Semafor (kolejnictwo)

Kolejowy semafor w środku zdjęcia, wyświetlający zielone światło w górnej komorze
Kolejowy semafor świetlny nowego typu (Polska)

Semafor (semaforⓘ, z gr. σῆμα – znak; –φορος – nosiciel) – sygnalizator przy torze kolejowym, służący do regulowania ruchu pociągów[1].

Semafor służy do informowania maszynistów za pomocą sygnałów świetlnych lub kształtowych, o możliwości jazdy wskazując, w przypadku sygnalizacji prędkościowej – prędkość maksymalną, dla sygnalizacji kierunkowej – kierunek jazdy, a przy tym może również wskazywać zajętość następnych odcinków szlaku kolejowego i inne informacje pomocnicze[2]. Sygnały wyświetlane przez semafor zależą od systemu sygnalizacji stosowanego przez dane państwo lub zarządcę infrastruktury.

Historia

Automatyczny system sygnalizacji kolejowej wymyślony przez Jana Baranowskiego w 1857 r.

Pierwsze semafory razem z automatycznym systemem sygnalizacji wynalazł we Francji polski inżynier Jan Józef Baranowski. Uruchomiono go w 1857 r. na linii kolejowej relacji Paryż – Rouen, a w listopadzie 1857 r. na linii Paryż – Saint Germain[3]. System Baranowskiego wprowadzono w 1858 r. również we Włoszech na linii Genua – Turyn oraz po unowocześnieniu na linii Paryż – Bruksela. Zaprezentowano go w 1862 r. na Wystawie Światowej w Londynie[4], a później był stosowany także w Anglii.

Typy semaforów

Semafory kształtowe

Semafory kształtowe to starszy typ semaforów, który nadaje sygnały za pomocą ruchomych elementów – ramion[5], kształtów, lub tarcz umieszczonych na słupie. W nocy funkcję sygnałową mogą pełnić lampy, których światło regulowane jest przez ruchome przesłony. Semafory kształtowe napędzane są zazwyczaj ręcznie poprzez dźwignie[5] lub korby w budynku nastawni, które to wprawiają w ruch metalowe linki, nazwane pędniami[5], albo pręty (pędnie sztywne) lub łańcuchy. Semafory kształtowe mogą być napędzane również przez napędy elektryczne.

Semafory świetlne

Semafory świetlne nadają sygnały za pomocą świateł, które mogą mieć różny kolor, kształt, położenie lub układ. Semafor świetlny składa się z umieszczonej na maszcie, lub innej konstrukcji wsporczej, głowicy, w której znajdują się komory kolorowych świateł. Zaletą semaforów świetlnych nad kształtowymi jest większa czytelność oraz możliwość wyświetlania większej ilości sygnałów lub informacji[6]; natomiast wadą – konieczność ciągłego zasilania.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2026-02-02].
  2. ↑ Beskidzka Strona Kolejowa – Sygnalizacja [online], www.bsk.isdr.pl [dostęp 2026-02-02].
  3. ↑ Słownik Polskich Pionierów Techniki. Bolesław Orłowski (red.). Warszawa: Wydawnictwo Śląsk, 1987, s. 18–19. ISBN 83-216-0339-4.
  4. ↑ Bolesław Orłowski: Polacy światu. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1987, s. 194–195. ISBN 83-216-0339-4.
  5. 1 2 3 Beskidzka Strona Kolejowa – Sygnalizacja [online], www.bsk.isdr.pl [dostęp 2026-02-03].
  6. ↑ Budowa i zasilanie sygnalizatorów świetlnych – transportszynowy.pl [online], www.transportszynowy.pl [dostęp 2026-02-03].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.