radykalnego skrzydła[2]. Z tego powodu jego kariera akademicka uległa wstrzymaniu i nie mógł wykładać na niemieckich uniwersytetach. W tym też roku kandydował do Reichstagu z ramienia SPD. Wtedy zaprzyjaźnił się z Różą Luksemburg i Karolem Kautskym.

W latach 1901-1907 napisał blisko dwieście artykułów, często krytykując własną partię. Sprzeciwienie się tendencjom swej partii do dryfowania w stronę realizowania oczekiwań burżuazji i rezygnacji z dążeń socjalistycznych, spowodowało, że w szeregach SPD zyskał wielu adwersarzy[1].

Duży wpływ wywarła na niego znajomość z Georges’em Sorelem – zaczął przyjmować jego poglądy, stał się zwolennikiem rewolucyjnego syndykalizmu i między innymi z tego powodu wystąpił ze zbyt dla niego umiarkowanej SPD. Przyjaźnił się z Maxem Weberem (prowadził z nim obfitą korespondencję) i Wernerem Sombartem. Porzucił karierę akademicką w Niemczech, gdyż polityczne zaangażowanie Michelsa spowodowało, że na w Marburgu odrzucona została jego praca habilitacyjna.

Z powodu uniemożliwienia pracy akademickiej, w 1907 roku przeniósł się do Włoch i wykładał ekonomię, nauki polityczne i socjologię na Uniwersytecie w Turynie[3]. W 1913 roku uzyskał włoskie obywatelstwo, a w 1914 roku otrzymał profesurę w Bazylei, gdzie wykładał ekonomię (1914-1926)[4].

Rozczarował się do sprawy socjalizmu. Już w 1907 zrezygnował z członkostwa we włoskich i niemieckich partiach socjalistycznych i stał się zwolennikiem włoskiego faszyzmu. W październiku 1922 roku, zaraz po marszu na Rzym Mussoliniego, wstąpił do Partito Nazionale Fascista. W 1928 roku powołany został przez Mussoliniego na wzorowy faszystowski Uniwersytet w Perugii[1]. Ostatnie dni życia spędził w Rzymie. Zmarł 3 maja 1936 roku.

Myśl

Michels był przede wszystkim socjologiem polityki. Jego najważniejsza, czytana do dziś praca to Zur Soziologie des Parteiwesens in der modernen Demokratie (1911), w której przeprowadza socjologiczną analizę partii politycznych[1].

Jego dorobek jest znacznie szerszy. Bibliografia jego prac, sporządzona przez wdowę, Giselę Michels-Lindner, liczy 731 pozycji. W czasie aktywności politycznej napisał dzisiątki artykułów polemicznych i publicystycznych. Opróćz tego zajmował się historią socjaldemokracjii, socjologią moralności, patriotyzmem, kulturą polityczną, porównawczą socjologią klasy robotniczej (niemieckiej i włoskiej)[4].

Żelazne prawo oligarchii

W pracy Zur Soziologie des Parteiwesens in der modernen Demokratie (1911) Michels sformułował tzw. żelazne prawo oligarchii. Zgodnie z nim każda organizacja, niezależnie od tego, czy zorganizowana demokratycznie czy autokratycznie, w końcu zawsze przekształci się w oligarchię. Ze względu na konieczność podziału pracy, oraz czynniki psychologiczne, każda organizacja wytwarza swoje elity, co prowadzi do wytwarzania się hierarchii i ograniczenie możliwość partycypacji mas[5].

Dzieła

  • Die Grenzen der Geschlechtsmoral. Prolegomena. Gedanken und Untersuchungen. Frauenverlag, München/Leipzig 1911;
  • Storia del marxismo in Italia. Compendio critico con annessa bibliografia. Rom 1910.
  • Zur Soziologie des Parteiwesens in der modernen Demokratie. Untersuchungen über die oligarchischen Tendenzen des Gruppenlebens. (= Philosophisch-soziologische Bücherei, XXI). Werner Klinkhardt, Leipzig 1911niem.; ang..
  • Probleme der Sozialphilosophie. B. G. Teubner, Leipzig 1914 [6].
  • Sozialismus und Fascismus als politische Strömungen in Italien. Historische Studien. Meyer & Jessen, München 1925.
  • Soziologie als Gesellschaftswissenschaft (= Lebendige Wissenschaft. IV). Mauritius, Berlin 1926.
  • Bedeutende Männer. Charakterologische Studien. Quelle & Meyer, Leipzig 1927.
  • Der Patriotismus. Prolegomena zu seiner soziologischen Analyse. München/Leipzig 1929.
  • Das psychologische Moment im Welthandel. Leipzig 1931.
  • Umschichtungen in den herrschenden Klassen nach dem Kriege. W. Kohlhammer, Stuttgart/Berlin 1934.
  • Masse, Führer, Intellektuelle: Politisch-soziologische Aufsätze 1906–1933. Einführung Joachim Milles. Campus-Verlag, Frankfurt am Main 1987.
  • Die Grenzen der Geschlechtsmoral und weitere Schriften. Robert Michels zu Sexualmoral und Frauenbewegung vor dem Ersten Weltkrieg, hrsg. v. Vincent Streichhahn und Hans Geske. Xenomoi Verlag, Berlin 2021.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Bias 2008 ↓, s. 132.
  2. 1 2 Stoczewska 2009 ↓, s. 152.
  3. ↑ Stoczewska 2009 ↓, s. 152-153.
  4. 1 2 Stoczewska 2009 ↓, s. 153.
  5. ↑ David A. Lake, Hierarchy, [w:] William A. Darity (red.), International Encyclopedia of the Social Sciences, t. 3, 2008, s. 474.
  6. ↑ https://archive.org/details/problemedersozia00mich

Bibliografia

  • Thomas K. Bias, Michels, Robert, [w:] William A. Darity (red.), International Encyclopedia of the Social Sciences, t. 5, 2008, s. 132.
  • Barbara Stoczewska, Michels, Robert, [w:] Michał Jaskólski (red.), Słownik historii doktryn politycznych, t. 4, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2009, s. 152-154.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.