Skolekodonty

Rekonstrukcja aparatu szczękowego ordowickiego wieloszczeta Ramphoprion: poszczególne elementy aparatu to skolekodonty, największe mają długość około milimetra (zdjęcia z mikroskopu skaningowego)

Skolekodonty – elementy aparatów szczękowych wieloszczetów, często znajdowane jako mikroskamieniałości.

Opis i występowanie

Wieloszczety z rzędu Eunicida posiadają aparaty szczękowe, składające się z pewnej liczby dolnych i górnych elementów (szczęk). Elementy te są najczęściej parzyste, ale ich kształty mogą być bardzo różne[1]. Całe wieloszczety są w stanie kopalnym rzadkie, natomiast skolekodonty należą do częstych skamieniałości[2], ponieważ zbudowane są z bardzo odpornej substancji organicznej[1].

Najstarsze skolekodonty znane są z górnego kambru, natomiast częste stają się od środkowego ordowiku[3].

Historia badań

Pierwszym paleontologiem, który opisał izolowane szczęki wieloszczetów był Christian Heinrich Pander[4][2], choć w innych źródłach zasługę tę przypisuje się Nilsowi Peterowi Angelinowi[5]. Nazwę „skolekodonty” zaproponowali C. Croneis i H.W. Scott[6].

W Polsce skolekodonty badali Zofia Kielan-Jaworowska, która opisała faunę z narzutniaków ordowickich i sylurskich[2] oraz Hubert Szaniawski, pracujący na materiale z osadów jurajskich[7].

Linki zewnętrzne

  • Scolecodonts – specjalistyczna strona poświęcona skolekodontom

Przypisy

  1. 1 2 Olle Hints: olle.hints@ttu.ee, Scolecodonts, the jaws of polychaete annelids [online], scolecodonts.net [dostęp 2025-02-21] (ang.).
  2. 1 2 3 Zofia Kielan-Jaworowska, Polychaete jaw apparatuses from the Ordovician and Silurian of Poland and a comparison with modern forms., „Palaeontologia Polonica”, 16, 1966, s. 152.
  3. ↑ Olle Hints, Mats E. Eriksson, Diversification and biogeography of scolecodont-bearing polychaetes in the Ordovician, „Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology”, 245 (1), Early Palaeozoic, Palaeogeography and Palaeoclimate, 2007, s. 95–114, DOI: 10.1016/j.palaeo.2006.02.029, ISSN 0031-0182 [dostęp 2025-02-21].
  4. ↑ C.H. Pander, Monographie der fossilen Fische des silurischen Systems der russisch-baltischen Gouvernements, St Petersburg: Buchdruckerei der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, 1856, s. 91.
  5. ↑ Scolecodonts: Mochtyella angelini Mierzejewski, 1978 (Silurian) [online], www.graptolite.net [dostęp 2025-11-25].
  6. ↑ C. Croneis, H.W. Scott, Scolecodonts (abstract), „Geological Society of America, Bulletin”, 44 (1), 1933, s. 207.
  7. ↑ Hubert Szaniawski, Some Mesozoic scolecodonts congeneric with Recent forms, „Acta Palaeontologica Polonica”, 19 (2), 1974, s. 179–199.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.