Savana

Savana
TJ Band
Pochodzenie

 Polska

Gatunek

rock

Aktywność

1977–1985

Wydawnictwo

Arston
GAD Records

Powiązania

Cytrus
Baden-Baden
Babsztyl

Skład
Marek Tomaszewski
Krzysztof Jarkowski
Wiesław Cybulski
Andrzej Kalski

Savana – polski zespół rockowy, powstały w Gdańsku i działający w latach 1977–1985[1][2].

Historia

Początki działalności zespołu

Grupa powstała na przełomie lat 70. i 80. XX wieku z inicjatywy gitarzysty Krzysztofa Jarkowskiego i wokalisty Marka Tomaszewskiego[3]. Duet początkowo działał pod nazwą TJ Band i pierwsze, zarejestrowane w domu nagrania, które muzycy zaprezentowali dziennikarzom redakcji muzycznej Polskiego Radia Gdańsk spowodowały, że ci odmówili muzykom profesjonalnej sesji nagraniowej w swoim studiu[4]. Dopiero jeden z realizatorów z tej rozgłośni Marek Ślusarczyk nagrał zespół podczas nielegalnej, nocnej sesji i gdy kilka dni później puścił te utwory, tym samym dziennikarzom z redakcji, ci nie mogli uwierzyć, że to ten sam wykonawca, którego niedawno odrzucili (wówczas padały pierwsze porównania do zespołów rockowych z Zachodu)[4].

Od tego czasu, wspomagając się muzykami sesyjnymi i w różnych składach, duet nagrał kilkanaście utworów dla Polskiego Radia Gdańsk (wówczas po raz pierwszy nagrywał, jeszcze nie związany z zespołem na stałe, basista Wiesław Cybulski)[2][4]. Z tego okresu pochodzą dwa utwory, wydane na debiutanckim singlu zespołu The Man From The Bar (notowany na Liście Przebojów Programu I Polskiego Radia, lecz w części zagranicznej, oczywiście przez pomyłkę) i Girl Of My Dreams (wkrótce rozpoczął się stan wojenny i do momentu, aż menedżer Kombi, Wojciech Korzeniewski spotkał się z muzykami Savany, by wręczyć im dziesięć sztuk ich singla, ci o nim całkowicie zapomnieli, ponieważ nie mieli pewności, czy w tych warunkach się ukaże)[4][5].

W maju 1982 roku muzycy w ten sam sposób zarejestrowali w PR Gdańsk szereg nowych utworów, które ukazały się dopiero w 2024 roku na antologii zatytułowanej Fading Memories (m.in. progresywny utwór Yellow Room czy nieco popowa w charakterze piosenka, zatytułowana Stand on the Hill)[4].

Pod koniec 1982 roku ukonstytuował się właściwy skład formacji, która nie miała łatwego startu na polskiej scenie muzycznej ze względu na rzadką i lokalną emisję jego utworów w Polskim Radio i z tego tytułu brak większej publiczności, chociaż zespół koncertował regularnie po kraju, występując również w okolicach Trójmiasta oraz w Krakowie, a także objeżdżając ważniejsze, warszawskie kluby, takie jak Stodoła czy Park[4]. Po pewnym czasie rozpoczęły się występy w najważniejszych klubach w Berlinie Zachodnim, gdzie zespół gościł wielokrotnie i gdzie przyjmowano go lepiej, niż w kraju ze względu na to, iż tam język angielski, nie stanowił żadnej bariery[4].

Miał na swym koncie także wspólne występy ze szwedzką grupą Baden-Baden, gdzie podczas jednego z nich doszło do zabawnej i zarazem korzystnej dla gitarzysty Krzysztofa Jarkowskiego (jak i dla jego formacji, która była na dorobku) sytuacji podczas której zamienił się on na gitary i w zamian otrzymał nowego Washburna Eagle[4].

Wydanie płyty i dalsza kariera zespołu

W 1984 roku grupa, dzięki berlińskim eskapadom koncertowym dostała propozycje nagrania debiutanckiego krążka, zrealizowanego na zamówienie polonijnej wytwórni Arston, który zarejestrowała w styczniu 1984 roku w studiu rozgłośni Polskiego Radia Poznań (wśród realizatorów dźwięku znalazł się tam, pracujący już wcześniej z Savaną w Gdańsku, Piotr Madziar)[2][4]. W jednym z wywiadów perkusista Andrzej Kalski (eks-Cytrus) wspominał, że zespół dostał wówczas bardzo dobre warunki, niedostępne dla innych wykonawców, tj. studio nagraniowe dostępne o dowolnej porze, dobre hotele, a także pomoc w razie potrzeby, a co najważniejsze w umowie, jako jeden z pierwszych wykonawców w Polsce, miał zagwarantowane tantiemy wykonawcze[4].

