Skala depresji Hamiltona

Skala Depresji Hamiltona (ang. Hamilton Rating Scale for Depression, HRSD, nazywana również HDRS lub HAM-D) – wielopunktowy kwestionariusz wykorzystywany w psychiatrii i psychologii klinicznej do oceny nasilenia objawów depresji oraz jako narzędzie monitorujące postępy w procesie powrotu pacjenta do zdrowia[1].

Kwestionariusz ten został opracowany i opublikowany po raz pierwszy w 1960 roku przez Maxa Hamiltona jako narzędzie do oceny nasilenia depresji u pacjentów psychiatrycznych[2]. Narzędzie powstało w kontekście badań nad skutecznością leków przeciwdepresyjnych, dlatego w jego konstrukcji duży nacisk położono na objawy biologiczne i somatyczne. Kwestionariusz przeznaczony jest dla osób dorosłych i był wielokrotnie aktualizowany przez autora w latach 1966[3], 1967[4], 1969[5] i 1980[6]. Jego zadaniem jest badanie takich obszarów jak: obniżony nastrój, poczucie winy, myśli samobójcze, bezsenność, pobudzenie lub spowolnienie psychoruchowe, lęk, utrata masy ciała oraz objawy somatyczne.

Metodologia i właściwości psychometryczne

Badanie z wykorzystaniem skali HRSD ma formę wywiadu klinicznego, przeprowadzanego przez wykwalifikowanego specjalistę. Narzędzie koncentruje się przede wszystkim na obserwowalnych objawach somatycznych i psychoruchowych pacjenta. Procedura trwa zazwyczaj od 20 do 30 minut.

Pierwotna wersja z 1960 roku składała się z 17 pozycji (HDRS-17), jednak z czasem opracowano inne warianty narzędzia, zawierające do 29 pytań (HRSD-29)[7]. W klasycznej 17-punktowej wersji maksymalny możliwy do uzyskania wynik wynosi 52 punkty. Każdy z ocenianych elementów punktowany jest w skali 3- lub 5-punktowej (typu Likerta), w zależności od specyfiki badanego objawu.

Wynik w przedziale od 0 do 7 uznawany jest za stan prawidłowy (brak depresji), podczas gdy wynik wynoszący 20 lub więcej punktów jest często wymagany jako kryterium kwalifikujące pacjentów do udziału w badaniach klinicznych leków przeciwdepresyjnych. Pytania od 18 do 20 w klasycznym kwestionariuszu mogą być rejestrowane w celu uzyskania dodatkowych informacji klinicznych, jednak nie wlicza się ich do ostatecznego wyniku[8].

Skala HAM-D charakteryzuje się spójnością wewnętrzną (mierzoną współczynnikiem alfa Cronbacha) na poziomie od 0,70 do 0,79. Badania wskazują, że narzędzie to ma złożoną strukturę czynnikową, na którą składają się: czynnik depresyjny, lękowy, somatyczny oraz czynnik snu.

Ograniczenia i krytyka

Skala Hamiltona bywa przedmiotem krytyki w środowisku medycznym. Główny zarzut dotyczy faktu, że narzędzie to kładzie niewspółmiernie duży nacisk na objawy takie jak bezsenność, marginalizując jednocześnie wagę poczucia beznadziejności, myśli i działań autodestrukcyjnych oraz skłonności samobójczych[9]. Taka konstrukcja skali może prowadzić do zniekształceń w ocenie skuteczności farmakoterapii.

W badaniach klinicznych lek przeciwdepresyjny może wykazać skuteczność statystyczną wyłącznie dzięki poprawie jakości snu pacjenta, nawet jeśli w tym samym czasie nasileniu ulegną myśli samobójcze. Z drugiej strony, leki powodujące skutki uboczne w postaci dysfunkcji seksualnych lub dolegliwości żołądkowo-jelitowych mogą sztucznie podnosić wynik punktowy w skali, sprawiając, że preparat wydaje się mniej skuteczny w leczeniu samej depresji, niż ma to miejsce w rzeczywistości[10].

Sam Max Hamilton konsekwentnie zaznaczał, że jego skala służy wyłącznie do oceny nasilenia objawów i nie powinna być w żadnym wypadku traktowana jako samodzielne narzędzie diagnostyczne do rozpoznawania depresji[11].

