Rowerowy Szlak Orlich Gniazd
Rowerowy Szlak Orlich Gniazd – czerwony rowerowy szlak turystyczny o długości 189,61 km, łączący Kraków z Częstochową przez Wyżynę Krakowsko-Częstochowską[1]. Podobnie jak pieszy Szlak Orlich Gniazd wiedzie przez większość warowni jurajskich zwanych Orlimi Gniazdami. Szlak biegnie m.in. przez teren Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd[2].
Przebieg szlaku
Kraków-Bronowice Małe → Kraków-Mydlniki → Szczyglice → Brzoskwinia → zamek Tenczyn w Rudnie → Tenczynek → Krzeszowice → Paczółtowice → Dolina Eliaszówki – klasztor w Czernej → Paczółtowice → Racławice → Zawada → Zimnodół → Osiek → Olkusz → Olkusz Słowiki → zamek w Rabsztynie → Jaroszowiec – lasy bukowe – skały wapienne „Nad Kopalnią” → Zalesie Golczowskie → Golczowice → Cieślin → zamek w Bydlinie → zamek w Smoleniu → Pasmo Niegowonicko-Smoleńskie → Ryczów → zamek Ogrodzieniec → Skarżyce → zamek w Morsku → Skały Podlesickie → Góra Zborów → Skały Kroczyckie → zamek Bobolice → zamek w Mirowie → Niegowa → Moczydła → Przewodziszowice (strażnica) → Czatachowa → Zamek Ostrężnik → Suliszowice → Zrębice → Olsztyn → Góry Towarne → Częstochowa[3][4].
Charakterystyka trasy i infrastruktura
Szlak ma przebieg liniowy i jest znakowany kolorem czerwonym. W oficjalnym opisie trasa jest prowadzona znakami typu R-1; oznaczenia występują na tabliczkach, a także jako znaki malowane na drzewach i ogrodzeniach. Na trasie znajdują się również znaki kilometrowe do najbliższych miejscowości, kierunkowskazy do atrakcji oraz tablice informacyjne z mapą szlaku i opisem miejsc[1]. W małopolskiej części szlaku wskazywane są także miejsca odpoczynku z tablicami informacyjnymi i znakami kilometrowymi, a piaszczyste fragmenty są utwardzane[5].
Pod względem nawierzchni szlak łączy odcinki asfaltowe z drogami terenowymi, szutrowymi, gruntowymi, piaszczystymi i kamienistymi. Ze względu na ukształtowanie Jury Krakowsko-Częstochowskiej, liczne podjazdy oraz nierówne zjazdy oficjalny opis szlaku określa trasę jako wymagającą technicznie i fizycznie, a jako odpowiednie wskazuje rowery górskie, crossowe, trekkingowe lub gravelowe[1]. Jako łatwiejsze fragmenty dla mniej zaawansowanych rowerzystów i rodzin z dziećmi wskazywane są odcinki z Żarek nad staw Amerykan w Złotym Potoku oraz do zamków w Mirowie i Bobolicach, w większości wyłączone z ruchu samochodowego[1].
| Rodzaj odcinka | Długość | Udział |
|---|---|---|
| Drogi rowerowe utwardzone | 34 km | 18% |
| Drogi publiczne asfaltowe | 98,3 km | 52% |
| Drogi szutrowe | 40,2 km | 21% |
| Drogi gruntowe | 11,5 km | 6% |
| Inne nawierzchnie: kamień, płyty betonowe, bruk, chodnik, alejka parkowa i uszkodzony asfalt | 5,5 km | 3% |
Połączenia z innymi szlakami i dojazd
W rejonie Krakowa szlak można łączyć z Wiślaną Trasą Rowerową oraz trasami regionalnymi wokół miasta[6]. W rejonie zamku Ogrodzieniec serwis Velomapa jako szlaki rowerowe w pobliżu wymienia m.in. Szlak Zamków, Velo Przemsza, niebieskie szlaki rowerowe w relacjach Zawiercie – Ogrodzieniec i Zawiercie – Morsko, zielony szlak rowerowy w Zawierciu oraz żółty szlak Zawiercie – Podzamcze[7]. Szlak Zamków częściowo pokrywa się lub przecina z Rowerowym Szlakiem Orlich Gniazd[8]. Velo Przemsza łączy się ze Szlakiem Orlich Gniazd, umożliwiając rozszerzenie wycieczki m.in. o ruiny zamków w Rabsztynie i Bydlinie[9].