Zanim jednak wszedł on do studia w Poznaniu, Jarkowski jeszcze w 1983 roku wpadł na pomysł żeby w ramach przygotowań do właściwej sesji, Savana nagrała cały materiał (z wyjątkiem The Game) w PR Gdańsk do czego odtatecznie doszło, a efekt finalny, starań muzyków jest dostępny na antologii Fading Memories[4]. Dzięki temu udało się wyeliminować błędy wykonawcze i aranżacyjne[4]. Zaś tuż przed właściwą, poznańską sesją nagraniową, członkowie sekcji rytmicznej, czyli Wiesław Cybulski (eks-Flash Band pod kier. Janusza Popławskiego; gitara basowa) i Andrzej Kalski (perkusja) ćwiczyli przez wiele godzin we dwóch, wszystkie utwory, co dało im możliwość nagrania podkładów w trzy dni[4].

Producentem muzycznym płyty był Krzysztof Jarkowski, który przez miesiąc dogrywał kolejne ślady na gitarze i syntezatorze, czuwając jednocześnie nad brzmieniem całości[4]. W efekcie powstało osiem kompozycji, godzących między innymi przebojową lekkość grupy Dire Straits (np. The Foolish Dancer) z echami brytyjskiego rocka progresywnego spod znaku zespołów, takich jak Camel czy Genesis (dłuższe formy, takie jak Fading Memories i The Game, czy hard-rockowe I Ran Out of Love)[4]. W utworze Drifting Away solówkę na saksofonie zagrał gościnnie Leszek Kotlicki, muzyk poznańskiej Orkiestry Rozrywkowej PRiTV pod dyr. Zbigniewa Górnego[2][4].

Dużym wyczynem zwłaszcza w polskich warunkachh studyjnych było nagranie solowej partii gitary w środkowej części The Game w której puszczone od tyłu dźwięki, splatają się z tymi zagranymi we właściwym kierunku[4]. Ponieważ bardzo rzadko się zdarza, aby muzyk nagrał w ten sposób kilkadziesiąt taktów, nakładając jednocześnie kilka ścieżek partii gitarowych[4].

Album Savana, który ukazał się latem 1984 roku nie zawiera, ani jednego tzw. wypełniacza i trzyma wysoki, stabilny, a przy tym światowy poziom od pierwszego do ostatniego utworu[4]. W kraju jego sprzedaż szła dobrze, zaś sklepy brały więcej egzemplarzy, niż widniało na danym dokumencie (np. w Trójmieście, oficjalnie 20 sztuk, zaś nieoficjalnie 100 szt.)[4]. Przedstawiciel wytwórni Arston, zapytany o krajową promocję płyty Savany stwierdził, iż ten materiał sprzeda się sam i tak właśnie się stało, choć istnieje podejrzenie, że popyt był o wiele większy i sprzedano więcej egzemplarzy, niż podają oficjalne, prawdopodobnie mocno zaniżone dane[4].

Niejako potwierdzeniem tej tezy może być poniekąd fakt, iż w 1987 roku Arston zrobił dodruk i ponownie wydał album w zmienionej szacie graficznej z przeznaczeniem, głównie na rynek ZSRR[4][6][7]. Wszystkie bariery, które zespół Savana napotykał w Polsce, były zupełnie nieistotne w Czechosłowacji czy NRD, gdzie nieoficjalnie krążek był tam wwożony w dużych ilościach – według danych z Non Stopu było to około 30 tysięcy egzemplarzy[4].

Medialny bojkot propozycji muzycznych Savany spowodował, że pod koniec 1984 roku muzycy dokonali rejestracji ostatnich trzech nagrań radiowych (tym razem z tekstami śpiewanymi po polsku)[3]. Jeden z nagranych wówczas utworów, Przyszedł zły, zagościł na liście przebojów Marka Niedźwieckiego w Programie III Polskiego Radia[8][9], lecz na bardzo krótko, ponieważ pogłoska głosi, iż utwór miał zniknąć z kolejnego notowania ze względu na swój tytuł, który nie podobał się władzom PRL, ponieważ nie pasował do ówczesnej sytuacji politycznej w ZSRR, gdzie przewodnictwo w partii komunistycznej po zmarłym Kontantinie Czernience objął Michaił Gorbaczow[2].

W 1984 i 1985 roku Telewizja Polska nagrała kilka teledysków zespołu Savana[10][11][12][13][14], zaś emisja programu telewizyjnego z jego udziałem pt. Fonogram została wstrzymana przez ówczesnego I Sekretarza KC PZPR, gen. Wojciecha Jaruzelskiego, a jej autor i pomysłodawca został zwolniony z pracy[2][3].

Wiosną 1985 roku gdańska formacja zakończyła działalność[2][15].

