Royal Liver Building

Royal Liver Building
Ilustracja
Widok od strony rzeki
Państwo

 Wielka Brytania

Kraj

 Anglia

Miejscowość

Liverpool

Adres

Georges Pier Head,
Liverpool,
L3 1HU

Typ budynku

wysokościowiec biurowy

Styl architektoniczny

edwardiański neobarokowy

Ukończenie budowy

1911

Położenie na mapie Liverpoolu
Mapa konturowa Liverpoolu, po lewej znajduje się punkt z opisem „Royal Liver Building”
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa konturowa Wielkiej Brytanii, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Royal Liver Building”
Położenie na mapie Anglii
Mapa konturowa Anglii, w centrum znajduje się punkt z opisem „Royal Liver Building”
Położenie na mapie Merseyside
Mapa konturowa Merseyside, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Royal Liver Building”
Ziemia53°24′21,0″N 2°59′45,0″W/53,405833 -2,995833
Strona internetowa

Royal Liver Building – wysokościowiec biurowy w Liverpoolu (Anglia), położony na nabrzeżu Pier Head, nad rzeką Mersey. Wraz z dwoma sąsiednimi gmachami – Cunard Building i Port of Liverpool Building – tworzy zespół architektoniczny zwany The Three Graces[a]. Budynek stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta[1], jest zabytkiem klasy I[2].

Historia

Royal Liver Building został wzniesiony w latach 1908–1911 dla towarzystwa ubezpieczeniowego Royal Liver Friendly Society, które umieściło tu swoją siedzibę. Wcześniej znajdował się w tym miejscu dok portowy. Za projekt odpowiadał architekt Walter Aubrey Thomas[3]. Oficjalne otwarcie budynku miało miejsce 19 lipca 1911 roku. Wcześniej uruchomiono zegary – 22 czerwca o godzinie 13:40, w momencie koronacji króla Jerzego V[4].

Jest to jeden z najstarszych na świecie budynków wielokondygnacyjnych, w których zastosowano żelbetową konstrukcję szkieletową[2]. W ówczesnej prasie gmach określany był mianem „pierwszego drapacza chmur w Anglii”[b][5][6]. Jeden z najwcześniej powstałych wysokościowców na terenie Europy[7]. Do lat 30. XX wieku był to najwyższy budynek tego typu na kontynencie[c]. Royal Liver Building pozostawał najwyższym wysokościowcem Wielkiej Brytanii do 1961 roku[d][3], kiedy ukończono londyńskie Empress State Building i Shell Centre[8].

W 1953 roku w wieżach zegarowych zainstalowano elektroniczne kuranty, w ramach upamiętnienia członków towarzystwa, którzy zginęli podczas obu wojen światowych[9].

Gmach pozostawał siedzibą towarzystwa, które zmieniło nazwę na Royal Liver Assurance, do 2011 roku, kiedy to połączyło się ono z Royal London Group. W tym samym roku, w ramach obchodów setnej rocznicy otwarcia, budynek odwiedziła królowa Elżbieta II[9]. Od 2019 roku zachodnia wieża zegarowa wraz z tarasem widokowym otwarta jest dla turystów[9][10]. Budynek nadal pełni przede wszystkim funkcję biurową[4].

W latach 2004–2021 budynek ujęty był w ramach wpisu „Liverpool – miasto floty handlowej” (Liverpool – Maritime Mercantile City) na liście światowego dziedzictwa UNESCO[11].

Opis

Budynek w stylu edwardiańskim, neobarokowym[4]. Ma żelbetową konstrukcję szkieletową, w systemie Hennebique′a[12]. Pokryty jest granitową okładziną, w dolnej części budynku rustykowaną[2]. Budynek cechuje się niemal idealną symetrią[9]. Główna bryła budynku ma 10 kondygnacji[2]. Wieńczą ją dwie wieże zegarowe o pięciu kolejnych piętrach[13]. Cztery niższe narożne wieże zwieńczone są kopułami[2].

Na wieżach znajdują się łącznie cztery tarcze zegarowe. Każda ma średnicę 7,6 m: są większe niż tarcze na londyńskiej wieży zegarowej Big Ben – Elizabeth Tower[14]. Tarcza na wieży wschodniej skierowana jest na wschód, trzy na wieży zachodniej zwrócone są w pozostałe strony świata[15]. Wszystkie cztery napędzane są przez wspólny mechanizm elektroniczny[14].

