Sportowiec mimo woli

Sportowiec mimo woli – czarno-biały polski film fabularny w reżyserii Mieczysława Krawicza z roku 1939. Komedia pomyłek z udziałem gwiazd przedwojennego polskiego kina. Ostatni film zrealizowany przez kinematografię II Rzeczypospolitej, „Sportowiec mimo woli” miał w Polsce premierę 31 maja 1940 roku^[2].

Jedna z ostatnich komedii filmowych II Rzeczypospolitej, o roboczym tytule Romans w Zakopanem, zrealizowana i ukończona tuż przed wybuchem II wojny światowej (z premierą dopiero podczas okupacji niemieckiej). Pochodzi z niej szlagier H. Warsa Hip, hip, hura! (Na cześć młodości) ze słowami Ludwika Starskiego.

W 2014 film został poddany digitalizacji z wykorzystaniem trzech źródeł ze zbiorów Filmoteki Narodowej, by uzyskać jak najpełniejszą wersję. Udało się uzupełnić go o prawie 10 minut, jednak nadal nie jest kompletny. Obecnie trwa 77 minut i 52 sekundy^[1].

• Tytuł roboczy filmu: „Romans w Zakopanem”
• Plenery: Warszawa, Zakopane
• Dekoracje: Józef Galewski^[1]
• Asystent reżysera: Aleksander Suchcicki^[1]
• Operator kamery: Stanisław Wohl
• Dialogi i słowa piosenek: Ludwik Starski

Rozgrywające się w trójkącie zabawne perypetie wynikające z celowej zamiany ról. Warszawski fryzjer Dodek Czwartek (Adolf Dymsza) z konieczności udaje hokeistę, natomiast zakochany w atrakcyjnej pannie Lili (Ina Benita), córce przemysłowca znany hokeista Jerzy Piątek (Aleksander Żabczyński) wchodzi w rolę fryzjera. Lili jest właścicielką rasowej suczki, natomiast Piątek ma psa tej samej rasy, dla którego szuka odpowiedniej partnerki. Panowie z trudem radzą sobie w nowych rolach, wywołując wiele śmieszności i nieporozumień, ale wyjaśniona w końcu sytuacja kończy się dla wszystkich happy endem.

• Adolf Dymsza – fryzjer Dodek Czwartek
• Aleksander Żabczyński – Jerzy Piątek, hokeista z Kanady
• Ina Benita – panna Lili Madecka
• Józef Orwid – jej ojciec Melchior Madecki, prezes Towarzystwa Przemysłowego „Metal”
• Helena Buczyńska – jego żona, matka Lili
• Ludwik Sempoliński – baron Drops, fabrykant, właściciel fabryki „Tekstyl”
• Halina Doree – Idalia, jego osobista sekretarka
• Stanisław Woliński – Jan, kamerdyner Madeckiego
• Wojciech Ruszkowski – detektyw hotelowy Dżems
• Jerzy Lasocki – fryzjer Adaś, kolega Dodka
• Aleksander Bogusiński – dyrektor hotelu Bristol w Zakopanem
• Roman Dereń – właściciel salonu fryzjerskiego w Warszawie
• Henryk Małkowski – Kulka, sprzedawca w sklepie sportowym
• Wojciech Trojanowski – komentator radiowy
• Zdzisław Motyka – instruktor sportowy
• Kazimierz Opaliński

Prace przygotowawcze do realizacji Sportowca mimo woli rozpoczęły się pod koniec 1938. Producentem filmu była wytwórnia Libkow-Film. Scenariusz opracowali Jan Fethke, Napoleon Sądek i Ludwik Starski, natomiast reżyserię powierzono Mieczysławowi Krawiczowi^[3]. Na przełomie 1938 i 1939 prasa branżowa informowała o zaangażowaniu Adolfa Dymszy do głównej roli oraz o planowanych zdjęciach w Zakopanem, na tle Tatr^[3][4][5].

Zdjęcia rozpoczęto na początku 1939 roku. W lutym ekipa filmowa wyjechała do Zakopanego, gdzie równocześnie odbywały się Międzynarodowe Mistrzostwa Świata FIS w narciarstwie klasycznym. W wyjeździe udział wzięli m.in. Adolf Dymsza, Ina Benita, Aleksander Żabczyński, Józef Orwid i Ludwik Sempoliński^[6]. Krawicz wykorzystał czas i miejsce pobytu, dodając do materiału filmowego zdjęcia dokumentalne, m.in. Krupówek, kolejki na Kasprowy Wierch i kilka ujęć ze wspomnianych mistrzostw^[7]. Po zakończeniu zdjęć plenerowych zespół powrócił do Warszawy, gdzie w atelier „Sfinks” realizowano zdjęcia wnętrz^[8][9]. Głównym operatorem był Jakub Joniłowicz, ponadto wspomagali go Stanisław Wohl oraz Adam Krzeptowski, a muzykę skomponował Henryk Wars^[9].

Film był intensywnie promowany jeszcze w trakcie realizacji. Początkowo jego premierę zapowiadano na Wielkanoc 1939 roku, jednak później przesunięto ją na otwarcie sezonu jesiennego w warszawskim kinie Atlantic^[10][9]. W prasie regularnie publikowano fotografie z planu, reklamy filmu oraz przedstawiono teksty piosenek Przyjdzie dzień i Hip - Hip - Hura! autorstwa Ludwika Starskiego z muzyką Henryka Warsa^{[11][12][13][14][15][16]}. W czerwcu 1939 roku informowano o zakończeniu montażu i ukończeniu filmu^[9].

Planowaną premierę uniemożliwił wybuch II wojny światowej. Film wszedł do regularnej dystrybucji dopiero podczas okupacji niemieckiej. Premiera odbyła się 31 maja 1940 roku w krakowskim kinie Świt, a następnie obraz wyświetlano w kinach na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Zmieniono wówczas czołówkę filmu: usunięto nazwiska twórców pochodzenia żydowskiego i zastąpiono oryginalną planszę tytułową nową, utrzymaną w odmiennej szacie graficznej. W czasie okupacji film był wyświetlany w kinach przeznaczonych dla polskiej publiczności^[17].

• Sportowiec mimo woli w bazie filmpolski.pl
• Sportowiec mimo woli w bazie IMDb (ang.)
• Sportowiec mimo woli w bazie Filmoteki Narodowej „Nitrofilm”
• Zdjęcia z filmu Sportowiec mimo woli w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”
• Fragment filmu Sportowiec mimo woli w bazie Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej