Salinomycyna
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||||||||||||||
| ciało stałe, krystaliczne | |||||||||||||||||
| Wzór Hilla |
C42H70O11 | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Masa molowa |
751,00 g/mol | ||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||
| Numer CAS | |||||||||||||||||
| PubChem | |||||||||||||||||
| DrugBank | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
Salinomycyna – organiczny związek chemiczny pochodzenia naturalnego wyizolowany w 1974 roku ze szczepu Streptomyces albus. Wykazuje silne działanie antybakteryjne, kokcydiostatyczne[3] oraz przeciwnowotworowe.
Salinomycyna jest jonoforem monowalentym należącym do grupy kokcydiostatyków. Aktywność biologiczna tego kokcydiostatyku związana jest z jego naturalną zdolnością do kompleksowania kationów metali jednowartościowych, w szczególności do kationu potasu. Kation metalu koordynowany przez salinomycynę jest następnie transportowany przez błonę biologiczną komórki bakterii (bakterie Gram-dodatnie), co prowadzi do zaburzenia naturalnego gradientu stężenia Na+/K+ i ostatecznie powoduje śmierć bakterii[4].
Związek ten wykazuje ponadto szerokie spektrum właściwości biologicznych i farmakologicznych, takich jak aktywność przeciwbakteryjna (zwłaszcza na bakterie Gram-dodatnie). Ponadto salinomycyna wspomaga apoptozę niektórych komórek nowotworowych oraz niezwykle silnie powstrzymuje rozwój pasożytniczych pierwotniaków z rodzaju Coccidia wywołujących kokcydiozę. Sól sodowa salinomycyny znajduje zastosowanie jako antybiotykowy stymulator wzrostu i kokcydiostatyk w przemysłowej hodowli bydła i drobiu (np. preparaty SACOX-60 i Bio-Cox-60).
Działanie cytostatyczne
Salinomycyna jest potencjalnym lekiem przeciwnowotworowym[5]. Niektóre prace sugerują preferencyjne działanie salinomycyny w stosunku do nowotworowych komórek macierzystych, które w koncepcji patogenezy nowotworu związanej z istnieniem macierzystych pełnią kluczową rolę w powstawaniu choroby nowotworowej[6][7]. Przypuszczalnym mechanizmem działania przeciwnowotworowego jest aktywność jako jonofor potasu, ale prawdopodobnie również aktywacja alternatywnej drogi apoptozy, zwiększenie podatności DNA na uszkodzenia i hamowanie szlaku Wnt[5].
Przeprowadzenie salinomycyny w niektóre pochodne (amidy i estry z hydroksybenzotriazolem) prowadzi do podwyższenia aktywności antynowotworowej[8].
Zgodnie ze stanem wiedzy z roku 2013, konieczna była dalsza ocena farmakokinetyki i farmakodynamiki leku, a także ocena toksyczności, szczególnie neurotoksyczności i toksyczności długoterminowej[5].
Przypisy
- ↑ Salinomycin, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 3085092 [dostęp 2026-08-01] (ang.).
- ↑ Potassium iodide [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 2 lipca 2026, numer katalogowy: 221945 [dostęp 2026-08-01].
- ↑ Yukio Miyazaki i inni, Salinomycin, a new polyether antibiotic., „The Journal of Antibiotics”, 27 (11), 1974, s. 814–821, DOI: 10.7164/antibiotics.27.814, PMID: 4452657 [dostęp 2026-08-01] (ang.).
- ↑ Mitsuaki Mitani, Tadashi Yamanishi, Yukio Miyazaki, Salinomycin: A new monovalent cation ionophore, „Biochemical and Biophysical Research Communications”, 66 (4), 1975, s. 1231–1236, DOI: 10.1016/0006-291X(75)90490-8, PMID: 1191289 [dostęp 2026-08-01] (ang.).
- 1 2 3 Shuang Zhou i inni, Salinomycin: A Novel Anti-Cancer Agent with Known Anti-Coccidial Activities, „Current Medicinal Chemistry”, 20 (33), 2013, s. 4095–4101, DOI: 10.2174/15672050113109990199, PMID: 23931281, PMCID: PMC4102832 [dostęp 2026-08-01] (ang.).
- ↑ Adam Huczyński, Polyether ionophores—promising bioactive molecules for cancer therapy, „Bioorganic & Medicinal Chemistry Letters”, 22 (23), 2012, s. 7002–7010, DOI: 10.1016/j.bmcl.2012.09.046, PMID: 23063400 [dostęp 2026-08-01] (ang.).
- ↑ Cord Naujokat, Roman Steinhart, Salinomycin as a Drug for Targeting Human Cancer Stem Cells, „Journal of Biomedicine and Biotechnology”, 2012, 2012, s. 1–17, DOI: 10.1155/2012/950658, PMID: 23251084, PMCID: PMC3516046 [dostęp 2026-08-01] (ang.).
- ↑ Adam Huczyński i inni, Antiproliferative activity of salinomycin and its derivatives, „Bioorganic & Medicinal Chemistry Letters”, 22 (23), 2012, s. 7146–7150, DOI: 10.1016/j.bmcl.2012.09.068, 10.1016/j.bmcl.2012.09.068 [dostęp 2026-08-01] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Salinomycin from Streptomyces albus. Product information, Sigma-Aldrich, 2012 [zarchiwizowane 2011-10-27] (ang.).
- Salinomycyna, salinomycyna.pl [zarchiwizowane 2016-11-06].
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.