Stanisław Wolnowski

Stanisław Wolnowski
Ilustracja
kapitan piechoty kapitan piechoty
Data i miejsce urodzenia

5 listopada 1893
Konarzewo

Data i miejsce śmierci

wiosną 1940
Charków

Przebieg służby
Lata służby

1914–1932 i 1939–1940

Siły zbrojne

Armia Cesarstwa Niemieckiego
Wojsko Polskie

Jednostki

1 Pułk Strzelców Wielkopolskich
4 Batalion Graniczny

Stanowiska

dowódca kompanii granicznej

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
powstanie wielkopolskie
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920–1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Medal Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Stanisław Wolnowski (ur. 5 listopada 1893 w Konarzewie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Urbana – właściciela ziemskiego, i Domiceli z Piotrkowskich[1][2], urodzony w Wielkopolsce we wsi Konarzewo w powiecie poznańskim[3]. Absolwent szkoły handlowej w Poznaniu[3].

W latach 1914–1916 służył w armii niemieckiej i walczył na froncie niemiecko-francuskim i niemiecko-rosyjskim[3]. W 1916 roku został uwięziony w niemieckim więzieniu, z którego zbiegł[3]. Brał udział w powstaniu wielkopolskim. W 1919 roku wstąpił do 1 pułku Strzelców Wielkopolskich[3]. Z jednostką brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, a za swoje czyny został odznaczony 19 lutego 1922 orderem „Virtuti Militari” V klasy[4], a w uzasadnieniu jego nadania, czytamy m.in.:

13 września 1920 roku w czasie obrony węzła kolejowego w m. Żabinki, gdy bolszewicy wdarli się w lukę między 4 pp a 1 Pułk Strzelców Wielkopolskich, wówczas stojący z dwoma plutonami w rezerwie odcinka podporucznik Wolnowski, widząc całą powagę sytuacji, pchnął samorzutnie plutony do linii i odparłszy nimi zaciekły atak przeciwnika, przeszedł do kontrakcji zachodząc bolszewików z prawego skrzydła. Zaskoczeni nieoczekiwanym obejściem i wzięci w silny ogień 2 kaemów, jakie miał do dyspozycji podporucznik Wolnowski, bolszewicy zaczęli powoli wycofywać się, tym bardziej że w ślad za nim ruszyły do akcji sąsiednie oddziały. Dzięki jego inicjatywie i osobistej odwadze nie tylko udało się zniweczyć zamiary nieprzyjaciela, lecz umożliwiło to przejście własnych wojsk do kontynuowania zaciętej walki i zajęcie linii Tewle-Kobryń[3][5].

21 września 1920 został ciężko ranny w Prużanach[2][6][7]. Po wyleczeniu pozostał w Wojsku Polskim i w 1922 roku został zweryfikowany do stopnia porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku. Służył w 11 pułku piechoty w Tarnowskich Górach[8][9]. 31 marca 1924 roku awansowany na kapitana ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku i 111. lokatą w korpusie oficerów piechoty[10]. W 1926 roku został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza i przydzielony do 4 batalionu granicznego[11]. Do 1 sierpnia 1928 roku dowodził kompanią graniczną KOP „Białozórka”, a od 5 października 1928 roku kompanią graniczną „Rubieżewicze”. 14 marca 1930 roku został przeniesiony do batalionu KOP „Wołożyn”. 26 marca 1931 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska i pozostawiony bez przynależności służbowej z równoczesnym oddaniem do dyspozycji dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza[12]. Z dniem 30 kwietnia 1932 roku został przeniesiony w stan spoczynku[13]. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Kościan. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr VII[14].

W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku – po agresji ZSRR na Polskę – w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej[3]. Przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku[15][3]. Wiosną 1940 roku został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie[3] i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach[15], gdzie od 17 czerwca 2000 roku mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie[16].

5 października 2007 roku minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majora[17][18][19]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[20].

Był żonaty i miał troje dzieci: Renatę Marię (ur. 31 marca 1923), Marię Magdalenę (ur. 5 października 1924) i Jana Wiesława (ur. 6 grudnia 1927)[7][2].

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

W 2020 w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, major Stanisław Wolnowski został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci we wsi Chludowo w powiecie poznańskim[25].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
  2. 1 2 3 4 5 Polak (red.) 1991 ↓, s. 160.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 323.
  4. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 30 kwietnia 1922, s. 320.
  5. ↑ Kolekcja ↓, s. 6.
  6. ↑ Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 323 – tu wskazano 20 września 1920.
  7. 1 2 Kolekcja ↓, s. 2.
  8. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 281, 423.
  9. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 257, 366.
  10. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku, s. 173.
  11. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 133, 202.
  12. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 92.
  13. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 21 kwietnia 1932 roku, s. 299.
  14. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 329, 990.
  15. 1 2 Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 607.
  16. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. LXXIV.
  17. ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 64 [dostęp 2024-10-16] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
  18. ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  19. ↑ Zbrodnia katyńska, między prawdą i kłamstwem [online], edukacja.ipn.gov.pl, 2008, s. 215 [dostęp 2024-09-17] (pol.).
  20. ↑ „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Portal polskiej Policji. [dostęp 2023-09-15].
  21. ↑ Kolekcja ↓, s. 1, 5.
  22. ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 82)
  23. 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 3.
  24. ↑ M.P. z 1938 r. Nr 177, poz. 323 (ISAP)
  25. ↑ Katyń… Ocalić od zapomnienia. [online], katyn-pamietam.pl [dostęp 2026-07-05].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.