Status kryptowalut w Europie
Status kryptowalut w Europie – pojęcie obejmujące procesy legislacyjnej regulacji, dystrybucji, obrotu oraz przechowywania kryptowalut w Europie. W kwietniu 2023 Parlament Europejski przyjął regulacje MiCA (Markets in Crypto-Assets) jako ujednoliconą ramę prawną dla kryptoaktywów w Unii Europejskiej[1][2].
Status prawny kryptowalut w Europie
Poniżej zestawiono w porządku chronologicznym wybrane dokumenty i działania instytucji międzynarodowych oraz krajowych dotyczące wdrażania i regulowania kryptowalut oraz innych kryptoaktywów.
- W 2013 Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) opublikował publiczne ostrzeżenie dotyczące potencjalnych ryzyk związanych z walutami wirtualnymi[3].
- W 2014 EBA wydał opinię nt. walut wirtualnych, obejmującą listę ponad 70 ryzyk związanych z ich upowszechnianiem[4].
- W 2016 Europejski Bank Centralny (EBC) opublikował analizę schematów walut wirtualnych, wskazując również potencjalne korzyści wynikające z ich stosowania[5].
- W 2017
- Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) opublikował raport dotyczący zastosowania technologii rozproszonego rejestru (DLT) na rynkach papierów wartościowych[6].
- W tym samym roku ESMA wydał dwa komunikaty dot. ICO: o ryzykach dla inwestorów oraz o przepisach mających zastosowanie do podmiotów uczestniczących w tych ofertach. Następnie Komisja Europejska zleciła EBA i ESMA ocenę adekwatności istniejących ram regulacyjnych UE dla kryptoaktywów[7][8].
- W 2018
- Parlament Europejski opublikował dwa raporty dot. walut wirtualnych oraz polityki pieniężnej banków centralnych[9][10].
- Rada Stabilności Finansowej (FSB) opublikowała analizę rynku kryptoaktywów i potencjalnych kanałów wpływu na stabilność finansową w przyszłości[11].
- W 2019
- Podczas spotkania G7 w lipcu 2019 omawiano ryzyka związane z globalnymi projektami stablecoinów[12].
- Szwajcarski organ nadzoru finansowego FINMA opublikował uzupełnienie wytycznych dla ICO, opisujące traktowanie tzw. stablecoinów w ramach prawa nadzorczego[13].
- EBC opublikował w serii Occasional Paper opracowanie poświęcone poszukiwaniu stabilności w kryptoaktywach i roli stablecoinów[14].
- W 2020
- We wrześniu 2020 Komisja Europejska przyjęła pakiet Digital Finance Package, obejmujący m.in. strategie dla finansów cyfrowych i płatności detalicznych oraz propozycje legislacyjne dot. kryptoaktywów i odporności cyfrowej[15].
- EBC opublikował raport dotyczący statusu regulacyjnego stablecoinów oraz ich implikacji dla polityki pieniężnej i stabilności finansowej[16].
- Komisja Europejska zaproponowała reżim pilotażowy dla infrastruktur rynkowych chcących testować obrót i rozrachunek instrumentów finansowych w postaci kryptoaktywów[17][18].
- W 2021
- W lipcu 2021 EBC uruchomił projekt pilotażowy dotyczący „cyfrowego euro” oraz oficjalnie rozpoczął dwuletnie studium dotyczące jego stworzenia[19].
- W lipcu 2021 Komisja Europejska przedstawiła propozycję zastosowania tzw. „travel rule” do transferów kryptoaktywów w celu zwiększenia ich identyfikowalności[20][21].
- We wrześniu 2021 ESMA opublikował raport o trendach, ryzykach i podatnościach (Trends, Risks and Vulnerabilities), w którym kryptoaktywa wskazano jako obszar podwyższonego ryzyka w sektorze innowacji finansowych[22].
- 20 kwietnia 2023 Parlament Europejski przyjął regulacje MiCA jako ujednoliconą ramę prawną dla kryptoaktywów w UE w celu m.in. ograniczania prania pieniędzy i redukcji ryzyka konsumenckiego poprzez zwiększenie odpowiedzialności dostawców usług za straty[1][2].