Na szczycie obu wież zegarowych znajdują się brązowe rzeźby o wysokości 5,5 m i rozpiętości 3,7 m, które przedstawiają legendarne ptaki liver bird[e], będące symbolem Liverpoolu[12]. W lokalnym folklorze funkcjonuje podanie, że ich odlot byłby zgubny dla miasta[16][14].

Całkowita wysokość budynku (wraz z wieńczącymi go rzeźbami) wynosi 98 m[12], wysokość do dachu bryły głównej – 59 m[14]. Kubatura wynosi 141,5 tys. m³[12].

Galeria

Uwagi

  1. ↑ „Trzy Gracje” – określenie w literackiej angielszczyźnie oznaczające grupę trzech pięknych kobiet, nawiązujące do trzech bogiń w mitologii greckiej, będących uosobieniem wdzięku i piękna[17].
  2. ↑ Termin „drapacz chmur” (ang. skyscraper) zrodził się pod koniec XIX wieku w Stanach Zjednoczonych[21].
  3. ↑ W różnych źródłach pojawią się rozbieżne informacje na temat rekordów wysokości wśród wysokościowców Europy, co wynika m.in. z odmiennych metod pomiaru wysokości (np. do dachu lub z uwzględnieniem bądź nie anten itp. elementów). Boerentoren w Antwerpii (1932), podawany jako najwyższy (wówczas) wieżowiec Europy, jest niższy ogółem od Royal Liver Building, ale wyższy mierząc do dachu bryły głównej[18]. Torre Littoria w Turynie (1934) przewyższa Royal Liver Building, ale tylko przy uwzględnieniu wieńczącej ją anteny[19]. Niezależnie od przyjętej metodologii wyższa jest genueńska Torre Piacentini (1940)[20].
  4. ↑ Nie był to nigdy najwyższy budynek w kraju. Przewyższały go m.in. Blackpool Tower, Victoria Tower czy katedra w Salisbury.
  5. ↑ Legenda jest niedużo starsza od budynku, choć wywodzi się od pieczęci nadanej miastu w 1207 roku. Przedstawiony na niej wizerunek orła, symbol króla Jana bez Ziemi, był na tyle bezkształtny, że wieki później mieszkańcy nie byli w stanie zidentyfikować ptaka. W XVII–XVIII wieku za symbol miasta uznawano kormorana, który licznie występuje w okolicy. Liver bird jest hybrydą między tymi ptakami[12].

Przypisy

  1. ↑ City landmark building sold for £60m. BBC News, 2025-07-24. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 Royal Liver Building, Iron Railings and Stone Piers Surrounding Royal Liver Building. Historic England. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  3. 1 2 The Liverpool View: From the top of the Royal Liver Building. University of Liverpool, 2013-10-07. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  4. 1 2 3 History. The Royal Liver Building. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  5. ↑ A quartette of interesting pictures. „Illustrated London News”, s. 15, 1908-05-23. (ang.).
  6. ↑ England′s First Skyscraper. „Ottawa Free Press”, s. 8, 1908-05-02. (ang.).
  7. ↑ Early steel-frame high-rises, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  8. ↑ Tall Buildings in London. SAS International, październik 2007. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  9. 1 2 3 4 History. Royal Liver Building. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  10. ↑ Royal Liver Building 360 Tour. Visit Liverpool. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  11. ↑ Liverpool – Maritime Mercantile City. UNESCO. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  12. 1 2 3 4 Nick Meers, Sue Seddon: Engimatic England. Alan Sutton, 1990, s. 117. ISBN 978-0-86299-626-0. [dostęp 2026-03-01].
  13. ↑ Royal Liver Building: Liverpool ‘icon’ goes on sale for £90m. BBC News, 2022-03-15. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  14. 1 2 3 4 Why Liverpool’s Royal Liver Building holds such a special place in the city’s heart. The Guide Liverpool. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  15. ↑ Sir Tony Robinson explores the famous Royal Liver Building clocks in celebration of 110th anniversary. Explore Liverpool, 2022-09-21. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  16. ↑ Royal Liver Building. The Victorian Web. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  17. Graces. W: A Dictionary of Reference and Allusion. Oxford University Press, 2010. ISBN 978-0-19-172793-1. (ang.).
  18. Boerentoren. Inventaris Onroerend Erfgoed. [dostęp 2026-03-01]. (niderl.).
  19. Torre, detta Littoria. Museo Torino. [dostęp 2026-03-01]. (wł.).
  20. Nathaniel Hollister: The History of the European Skyscraper. [w:] The Beginning: 1950–1970 [on-line]. Council on Tall Buildings and Urban Habitat, 2013. [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
  21. Skyscraper. etymonline (Online Etymology Dictionary). [dostęp 2026-03-01]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.