Spiridon Luis
 Spiridon Luis (1896) | ||||||||||
| Data i miejsce urodzenia |
12 stycznia 1873 | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
26 marca 1940 | |||||||||
| Dorobek medalowy | ||||||||||
| ||||||||||
Spiridon „Spiros” Luis (nazwisko często pisane Spyridon Louis; ur. 12 stycznia 1873 w Amarusio, zm. 26 marca 1940 tamże) – grecki woziwoda i lekkoatleta, pierwszy zwycięzca maratonu (wówczas na dystansie 40 km) w historii nowożytnych igrzysk olimpijskich. Złoty medal olimpijski zdobył podczas igrzysk w 1896 w Atenach. Zwycięstwo greckiego zawodnika w biegu maratońskim przypomniało wszystkim historię legendarnego ateńskiego żołnierza Filippidesa[1].
Życiorys
Spiridon Luis pochodził z ubogiej rodziny, zamieszkującej miasto Amarusio, obecne północne przedmieścia stolicy Grecji. Jego ojciec sprzedawał wodę mineralną w Atenach, a młody Spiridon zajmował się jej rozwożeniem po mieście. Do startu w biegu zachęcił go major Papadiamantopoulos, pod którego rozkazami pozostawał, gdy Luis odbywał swoją służbę wojskową w latach 1893–1895. Luis dał się poznać wówczas jako dobry i wytrzymały biegacz. Major zajmował się przygotowaniem greckich biegaczy do igrzysk. Luis wystartował w biegach eliminacyjnych, zakwalifikował się do biegu olimpijskiego, który później wygrał. Zwycięstwo Luisa zostało przyjęte z niezwykłym entuzjazmem przez jego rodaków, traktujących maraton jako najbardziej grecki ze sportów. Na ostatniej prostej do mety wraz z Luisem biegli synowie królewscy, Konstantyn i Jerzy. Jeden z najbogatszych ludzi w Atenach, Jeorjos Awerof, obiecał zwycięzcy maratonu rękę swojej córki, ale ten (już zaręczony z dziewczyną z rodzinnego miasta imieniem Heleni) nie skorzystał z tej oferty[2].
Po igrzyskach olimpijskich Luis zakończył karierę sportową i został rolnikiem a następnie policjantem[3].
W 1926 roku Luis został aresztowany pod zarzutem fałszowania dokumentów wojskowych i uwięziony. Po ponad roku spędzonym w więzieniu został uniewinniony[4].
Jego ostatni publiczny występ miał miejsce w 1936 roku, kiedy został zaproszony jako gość honorowy przez organizatorów Letnich Igrzysk Olimpijskich w Berlinie w 1936 roku[5]. Był wówczas chorążym greckiej ekipy olimpijskiej.
Upamiętnienie
W Grecji różne obiekty sportowe noszą jego imię. Należą do nich Stadion Olimpijski w Atenach, gdzie odbyły się Letnie Igrzyska Olimpijskie 2004, a także droga przed stadionem[6].
O Luisie powstało kilka filmów, m.in. film Andrew Martona It Happened in Athens, a także dwuodcinkowy miniserial telewizyjny NBC z 1984 roku The First Olympics: Athens 1896[7].
W języku greckim istnieje powiedzenie „stać się Luisem" (γίνομαι Λούης) które jest używane jako metafora oznaczająca „zniknąć szybko biegnąc" [8].
Przypisy
- ↑ Spiridon "Spiros" Louis [online], www.hellenicaworld.com [dostęp 2020-01-22].
- ↑ Lekkoatletyka Polska [online], www.facebook.com [dostęp 2020-01-22] (pol.).
- ↑ Article clipped from The Tampa Tribune, „The Tampa Tribune”, Tampa, Florida, 11 czerwca 1992, s. 32 [dostęp 2026-04-10].
- ↑ Bill Mallon, Jeroen Heijamns, Historical Dictionary of the Olympic Movement, wyd. 4, Scarecrow Press, 11 sierpnia 2011, s. 209, ISBN 978-0-8108-7522-7 [dostęp 2018-07-23] (ang.).
- ↑ On This Day August 1, 1936: Spyridon Louis Presents Hitler With Olive Tree From Olympia - The Pappas Post [online], 1 sierpnia 2025 [dostęp 2026-04-10] (ang.).
- ↑ Olympics Site Closed | Olympics at Sports-Reference.com [online], www.sports-reference.com [dostęp 2026-04-10].
- ↑ John J. O'Connor, TV VIEW; SQUEEZING INSPIRATION FROM THE 1896 OLYMPICS, „The New York Times”, 20 maja 1984, ISSN 0362-4331 [dostęp 2026-04-10] (ang.).
- ↑ Αξιοσημείωτα - Γράμματα - Φράσεις - Έγινε Λούης [online], www.johnpap.net [dostęp 2026-04-10].
Linki zewnętrzne
- Spyros Louis [online], olympedia.org [dostęp 2022-12-29] (ang.).