Rynek kryptowalut
Według analiz przywoływanych przez Chainalysis wzrost aktywności w Europie był w dużej mierze napędzany przez tzw. whales (wieloryby), czyli dużych inwestorów instytucjonalnych przemieszczających znaczne wolumeny kryptoaktywów[23][24]. W kontekście czerwca 2023 wskazywano również na wykorzystanie Tethera (USDT) jako preferowanego łańcucha dla rozliczeń w rublach na giełdach aktywów cyfrowych w otoczeniu geopolitycznym związanym z Grupą Wagnera[25].
Według Chainalysis Europa miała być największą gospodarką krypto na świecie, z ok. 1 bln USD wartości aktywności w poprzednim roku (ok. 25% globalnej aktywności)[26].
Poszczególne państwa europejskie stosują zróżnicowane podejścia do legalizacji, dystrybucji i przechowywania kryptowalut.
Niemcy
Niemcy wdrażają regulacje dotyczące kryptoaktywów m.in. poprzez licencjonowanie usług powierniczego przechowywania kryptowalut oraz kwalifikowanie kryptoaktywów jako instrumentów finansowych[27]. Wskazywano również, że prywatne fundusze mogą lokować do 20% inwestycji w kryptoaktywa[28].
W sierpniu 2020 niemieckie ministerstwa finansów oraz sprawiedliwości i ochrony konsumentów przedstawiły projekt regulacji dotyczącej papierów wartościowych w formie elektronicznej (eWpG-E)[29].
Wielka Brytania
Wielka Brytania uznała w 2020, że kryptoaktywa stanowią własność, jednak nie traktuje kryptowalut jako prawnego środka płatniczego i nie posiada jednolitych regulacji w tym zakresie[30][31]. Wydobycie kryptowalut jest dozwolone[32].
W marcu 2022 Financial Conduct Authority (FCA) uznał działające w kraju bankomaty kryptowalutowe za nielegalne i nakazał ich zamknięcie, wskazując m.in. brak rejestracji operatorów oraz ryzyka dla konsumentów wynikające z braku regulacji i ochrony, a także naruszenia wymogów KYC/AML[33][34].
Ukraina
We wrześniu 2021 Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła ustawę legalizującą kryptowaluty, dzieląc waluty wirtualne na aktywa zabezpieczone i niezabezpieczone oraz nakładając na dostawców usług obowiązki w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy[35].
W czerwcu 2025 zarejestrowano projekt ustawy (Draft Bill No. 13356) dotyczący możliwości utrzymywania i obrotu aktywami wirtualnymi przez bank centralny jako aktywami rezerwowymi, a we wrześniu 2025 przyjęto w pierwszym czytaniu projekt (Bill No. 10225-d) przewidujący m.in. reżim VASP oraz zasady opodatkowania określone dla zysków przy konwersjach na waluty fiducjarne[36].
Holandia
W lipcu 2020 De Nederlandsche Bank wskazywał, że pieniądz cyfrowy banku centralnego w strefie euro powinien być „bardziej programowalny” niż Bitcoin[37][38].
Estonia
Estonia opublikowała projekt ustawy AML już w 2018[39] Wskazywano również na konkurencyjność systemu podatkowego i brak podatku dochodowego w określonych ujęciach, co miało wpływać na atrakcyjność jurysdykcji dla podmiotów z branży[40][41] Według tego ujęcia, w 2021 ok. 55% dostawców usług kryptowalutowych na świecie miało być zarejestrowanych w Estonii (FIU / RAB)[39] 25 marca 2024 Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych nałożył sankcje m.in. na podmiot zarejestrowany w Estonii (Bitfingroup OÜ) powiązany z obywatelem Rosji, wskazując na wsparcie obchodzenia sankcji poprzez usługi wirtualnych aktywów i zakupy technologii[42].
Hiszpania
W Hiszpanii wskazywano brak odrębnej, kompleksowej legislacji dotyczącej walut wirtualnych (poza regulacjami związanymi m.in. z przeciwdziałaniem unikaniu opodatkowania, przyjętymi w lipcu 2021)[43].
Austria
Austriacki organ nadzoru rynku finansowego FMA ostrzegał inwestorów przed ryzykiem związanym z kryptowalutami, wskazując m.in. brak nadzoru i kontroli nad walutami wirtualnymi oraz platformami obrotu[44][45].
