Signal Passed at Danger
Zdarzenie SPAD (ang. Signal Passed at Danger) – zdarzenie kolejowe, polegające na pominięciu przez pociąg sygnału zabraniającego dalszej jazdy, najczęściej czerwonego sygnału na semaforze[1].
Etymologia
Nazwa pochodzi od brytyjskiej nazwy czerwonego sygnału zabraniającego Danger – odpowiednika polskiego sygnału S1 „Stój”[2].
Specyfika prawna
Polska
W Polsce nie definiuje się bezpośrednio zdarzenia SPAD, jednak identyczne zdarzenie określane jest przez załącznik nr 5 rozp. MIiB z 16.03.2016 r. w sprawie poważnych wypadków, wypadków i incydentów w transporcie kolejowym jako[3]:
Niezatrzymanie się pojazdu kolejowego przed sygnałem „Stój” lub w miejscu, w którym powinien się zatrzymać, albo uruchomienie pojazdu kolejowego bez wymaganego zezwolenia
Zdarzenie to ma kod kategorii 04.
Unia europejska
Komisja europejska w dyrektywie 2014/88/EU z dnia 9 lipca 2014 określa[4]:
- Signal Passed at Danger z przekroczeniem punktu zagrożenia – pociąg pominął sygnał zabraniający na jazdę i znalazł się w miejscu w którym realnie mogło dojść do wypadku.
- Signal Passed at Danger bez pominięcia punktu zagrożenia – pociąg pominął sygnał zabraniający, ale zatrzymał się w miejscu nie stwarzającym zagrożenia dla jazdy.
Zapobieganie
Systemy bezpiecznej kontroli jazdy pociągu (BKJP)[5]/Automatic Train Protection (ATP)[6] mają za zadanie zapewnienie bezpieczeństwa jazdy pociągów, oraz zapobiegają zdarzeniom typu SPAD[5][6].
Polska – głównym systemem stosowanym na sieci PKP Polskie Linie Kolejowe jest SHP[6][7]. System ten jedynie ostrzega przed zbliżaniem się do semafora, jednak w żaden sposób nie kontroluje ani nie zabezpiecza bezpieczeństwa jazdy pociągu[6][8][9]. Nie wdrożono systemów KHP i EBICAB 900 mimo prób eksploatacyjnych[6] w latach 80. i 90.[10]. W celu zapobiegania zdarzeniom SPAD planuje się powszechne wdrożenie systemu ETCS[8].
Wielka Brytania – w tym kraju stosuje się system AWS[11] oraz system TPWS[12].
Niemcy – od lat 30. powszechnie stosuje się system PZB, a później wdrożono LZB[9][13].
Włochy – BACC, SCMT[13]
Francja – Crocodile, TVM, KVB[13]
Holandia – ATB[13]
Hiszpania – ASFA[13]
Unia Europejska – system ETCS nadzoruje jazdę pociągu, wdrażając awaryjne hamowanie gdy przekracza się punkt końcowy zezwolenia na jazdę[14][15].
Przypisy
- ↑ A. Pasquini, A. Rizzo, L. Save, A methodology for the analysis of SPAD, „Safety Science”, 42 (5), Safety, Reliability and Security of Industrial Computer Systems, 2004, s. 437–455, DOI: 10.1016/j.ssci.2003.09.010, ISSN 0925-7535 [dostęp 2026-01-25] (ang.).
- ↑ Signals passed at danger | Office of Rail and Road [online], www.orr.gov.uk [dostęp 2026-01-25] (ang.).
- ↑ Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa, ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I BUDOWNICTWA z dnia 16 marca 2016 r. w sprawie poważnych wypadków, wypadków i incydentów w transporcie kolejowym [online], Załącznik nr 5, isap.sejm.gov.pl, 16 marca 2016 [dostęp 2026-01-25].
- ↑ COMMISSION DIRECTIVE 2014/88/EU of 9 July 2014 amending Directive 2004/49/EC of the European Parliament and of the Council as regards common safety indicators and common methods of calculating accident costs [online], eur-lex.europa.eu [dostęp 2026-01-25] (ang.).
- 1 2 PKP Polskie Linie Kolejowe, Wytyczne techniczne budowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym Ie-4 z dnia 4 listopada 2025 r. [online], s. 17 [dostęp 2026-01-26] (pol.).
- 1 2 3 4 5 K. Bergiel, Systemy ATP/ATC a sytuacja PKP w tym zakresie, „TTS Technika Transportu Szynowego”, R. 8, nr 9, 2001, s. 34–37, ISSN 1232-3829 [dostęp 2026-01-26] (pol.).
- ↑ Urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu pociągów - Budowa i działanie urządzeń bezpieczeństwa pojazdów trakcyjnych - zpe.gov.pl [online], zpe.gov.pl [dostęp 2026-01-25].
- 1 2 Urząd Transportu Kolejowego, Walka z rosnącą liczbą zdarzeń SPAD – będą zmiany systemowe [online], 30 sierpnia 2024 (pol.).
- 1 2 Dyduch i Cholewa 2013 ↓, s. 12.
- ↑ Dyduch i Cholewa 2013 ↓, s. 12-13.
- ↑ What is AWS in railways? [online], www.trainshop.co.uk [dostęp 2026-01-25] (ang.).
- ↑ Train Protection & Warning System [online], railsigns.uk [dostęp 2026-01-25] (ang.).
- 1 2 3 4 5 Dyduch i Cholewa 2013 ↓, s. 13.
- ↑ Commission Implementing Regulation (EU) 2023/1695 of 10 August 2023 on the technical specification for interoperability relating to the control-command and signalling subsystems of the rail system in the European Union and repealing Regulation (EU) 2016/919 (Text with EEA relevance) [online], 10 sierpnia 2023 [dostęp 2026-01-25] (ang.).
- ↑ PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Instrukcja o prowadzeniu ruchu pociągów z wykorzystaniem systemu ERTMS/ETCS poziomu 2 [online], plk-sa.pl [dostęp 2026-01-25].
Bibliografia
- Janusz Dyduch, Andrzej Cholewa, Kierunki działań po katastrofie kolejowej pod Szczekocinami, „Transport i Komunikacja” (3), 2013, ISSN 1732-2774 [dostęp 2026-01-26].