Shichidō garan

Shichidō garan (七堂伽藍) – japoński termin buddyjski określający idealny, w pełni rozwinięty kompleks klasztorny składający się z siedmiu podstawowych budynków. Układ i lista siedmiu budynków wchodzących w skład garan nie są stałe; różnią się w zależności od szkoły buddyjskiej oraz okresu historycznego[1].

Etymologia

Słowo shichidō (七堂) oznacza dosłownie „siedem hal świątyni” lub „siedem budynków świątyni”[2]. Termin garan (伽藍) jest skróconą, japońską formą słowa sōgyaranma (僧伽藍摩), które z kolei jest transliteracją sanskrytu saṃghārāma (सँघाराम). Słowo to oznaczało pierwotnie „ogród” lub „miejsce zamieszkania” dla wspólnoty mnichów buddyjskich, a z czasem zaczęło oznaczać cały kompleks klasztorny[3].

Układ i komponenty

Układ kompleksu klasztornego Shichidō garan - makieta Asuka-dera

Kompozycja shichidō garan nie jest jednolita. Dwa najczęściej spotykane modele to układ typowy dla świątyń z okresu Nara oraz układ charakterystyczny dla szkół zen[1].

Układ w okresie Nara

Wczesne kompleksy klasztorne, wzorowane na architekturze chińskiej i budowane w okresie Nara (710–794), charakteryzowały się symetrycznym rozmieszczeniem budynków wzdłuż osi północ-południe. W skład takiego kompleksu wchodziły zazwyczaj:

  1. Brama główna (南大門, nandai-mon)
  2. Pagoda (塔, tō)
  3. Złota Sala lub Główny Pawilon (金堂, kon-dō) – miejsce przechowywania głównych obiektów kultu
  4. Pawilon Wykładów (講堂, kō-dō)
  5. Dzwonnica (鐘楼, shōrō)
  6. Repozytorium sutr (経蔵, kyōzō)
  7. Jadalnia[1].

Układ w szkołach Zen

Szkoły zen, które rozwinęły się w Japonii w późniejszym okresie, przyjęły inny model shichidō garan, w którym większy nacisk położono na praktyczne aspekty życia monastycznego. Siedem podstawowych budynków w klasztorze zen to:

  1. Brama główna, tzw. „brama górska” (山門, sanmon)
  2. Pawilon Buddy (仏殿, butsuden)
  3. Pawilon Dharmy (法堂, hattō) – sala wykładów i ceremonii
  4. Kuchnia i budynek administracyjny
  5. Kwatery mnichów (僧堂, sō-dō) – miejsce medytacji, posiłków i snu
  6. Łaźnia (浴室, yokushitsu)
  7. Toaleta (東司, tōsu)[2].

Świątynie

Za najwcześniejszy garan w Japonii uważa się świątynię Asuka-dera, zbudowaną przez Sogę no Umako (zm. 626), wpływowego urzędnika na dworze cesarskim. Inne świątynie które maja podobny układ budynków to Shitennō-ji i Hōryū-ji, wzniesione w podobnym okresie co Asuka-dera, a także Yakushi-ji (zbudowana pod koniec VII wieku) oraz Tōdai-ji (zbudowana w połowie VIII wieku)[1].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Shichidō-garan. The Soka Gakkai Dictionary of Buddhism. [dostęp 2025-10-25]. (ang.).
  2. 1 2 The Seven-Hall Temple. Ministerstwo Ziemi, Infrastruktury, Transportu i Turystyki Japonii. [dostęp 2025-10-25]. (ang.).
  3. ↑ Garan. Japanese Wiki. [dostęp 2025-10-25]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.