Poziomy nasilenia depresji

Interpretacja wyników opiera się na całkowitej sumie uzyskanych punktów. Brytyjski Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Klinicznej (NICE) określił poniższe progi nasilenia depresji na podstawie 17-punktowej wersji skali HRSD (w nawiasach podano dawniej stosowaną terminologię Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego)[12]:

  • 0–7 punktów: Brak depresji
  • 8–13 punktów: Depresja łagodna (stan subkliniczny)
  • 14–18 punktów: Depresja umiarkowana (łagodna)
  • 19–22 punkty: Depresja ciężka (umiarkowana)
  • ≥23 punkty: Depresja bardzo ciężka (ciężka)

Inne skale oceny depresji

W praktyce klinicznej i badawczej obok Skali Hamiltona stosuje się również inne standaryzowane narzędzia. Należą do nich między innymi:

  • Skala Oceny Depresji Montgomery-Åsberg (MADRS) – warto zaznaczyć, że wykazuje ona większą czułość na zmianę terapeutyczną niż HAM-D
  • Inwentarz Depresji Becka (BDI-II)
  • Skala Samooceny Depresji Zunga
  • Skala Oceny Depresji Wechslera[13]
  • Skala Oceny Depresji Raskina

Przypisy

  1. ↑ Hedlund JL, Viewig BW. The Hamilton rating scale for depression: a comprehensive review. „Journal of Operational Psychiatry”. 10, s. 149–165, 1979.
  2. ↑ Hamilton M. A rating scale for depression. „Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry”. 23 (1), s. 56–62, 1960. DOI: 10.1136/jnnp.23.1.56. PMID: 14399272. PMCID: PMC495331.
  3. ↑ Hamilton M. Assessment of change in psychiatric state by means of rating scales. „Proceedings of the Royal Society of Medicine”. 59 (Suppl 1), s. 10–13, 1966. PMID: 5922401. PMCID: PMC1900655.
  4. ↑ Hamilton M. Development of a rating scale for primary depressive illness. „British Journal of Social and Clinical Psychology”. 6 (4), s. 278–96, 1967. DOI: 10.1111/j.2044-8260.1967.tb00530.x. PMID: 6080235.
  5. ↑ Hamilton M. Standardised assessment and recording of depressive symptoms. „Psychiatria, Neurologia, Neurochirurgia”. 72 (2), s. 201–5, 1969. PMID: 5792061.
  6. ↑ Hamilton M. Rating depressive patients. „Journal of Clinical Psychiatry”. 41 (12 Pt 2), s. 21–24, 1980. PMID: 7440521.
  7. ↑ McIntyre R, Kennedy S, Bagby RM, Bakish D. Assessing full remission. „J Psychiatry Neurosci”. 27 (4), s. 235–9, July 2002. PMID: 12174732. PMCID: PMC161657.
  8. ↑ HDRS-17: Hamilton Depression Rating Scale (HDRS). University of Florida, College of Medicine. [dostęp 2011-12-12].
  9. ↑ Firestone, R.W., Firestone, L.A.: Firestone Assessment of Self-Destructive Thoughts Manual. San Antonio, TX: Psychological Corporation, 1996.
  10. ↑ Bagby RM, Ryder AG, Schuller DR, Marshall MB. The Hamilton Depression Rating Scale: has the gold standard become a lead weight?. „American Journal of Psychiatry”. 161 (12), s. 2163–77, 2004. DOI: 10.1176/appi.ajp.161.12.2163. PMID: 15569884.
  11. ↑ The Hamilton Depression Scale and the Numerical Description of the Symptoms of Depression. W: Berrios, G.E., Bulbena, A.: The Hamilton Scales. Heidelberg: Springer, 1990, s. 80–92. W: P. Bech, A. Coppen (red.).
  12. ↑ National Collaborating Centre for Mental Health: Depression: The Treatment and Management of Depression in Adults. T. 90. British Psychological Society, 2010, s. 638, seria: NICE Clinical Guidelines. ISBN 978-1-904671-85-5. PMID: 22132433, id: NBK63748.
  13. ↑ Wechsler H, Grosser GH, Busfield BL. The depression rating scale: a quantitative approach to the assessment of depressive symptomatology. „Archives of General Psychiatry”. 9, s. 334–343, October 1963. DOI: 10.1001/archpsyc.1963.01720160024003. PMID: 14045262.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.