Ruiny opactwa w Romie

Ruiny opactwa w Romie
Roma kloster
Ilustracja
Stan ruin w 2020 roku
Państwo

 Szwecja

Miejscowość

Romakloster

Wyznanie

katolickie (dawniej)

Kościół

Kościół rzymskokatolicki (dawniej)

Położenie na mapie Gotlandii
Mapa konturowa Gotlandii, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Ruiny opactwa w Romie”
Położenie na mapie Szwecji
Mapa konturowa Szwecji, na dole znajduje się punkt z opisem „Ruiny opactwa w Romie”
Ziemia57°30′58,3164″N 18°27′37,6630″E/57,516199 18,460462

Ruiny opactwa w Romie – ruiny dawnego klasztoru cysterskiego, znajdujące się w centralnej części Gotlandii[1].

Historia

Opactwo zostało wzniesione w XII wieku. Po reformacji, około 1531 roku, ziemie klasztorne zostały skonfiskowane przez Koronę Duńską (ponieważ Gotlandia należała wówczas do Danii), a następnie zamienione w majątek duńskiego namiestnika. Budynki, które nie służyły już żadnemu celowi, popadały w ruinę. Po pokoju w Brömsebro w 1645 roku, kiedy Gotlandia stała się szwedzka, majątek przeszedł w ręce Korony Szwedzkiej. W praktyce zmiana właściciela niewiele wniosła w historię posiadłości. Oprócz ruin klasztoru, znajduje się tu dwór wybudowany w 1733 roku dla gubernatora Gotlandii, znany jako Roma kungsgård. Cały obszar tej posiadłości jest unikalny w skali wyspy[1][2][3][4][5][6].

Podczas II wojny światowej w pobliżu opactwa utworzono lotnisko wojskowe, a sam dwór wraz z oficynami użytkowany był przez wojsko aż do lat 90. XX wieku. W tym czasie opactwo dalej popadało w ruinę. Aktualnie całość jest własnością państwa szwedzkiego. Latem wśród ruin wystawiane są przedstawienia teatralne. Praktyka ta została zapoczątkowana w 1989 roku i przyciąga obecnie 25 tys. widzów rocznie[7].

Opactwo założono praktycznie w samym środku Gotlandii, w miejscu ważnym dla miejscowej ludności już od wieków, prawdopodobnie nawet w epoce wikingów. Zwykle w średniowieczu podobne opactwa zakładano na gruntach podarowanych przez arystokratów będących posiadaczami ziemskimi. Na Gotlandii jednak nie było żadnego rodu należącego do tej klasy społecznej. Usytuowanie zatem opactwa w środku wyspy mogło być właśnie tym spowodowane. Teren wokół klasztoru był własnością wspólną i dlatego mógł być wykorzystany do założenia opactwa[1][2][3][4][5].

Powołali je do istnienia cystersi z klasztoru Nydala w Smalandii, w południowej Szwecji. Łacińska nazwa klasztoru brzmiała Sancta Maria de Gutnalia. Z czasem opactwo zyskało na znaczeniu i zdobyło ziemie zarówno na Gotlandii, jak i na terenie dzisiejszych państw bałtyckich (szczególnie dużo ziemi cystersi posiadali na Saremie i kontynentalnej części Estonii)[2][3][4][5][6].

Architektura

Wnętrze ruin (2007)

Choć kościół klasztorny przez kilka stuleci był rujnowany i całkowicie zaniedbany, wciąż bardzo dobrze w jego ruinach widoczne są cechy architektury cysterskiej. Częściowo został zrekonstruowany. Spełnia architektoniczne założenia reprezentowane najpełniej przez opactwo Fontenay we Francji. Kościół był trzynawową bazyliką z transeptem. Zamiast absydy posiadał na wschodzie prostą ścianę. W każdym z ramion transeptu znajdowały się po dwie kaplice. Wystrój świątyni charakteryzował się powściągliwością[1][3][5][6].

Materiał ze zrujnowanego opactwa został użyty jako budulec dla późniejszego dworu, który powstał w pobliżu. W nowym budynku umieszczono także kilka średniowiecznych portali[1][5].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Bernt Enderborg, Björn Pettersson, Roma kloster [online], www.guteinfo.com [dostęp 2025-10-14] (szw.).
  2. 1 2 3 Anders Andrén, Det medeltida Gotland: en arkeologisk guidebok, Lund: Historiska Media, 2011, s. 228–230, ISBN 978-91-85873-83-8 [dostęp 2025-10-14] (szw.).
  3. 1 2 3 4 Erland Lagerlöf, Gotlands kyrkor: en vägledning, wyd. 2. omarb. o. utök. uppl, Stockholm: Rabén & Sjögren, 1973, s. 221–223, ISBN 978-91-29-41035-8 [dostęp 2025-10-14] (szw.).
  4. 1 2 3 Mats Ottosson, Upplev Sverige: en guide till upplevelser i hela landet, Stockholm: Wahlström & Widstrand, 2008, s. 116, ISBN 978-91-46-21599-8 [dostęp 2025-10-14] (szw.).
  5. 1 2 3 4 5 Vad varje svensk bör veta, wyd. Ny utg., Stockholm: Bonnier, 2005, s. 217, ISBN 978-91-0-010392-7 [dostęp 2025-10-14] (szw.).
  6. 1 2 3 Sverigeboken, wyd. 2. uppl, Stockholm: Det bästa, 1983, s. 109, ISBN 978-91-7030-101-8 [dostęp 2025-10-14] (szw.).
  7. ↑ Romateatern [online] [dostęp 2025-10-14] (szw.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.