Ryżojad

Ryżojad
	Dolichonyx oryzivorus
	(Linnaeus, 1758)
	; Samiec
	; Samica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	kacykowate
Podrodzina	Dolichonychinae; Ridgway, 1902
Rodzaj	Dolichonyx; Swainson, 1827
Gatunek	ryżojad
Synonimy
	Fringilla oryzivora Linnaeus, 1758;
	Fringilla oryzivora Linnaeus, 1758;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; bliski zagrożenia
	Zasięg występowania
	; Pora występowania (mapa przybliżona) Gniazduje Zimuje

Ryżojad^[5] (Dolichonyx oryzivorus) – gatunek małego, wędrownego ptaka z podrodziny ryżojadów (Dolichonychinae) (której jest jedynym przedstawicielem) w rodzinie kacykowatych (Icteridae). Gniazduje w Ameryce Północnej, zimuje w Ameryce Południowej. Jest bliski zagrożenia wyginięciem.

Systematyka

Pewna odmienność ryżojada od pozostałych ptaków z rodziny kacykowatych spowodowała wyodrębnienie dla tego gatunku specjalnej podrodziny ryżojadów (Dolichonychinae)^[5]^[6]. Nie wyróżnia się podgatunków^[3]^[7].

Morfologia

Wygląd zewnętrzny: Dorosłe samce są czarne z kremową czapeczką i białym grzbietem. Dorosła samica ma maskujące, kreskowane jasnobrązowe upierzenie.
Rozmiary: Długość ciała 16–18 cm^[3]. Samce ważą średnio 47 g, samice 37,1 g^[3].

Zasięg występowania

Migruje ze swoich terenów lęgowych w Ameryce Północnej (południowa Kanada, północne i środkowe USA) do Ameryki Południowej – południowo-środkowej Brazylii, północnej Argentyny, wschodniej Boliwii i Paragwaju^[3]. Sporadycznie zalatuje do Europy Zachodniej^[8].

Środowisko

Pierwotnie gatunek zamieszkiwał prerie i inne otwarte obszary gęsto porośnięte trawami. Obecnie gnieździ się również na polach uprawnych.

Zachowanie

Głos: Samiec śpiewa w locie, jego śpiew sprawia wrażenie bulgoczącego.
Pożywienie: Żerują na ziemi, zjadają nasiona i owady.

Lęgi

Gniazdo: Na ziemi, mające postać koszyczka, ukryte w gęstej roślinności.
Jaja: Lęg składa się z 5–6 jaj. Inkubacja trwa 11–14 dni^[9].
Pisklęta: Oboje rodzice biorą udział w karmieniu piskląt.

Status zagrożenia

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN ryżojad od 2025 roku klasyfikowany jest jako gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened); wcześniej, od 1988 roku był uznawany za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern)^[4]. W 2020 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność populacji lęgowej na 10 milionów osobników^[4]^[9]. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy. Do głównych zagrożeń należą zmiany w sposobie użytkowania gruntów rolnych^[4]^[9] (zwłaszcza utrata łąk^[9]), zarówno na obszarach lęgowych, jak i zimowiskach, negatywny wpływ pestycydów, a poza obszarami lęgowymi także odłów z przeznaczeniem na handel^[4]; na południu USA bywa zabijany jako szkodnik upraw, a na Jamajce poluje się na niego w celach konsumpcyjnych^[9].

Przypisy

↑ Dolichonyx oryzivorus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Dolichonyx, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2013-04-21] (ang.).
1 2 3 4 5 Fraga, R. & Christie, D.A.: Bobolink (Dolichonyx oryzivorus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-05-02]. (ang.).
1 2 3 4 5 Dolichonyx oryzivorus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Dolichonychinae Ridgway, 1902 - ryżojady (wersja: 2024-01-18). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-11-26].
↑ P. Mielczarek, W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 408, 1999.
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Oropendolas, orioles, blackbirds. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-11-26]. (ang.).
↑ wynik wyszukiwania: Dolichonyx oryzivorus. [w:] Tarsiger.com [on-line]. [dostęp 2025-11-26]. (ang.).
1 2 3 4 5 Bobolink Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2021-01-04]. (ang.).

Bibliografia

Martin, S.G., T.A. Gavin. 1995. Bobolink (Dolichonyx oryzivorus). W: The Birds of North America, No. 176 (A. Poole & F. Gill, eds.). The Academy of Natural Sciences, Philadelphia, and The American Ornithologists’ Union, Washington, D.C.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Dolichonyx oryzivorus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[itis2-2] Dolichonyx, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2013-04-21] (ang.).

[hbwa-3] 1 2 3 4 5 Fraga, R. & Christie, D.A.: Bobolink (Dolichonyx oryzivorus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-05-02]. (ang.).

[iucn-4] 1 2 3 4 5 Dolichonyx oryzivorus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[mk-5] 1 2 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Dolichonychinae Ridgway, 1902 - ryżojady (wersja: 2024-01-18). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-11-26].

[mc-6] P. Mielczarek, W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 408, 1999.

[ioc-7] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Oropendolas, orioles, blackbirds. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-11-26]. (ang.).

[tarsiger-8] wynik wyszukiwania: Dolichonyx oryzivorus. [w:] Tarsiger.com [on-line]. [dostęp 2025-11-26]. (ang.).

[aablh-9] 1 2 3 4 5 Bobolink Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2021-01-04]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]