Działalnośc muzyków po rozpadzie zespołu

Niedługo potem, gitarzysta Krzysztof Jarkowski (zmarł w czerwcu 2022 roku) z towarzyszeniem polskich jazzmanów wszedł do studia nagraniowego Polskiego Radia Gdańsk, gdzie podczas kilku sesji zarejestrował szereg utworów, prezentowanych wielokrotnie w PR Gdańsk, jak i radiowej Trójce (m.in. nagrana jeszcze z Savaną i emitowana tam przez kilka tygodni Kasia tańczy) – w późniejszych latach zajmował się także pisaniem i publikowaniem autorskich artykułów w czasopismach muzycznych; był także producentem urządzeń audio, klasy Hi-end[3][4]. Marek Tomaszewski po obornie doktoratu, wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował w dużych firmach telekomunikacyjnych (m.in. Ciso Systems) i jest autorem wielu patentów stosowanych w oprogramowaniach systemów medycznych[4]. Wiesław Cybulski (gitara basowa) i Andrzej Kalski (zmarł w grudniu 2018 roku; perkusja), przyjęli propozycje grania w countryowej grupie Babsztyl[4]. W późniejszych latach Cybulski działał w branży medialnej i był m.in. dyrektorem radia Eska Nord), a obecnie prowadzi własne studio nagraniowe, żegluje i jest powieściopisarzem (jego debiut to Desire), zaś Kalski nadal był zawodowym muzykiem i nagłaśniał koncerty[4].

Twórczość

Savana prezentowała muzykę rockową, inspirowaną klasycznymi, jak i wówczas popularnymi na Zachodzie zespołami z lat 70. – w nagraniach gdańskiej formacji, słychać echa dokonań takich wykonawców, jak: Dire Straits, Camel, Wishbone Ash czy Genesis[2]. Zdecydowaną większość utworów zespół nagrał po angielsku, co – w czasach popularności polskojęzycznej muzyki rockowej – przełożyło się na brak zainteresowania grupą ze strony PRL-owskich mediów[2]. Po wielu latach od rozpadu Savany, Krzysztof Jarkowski powiedział w wywiadze, iż po części tak było, lecz obarczał za to winą, głównie upolitycznionych redaktorów, którzy słuchając poleceń, odgórnie wydawanych przez swoich przełożonych, wyrządzali ówczesnej branży muzycznej dużo krzywdy[3].

Po ukazaniu się na rynku reedycji albumu Savana (Gad Records – GAD CD 033)[16][17]. W 2015 roku, ukazały się bardzo pochlebne recenzje i wysokie oceny twórczości Savany[2][18][19][20].

29 października 2024 toku nakładem Gad Records, ukazała się dwupłytowa antologia grupy, zatytułowana Fading Memories (GAD CD 327)[21].

Dyskografia

Opracowano na podstawie: [22]

Albumy

Single

  • 1982: The Man From The Bar / Girl Of My Dreams (SP, Tonpress – S-424)[1]

Przypisy

  1. 1 2 Savana. venco.com.pl. [dostęp 2026-08-25]. (pol.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Redakcja: Savana – Savana. mlwz.pl, 2015-11-13. [dostęp 2026-08-26]. (pol.).
  3. 1 2 3 4 5 Savana - wywiad. [dostęp 2016-03-03].
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Savana – Fading Memories (GAD CD 327, 2024) info: książeczka do płyty
  5. ↑ Spis płyt z wytwórni Tonpress. [dostęp 2016-03-03].
  6. ↑ Savana – Savana. discogs.com. [dostęp 2026-08-25]. (ang.).
  7. ↑ Savana – Savana. rateyourmusic.com. [dostęp 2026-08-28]. (ang.).
  8. ↑ Notowanie 163, z dnia 18.05.1985, godz. 20:00–22:00, prowadzenie Marek Niedźwiecki. [dostęp 2016-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].
  9. ↑ Notowanie 164, z dnia 25.05.1985, godz. 20:00–22:00, prowadzenie Marek Niedźwiecki. [dostęp 2016-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].
  10. ↑ Savana Rock Band. [dostęp 2016-03-03].
  11. ↑ "The Challenge". [dostęp 2016-03-03].
  12. ↑ Savana - Foolish Dancer. [dostęp 2016-03-03].
  13. ↑ Savana - Zaplątany W Noc. [dostęp 2016-03-03].
  14. ↑ Savana - Przyszedł zły. [dostęp 2016-03-03].
  15. ↑ Savana – Trójmiejskie Dire Straits. [dostęp 2016-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].
  16. ↑ Savana - Zaplątany W Noc. [dostęp 2016-03-03].
  17. ↑ Savana - Przyszedł zły. [dostęp 2016-03-03].
  18. ↑ Savana - Savana. [dostęp 2016-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].
  19. ↑ Savana – Savana. [dostęp 2016-03-03].
  20. ↑ Savana - brytyjski rock z... Trójmiasta? Kultowy album reedytuje GAD Records. [dostęp 2016-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].
  21. 1 2 Michał Wilczyńśki: Savana – Fading Memories (2 CD). kultowenagrania.pl. [dostęp 2026-08-25]. (pol.).
  22. ↑ Savana. discogs.com. [dostęp 2026-08-25]. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.