Siemion Diesnicki

Siemion Jefimowicz Diesnicki (ros. Семён Ефимович Десницкий; ur. około 1735, zm. 1789) – rosyjski historyk i działacz oświeceniowy. Skłaniał się ku monarchii konstytucyjnej^[1].

Po ukończeniu seminarium duchownego studiował na Uniwersytecie Moskiewskim (1759–1760). Na Uniwersytecie Glasgowskim obronił prace magisterską (1765) i doktorską (1767). Po powrocie do Rosji został mianowany profesorem prawa Uniwersytetu Moskiewskiego, gdzie pracował do 1787^[2].

W pracach swych Diesnicki analizował zagadnienie szczebli rozwojowych ludzkości. Jego zdaniem ludzkość w swym postępowym rozwoju przeszła cztery stadia. Pierwsze — to stadium polowania na zwierzęta i zbierania gotowych produktów przyrody, drugie — hodowli bydła, trzeci — rolnictwa, czwarte — handlu. Wypowiadał on myśl, że własność prywatna nie istniała wieczne, ponieważ brak jej śladów we wczesnych stadiach. Najpierw powstała własność prywatna majątku ruchomego, później i nieruchomego. Ci, którzy skoncentrowali bogactwo w swoich rękach, stali się następnie rządzącymi. Oni zagarniali władzę — początkowo w rodzie lub plemieniu, później we wspólnocie gminnej lub państwie^[3].

Według jego poglądów feudalizm był oczywistym i koniecznym stadium rozwoju ludzkości. W ostatnim stadium socjalnego rozwoju musi jednak wystąpić, jego zdaniem, prawo pełnej własności.

• Iwan Szczipanow: Filozoficzne i społeczne poglądy rosyjskich działaczy oświeceniowych w drugiej połowie XVIII wieku. W: Krótki zarys historii filozofii. Pod redakcją M.T. Jowczuka, T.I. Ojzermana, I.J. Szczipanowa. Przeł. Marian Drużkowski i in.. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Warszawa: Książka i Wiedza, listopad 1969, s. 231–235. (pol.).
• И. Щипанов: ДЕСНИЦКИЙ Семен Ефимович. W: Encyklopedia Filozoficzna. Pod redakcją Fiodora Konstantinowa. T. 1: А — Дидро. Moskwa: Sowietskaja encykłopiedija, 1960, s. 463. (ros.).

• Myśliciele epoki Oświecenia w Rosji wobec form feudalizmu rosyjskiego