Shenzhou 1

Shenzhou 1

Dane misji
Indeks COSPAR	1999-061A
Zaangażowani	Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna
Oznaczenie kodowe	25956
Pojazd
Statek kosmiczny	Shenzhou
Masa pojazdu	7600 kg
Rakieta nośna	Chang Zheng 2F
Start
Miejsce startu	Jiuquan, LA-4
Początek misji	19 listopada 1999, 22:30 UTC
Orbita okołoziemska
Apogeum	315 km
Perygeum	195 km
Okres orbitalny	89,6 min
Inklinacja orbity	42,6°
Lądowanie
Miejsce lądowania	Siziwang Qi
Lądowanie	20 listopada 1999, 19:41 UTC
Czas trwania misji	21 godzin, 11 minut
Liczba okrążeń Ziemi	14
Program Shenzhou

Shenzhou 1 (chiń. upr. 神舟一号; chiń. trad. 神舟一號; pinyin Shénzhōu Yīhào) – pierwszy, bezzałogowy lot testowy chińskiego statku kosmicznego Shenzhou oraz pierwszy lot unowocześnionej rakiety nośnej Chang Zheng 2F^[1]. Start nastąpił 20 listopada 1999 roku o godzinie 06:30 czasu pekińskiego z Centrum Startowego Satelitów Jiuquan^[2]. Po wykonaniu 14 okrążeń Ziemi, kapsuła powrotna z powodzeniem wylądowała 21 listopada na terenie Mongolii Wewnętrznej^[3].

Chiński program załogowych lotów kosmicznych został formalnie zatwierdzony przez rząd 21 września 1992 roku pod kryptonimem Projekt 921^[3]. Głównym celem wyznaczonym przez dowództwo inżynieryjne było przeprowadzenie bezzałogowego lotu statku kosmicznego, aby zrealizować ten cel już przed końcem 1999 roku, użyto statku pierwotnie zbudowanego do naziemnych testów elektrycznych. Z tego też powodu statek Shenzhou 1 różnił się konstrukcyjnie od późniejszych statków Shenzhou^[4].

Głównym celem misji było sprawdzenie wydajności i niezawodności rakiety nośnej Chang Zheng 2F, a także weryfikacja podstawowych funkcji statku Shenzhou 1 takich jak separacja modułów, kontrola położenia oraz wejście w ziemską atmosferę^[3].

Misja wymagała ukończenia rozbudowanej infrastruktury, w tym nowego stanowiska startowego w Centrum Startowym Satelitów Jiuquan, zbudowanego w latach 1994-1997, Pekińskiego Centrum Kontroli Lotów Kosmicznych oraz czterech statków śledzących klasy Yuanwang^[5]. W lipcu 1999 roku statek dotarł do Centrum Startowego, choć chińscy oficjele zapowiadali start na październik, doszło do opóźnień. Pojawiły się doniesienia o eksplozji materiałów pędnych w Centrum Startowym, czemu władze chińskie zaprzeczyły. Pewnym jest natomiast, że w październiku wykryto usterkę żyroskopu oraz aparatury kontroli środowiska w statku^[6]. Aby usunąć awarię, inżynierowie musieli zaryzykować demontaż osłony termicznej^[6]. Naprawa przebiegła pomyślnie, ale opóźniła start o 10 dni. Dodatkowo, z powodu przewidywanego roju meteorów z roju Leonidów, start przesunięto o kolejne dwa dni^[7].

Rakieta Chang Zheng 2F wystartowała 20 listopada 1999 roku o 06:30 czasu pekińskiego, a po około 10 minutach statek Shenzhou odłączył się od rakiety, wchodząc na orbitę okołoziemską. Podczas swojego lotu statek utrzymywał prawidłową orientację, a także z powodzeniem przetestowano systemy komunikacyjne i pomyślnie przeprowadzono próbny zapłon silnika^[5].

Podczas 13. okrążenia Ziemi, naziemne stacje w Weinan i Qingdao oraz statek Yuanwang 2 próbowały wysłać komendę powrotu, jednak wszystkie próby zakończyły się niepowodzeniem. Podczas 14. orbity pozostała tylko jedna, trwająca zaledwie minutę szansa na przesłanie instrukcji przez statek Yuanwang 3 znajdujący się na południowym Atlantyku^[8][5]. 21 listopada o godzinie 02:52, na zaledwie 10 sekund przed minięciem okna czasowego, udało się pomyślnie wgrać dane awaryjne i zainicjować procedurę deorbitacji^[8][5].

Nad Atlantykiem moduł orbitalny oddzielił się od reszty statku, a na wysokości 140 kilometrów nad stacją w Karaczi w Pakistanie, moduł powrotny oddzielił się od modułu napędowego i wszedł w ziemską atmosferę. Na wysokości około 10 kilometrów otworzyły się spadochrony, a 1,2 metra nad ziemią uruchomiono silniki hamujące. 21 listopada 1999 roku o godzinie 03:41 czasu pekińskiego kapsuła wylądowała bezpiecznie w Siziwang Qi w Mongolii Wewnętrznej, około 12 kilometrów od wcześniej zaplanowanego punktu^{[9][10][11][3]}.