Stanisław Nowotny

W 1914 roku przerwał studia i wstąpił do Legionów Polskich^[2], gdzie był artylerzystą V baterii II dywizjonu 1 pułku artylerii^[2]. Zachorował na czerwonkę i przebywał w szpitalu Technische Hochschule Karlplatz w Wiedniu (26 XII 1914), a następnie w szpitalu Czerwonego Krzyża w Nowym Targu (6 VII 1915).

Od 1 sierpnia 1918 należał do Polskiej Organizacji Wojskowej^[3], a następnie 1 listopada tego roku wstąpił do odradzającego się Wojska Polskiego^[2]. Dekretem Naczelnego Wodza Wojska Polskiego z dnia 18 marca 1919, jako podoficer b. Legionów Polskich został mianowany podporucznikiem artylerii 1 pułku artylerii polowej. Później brał udział w organizacji 1 pułku artylerii górskiej, a następnie z jego częścią przeszedł do 6 pułku artylerii polowej, z którym walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W trzeciej dekadzie maja 1920 roku wyróżnił się w boju pod wsią Horodyszcze i Wołkołata. Pełnił wówczas funkcję oficera zwiadowczego 1 baterii 6 pułku artylerii polowej^[4]. W czerwcu 1920 w czasie walk o Aleksandrię nad Horyniem został ciężko ranny^[5]. W wyniku odniesionej rany głowy został poddany operacji trepanacji czaszki. Ubytek kości w czaszce wypełniono mu platyną. Zwolniony z czynnej służby w wojsku. Zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 377. lokatą w korpusie oficerów rezerwowych artylerii.

W latach 1923–1924, jako oficer rezerwy niezdolny do służby frontowej, miał przydział mobilizacyjny do 11 pułku artylerii polowej w Stanisławowie^[6][7].

W latach 1921–1925 studiował na Politechnice Lwowskiej. W czerwcu 1924 uzyskał tytuł inżyniera chemika. W latach 1925–1926 pracował na Politechnice Lwowskiej jako starszy asystent w Katedrze Chemii Fizycznej.

Pracę zawodową rozpoczął w Zakładach Chemicznych „Azot” w Jaworznie. Od 1927 roku kierował grupą inżynierów, którzy przygotowali projekt chlorowni opartej na elektrolizie przeponowej systemu Siemens-Billiter i skraplaniem chloru nisko temperaturowego z małym nadciśnieniem. W oparciu o ten projekt w latach 1928–1930 wybudowano oddział chlorowni na terenie powstającej Państwowej Fabryki Związków Azotowych w Mościcach pod Tarnowem. Zespół kierowany przez Stanisława Nowotnego doprowadził do uruchomienia produkcji związków chloru w planowanym terminie w lipcu 1930 roku. Jako kierownik Wydziału Chlorowni Zakładów Azotowych w Mościcach w kolejnych latach był inicjatorem rozbudowy produkcji chloranu wapnia, podchlorynu sodowego, skraplania chloru, chlorowania naftalenów, syntetycznego kwasu solnego z aparaturą kwarcową^[8].

We wrześniu 1939 roku zgłosił się do Komendy Uzupełnień w Krakowie jednakże ze względu na niezdolność do służby wojskowej nie otrzymał powołania. Ponownie zgłosił się do Komendy Uzupełnień, tym razem we Lwowie, gdzie został przyjęty i jako dowódca kompanii wziął udział w walkach z hitlerowcami w okolicach Dębicy w których został ranny.

Jesienią 1939 wznowił pracę w Zakładach Azotowych w Mościcach. Za bojkotowanie zarządzeń okupanta i akcje sabotażowe w fabryce kierownictwo, wśród nich Stanisław Nowotny, zostało aresztowane przez Gestapo 20 stycznia 1940 roku. Więziony w Tarnowie a od 3 czerwca 1940 roku w Wiśniczu. Następnie 20 czerwca 1940 został przetransportowany na teren obozu KL Auschwitz (drugi transport), gdzie otrzymał numer 1004.

Zmarł 6 lipca 1942 roku. Według relacji współwięźniów po apelu porannym, zgłosił się do obozowego szpitala (niem. Häftlingskrankenbau), uznany za tzw. „muzułmana” (niem. Muselmann) został skierowany na tzw. „szpilę”^[9]. Został zamordowany przez esesmana Josefa Klehra, który wstrzyknął mu fenol w komorę sercową.