Ryjóweczek

Ryjóweczek
Soriculus
E. Blyth, 1854[1]
Ilustracja
Ryjóweczek himalajski (S. nigrescens)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Nadrząd

Laurasiatheria

Rząd

owadożery

Rodzina

ryjówkowate

Podrodzina

ryjówki

Plemię

wodoryjki

Rodzaj

ryjóweczek

Typ nomenklatoryczny

Corsira nigrescens J.E. Gray, 1842

Gatunki

8 gatunków (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Ryjóweczek[2] (Soriculus) – rodzaj ssaków z podrodziny ryjówek (Soricinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje jeden żyjący współcześnie gatunek występujący w Azji (Indie, Nepal, Bhutan, Chińska Republika Ludowa i Mjanma)[3][4].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 60–93 mm, długość ogona 32–58 mm; masa ciała 8–21 g[5][6][7][8].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1854 roku brytyjski zoolog Edward Blyth w artykule zatytułowanym Sprawozdanie Kuratora Działu Zoologicznego z września 1854 r., opublikowanym na łamach „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) ryjóweczek himalajski (S. nigrescens).

Etymologia

Soriculus: rodzaj Sorex Linnaeus, 1758 (ryjówka); łac. przyrostek zdrabniający -ulus[9].

Podział systematyczny

Do rodzaju należy jeden występujący współcześnie gatunek[10][6][3][2]:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa[2] Podgatunki[5][3][6][7][8][11] Rozmieszczenie geograficzne[5][3][6][7][8][11] Podstawowe wymiary[5][6][7][8][11][a] Status
IUCN[12]
 Soriculus nigrescens (J.E. Gray, 1842) ryjóweczek himalajski gatunek monotypowy Nepal, północne Indie (Uttarakhand, Bengal Zachodni i Sikkim), Bhutan, północna Mjanma i Chiny (południowy Tybet); zakres wysokości: 700–4500 m n.p.m. DC: 8,3–9,3 cm
DO: 4,2–5,2 cm
MC: 13–21 g		  LC 
 Soriculus beibengensis Pei Xiaoxin, Chen Zhongzheng, Li Quan, Li Xueyou, Pu Changzhe, Luo Kang, Luo Jing, Pu Mingjin, Wang Hongjiao, Khanal & Jiang Xuelong, 2024 gatunek monotypowy endemit Chin: znany tylko z miejsca typowego w Mêdog, w Tybecie; zakres wysokości: 1501–2123 m n.p.m. DC: 7–8,1 cm
DO: 3,8–4,4 cm
MC: 8,8–13,2 g		  NE 
 Soriculus minor Dobson, 1890 gatunek monotypowy Bhutan, północno-wschodnie Indie, północna Mjanma i południowo-zachodnie Chiny (południowy Tybet i północno-zachodni Junnan); zakres wysokości: 1400–2630 m n.p.m. DC: 6,2–7,7 cm
DO: 3,2–4,3 cm
MC: 8–12 g		  NE 
Soriculus nivatus Chen Zhongzheng & Jiang Xuelong, 2023 gatunek monotypowy endemit Chin: wschodnie Himalaje w Tybecie; zakres wysokości: 2560–4200 m n.p.m. DC: 7–9 cm
DO: 4,6–5,8 cm
MC: 9,6–15,3 g		  NE 
Soriculus medogensis Chen Zhongzheng & Jiang Xuelong, 2023 gatunek monotypowy endemit Chin: znany tylko z miejsca typowego w Mêdog, w Tybecie; zakres wysokości: 2100–2830 m n.p.m. DC: 8,3–8,5 cm
DO: 4,3–5,4 cm
MC: 12–14,1 g		  NE 
 Soriculus dexingensis Zhang Tao, Liu Shaoying & Chen Shunde, 2025 gatunek monotypowy endemit Chin: wschodnie Himalaje w Tybecie; zakres wysokości: 2100–2830 m n.p.m. DC: 7,1–8,4 cm
DO: około 5,7 cm
MC: 11,7–15,3 g		  NE 

 NT  – gatunek bliski zagrożenia;  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe z obszaru dzisiejszej Chińskiej Republiki Ludowej[13]:

  • Soriculus fanchangensis Jin Changzhu & Liu Jinyi, 2008[14] (plejstocen)
  • Soriculus praecursus Flynn & Wu Wenyu, 1994[15] (pliocen)

Uwagi

  1. ↑ DC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

  1. 1 2 E. Blyth. Report of Curator, Zoological Department, for September, 1854. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 23, s. 733, 1854. (ang.).
  2. 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 72. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  3. 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 44. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
  4. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Soriculus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2023-01-27].
  5. 1 2 3 4 C.J. Burgin, K. He, R. Haslauer, B. Sheftel, P. Jenkins, M. Ruedi, S. Hintsche, M. Motokawa, A. Hinckley & R. Hutterer: Family Soricidae (Shrews). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 451. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 419. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  7. 1 2 3 4 X. Pei, Z. Chen, Q. Li, X. Li, Ch. Pu, K. Luo, J. Luo, M. Pu, H. Wang, L. Khanal & X. Jiang. A new species of the genus Soriculus (Soricidae, Eulipotyphla, Mammalia) from Medog in the eastern Himalaya. „ZooKeys”. 1195, s. 147, 2024. DOI: 10.3897/zookeys.1195.115699. (ang.).
  8. 1 2 3 4 Z. Chen, X. Pei, J. Hu, W. Song, L. Khanal, Q. Li & X. Jiang. Multilocus phylogeny and morphological analyses illuminate overlooked diversity of Soriculus (Mammalia: Eulipotyphla: Soricidae), with descriptions of two new endemic species from the eastern Himalayas. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 201 (2), s. 534–548, 2024. DOI: 10.1093/zoolinnean/zlad131. (ang.).
  9. ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 636, 1904. (ang.).
  10. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-04]. (ang.).
  11. 1 2 3 T. Zhang, S. Yang, H. Jiang, L. Gu, Q. Zou, Ch. Fu, K. Guo, T. Zhang, S. Liu & S. Chen. A new species of the genus Soriculus (Soricidae, Eulipotyphla, Mammalia) from Medog, Tibet, China, based on morphological and molecular data. „ZooKeys”. 1262, s. 175–189, 2025. DOI: 10.3897/zookeys.1262.164459. (ang.).
  12. ↑ Taxonomy: Soriculus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-09-04]. (ang.).
  13. ↑ J.S. Zijlstra, Soriculus Blyth, 1854, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-09-04] (ang.).
  14. ↑ 金长柱 & 刘金义 / C. Jin & J. Liu: 安徽繁昌人字洞-早期人类活动遗址 / Paleolithic Site – The Renzidong Cave, Fanchang, Anhui Province. 北京 / Pekin: 科学出版社 / Science Press, 2008, s. 1–439. (chiń. • ang.).
  15. ↑ 劳伦斯 • J • 弗林 & 吴文裕 / L.J. Flynn & W. Wu. 记山西榆社上新世齣鼸科两新种 / Two new shrews from the Pliocene of Yushe Basin, Shanxi Province, China. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 32 (2), s. 76, 1994. (chiń. • ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.