Dojazd do szlaku i powrót z niego można planować koleją. Główne punkty krańcowe, Częstochowa i Kraków, są dobrze skomunikowane kolejowo, a w środkowej części trasy znajdują się kolejne stacje: Krzeszowice bezpośrednio przy szlaku, Olkusz około 500 m od szlaku oraz Zawiercie niespełna 7 km od trasy[1].
| Odległość | Atrakcje | Punkt | Ilustracja |
|---|---|---|---|
0,0 km  |
Kraków-Bronowice Małe – pętla tramwajowa | ||
3,3 km  |
Kraków-Mydlniki | ||
| 9,6 km |
Szczyglice | ||
| 20,0 km |
Brzoskwinia | ||
| 32,8 km |
   |
Zamek Tenczyn w Rudnie |  |
| 39,0 km |
 |
Krzeszowice (stacja kolejowa) |  |
| 44,0 km |
 |
Dolina Eliaszówki – klasztor w Czernej |  |
| 48,0 km |
  |
Paczółtowice |  |
| 54,0 km |
Zawada | ||
| 65,0 km |
 |
Olkusz |  |
| 70,0 km |
|
Zamek w Rabsztynie |  |
| 70,5 km |
 |
Jaroszowiec | |
| 83,1 km |
|
Bydlin – ruiny zamku |  |
| 95 km |
|
Zamek w Smoleniu |  |
| 102 km |
|
Ryczów |  |
| 107,5 km |
|
Podzamcze – zamek Ogrodzieniec |  |
| 123,5 km |
|
zamek w Morsku |  |
| 125,5 km |
|
Podlesice |  |
| 136,5 km |
|
zamek Bobolice |  |
| 138,5 km |
|
zamek w Mirowie |  |
| 140,7 km |
Niegowa | ||
| 143,5 km |
Moczydła | ||
| 148,5 km |
|
Przewodziszowice – strażnica |  |
| 151,2 km |
 |
Czatachowa | |
| 153 km |
|
Ostrężnik – ruiny zamku |  |
| 156,4 km |
Suliszowice | ||
| 164 km |
|
Zrębice |  |
| 170 km |
|
Olsztyn |  |
| 188,3 km |
 |
Częstochowa |  |
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Rowerowy Szlak Orlich Gniazd [online], Szlak Orlich Gniazd [dostęp 2026-06-27].
- ↑ Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd [online], polskieszlaki.pl [dostęp 2019-03-01].
- ↑ Waymarked Trails - Cycling [online], cycling.waymarkedtrails.org [dostęp 2017-11-24].
- ↑ Szlak Orlich Gniazd, milczący rezerwat i kontrowersyjnie piękny Zamek Bobolice [online], Kołem Się Toczy, 4 czerwca 2016 [dostęp 2019-03-01].
- ↑ Szlak rowerowy Orlich Gniazd (część małopolska) [online], VisitMałopolska [dostęp 2026-06-27].
- ↑ Rowerowy Szlak Orlich Gniazd [online], VeloPlanner [dostęp 2026-06-27].
- ↑ Zamek Ogrodzieniec [online], Velomapa [dostęp 2026-06-27].
- ↑ Damian Berłowski, Szlak Zamków [online], Rowerem Po Śląsku, 11 stycznia 2026 [dostęp 2026-06-27].
- ↑ Velo Przemsza – oficjalny przebieg [online], Traseo, 16 stycznia 2025 [dostęp 2026-06-27].