Węgry
W 2014 węgierski bank centralny Magyar Nemzeti Bank (MNB) w komunikacie prasowym stwierdził, że kryptowaluty są „znacznie bardziej ryzykowne” niż konwencjonalne formy płatności elektronicznych, np. karty kredytowe[46].
Dania
Duński organ nadzoru finansowego zadeklarował, że nie reguluje użycia bitcoina i że nie jest on formą waluty[47].
17 grudnia 2013 organ opublikował komunikat wspierający ostrzeżenie EBA, a w 2017 miał wskazywać, że nie sprawuje nadzoru nad transakcjami bitcoinowymi i nie blokuje zakładania działalności w tym obszarze[48].
W 2013 główny doradca prawny organu wskazywał możliwość rozważenia zmian istniejących regulacji finansowych w celu objęcia nimi walut wirtualnych[49].
Szwecja
Szwedzki urząd skarbowy wydał wstępną decyzję dotyczącą podatku VAT od transakcji bitcoinowych, wskazując, że obrót bitcoinami nie podlega VAT, natomiast pozostaje powiązany z regulacjami nadzoru finansowego i może być traktowany jak obrót walutą[47]. Organy nadzoru finansowego oraz bank centralny miały wskazywać, że bitcoin jest legalny, ale nie stanowi oficjalnego środka płatniczego ani prawnego środka płatniczego (legal tender)[45].
Czechy
Władze Czech wskazywały, że podmioty nabywające, sprzedające, przechowujące, zarządzające lub pośredniczące w obrocie walutami wirtualnymi, a także oferujące podobne usługi, podlegają wymogom przeciwdziałania praniu pieniędzy[44]. Na potrzeby księgowe i podatkowe bitcoin bywa klasyfikowany jako wartość niematerialna, a nie pieniądz elektroniczny[50].
Szwajcaria
Władze Szwajcarii wskazywały, że działalność bitcoinowa podlega przepisom AML i w pewnych sytuacjach może wymagać licencji bankowej.
5 grudnia 2013 złożono wniosek podpisany przez 45 członków parlamentu, wzywający rząd do oceny możliwości wykorzystania bitcoina przez sektor finansowy[51].
W odpowiedzi na te rekomendacje Szwajcarska Rada Federalna opublikowała w czerwcu 2014 raport dotyczący walut wirtualnych[52].
Norwegia
W grudniu 2013 norweska administracja podatkowa wskazywała, że nie klasyfikuje bitcoina jako waluty, lecz jako aktywo; zyski miały podlegać podatkowi majątkowemu, a w działalności gospodarczej zastosowanie miały mieć podatki właściwe dla sprzedaży[53].
Luksemburg
W Luksemburgu pierwszą licencję typu BitLicense wydano w październiku 2015[54]
Przypisy
- 1 2 Ryan Browne, EU lawmakers approve world's first comprehensive framework for crypto regulation [online], CNBC, 20 kwietnia 2023 [dostęp 2023-04-21] (ang.).
- 1 2 EU passes world's first comprehensive crypto framework [online], fintechmagazine.com, 21 kwietnia 2023 [dostęp 2023-05-14] (ang.).
- ↑ EBA Warning and Opinion on Virtual Currencies [online], Central Bank of Ireland [zarchiwizowane z adresu 2017-06-07] (ang.).
- ↑ EBA Opinion on 'virtual currencies' [online], European Banking Authority [zarchiwizowane z adresu 2020-02-05] (ang.).
- ↑ Virtual currency schemes – a further analysis [online], European Central Bank [zarchiwizowane z adresu 2015-03-02] (ang.).
- ↑ Report on Distributed Ledger Technology Applied to Securities Markets [online], ESMA [dostęp 2021-11-01] (ang.).
- ↑ ESMA highlights ICO risks for investors and firms [online], ESMA [dostęp 2021-11-01] (ang.).
- ↑ REGULATION OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL on Markets in Crypto-assets, and amending Directive (EU) 2019/1937 [online], EUR-Lex [dostęp 2021-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-06] (ang.).
- ↑ Virtual currencies and central banks monetary policy: challenges ahead [online], European Parliament [zarchiwizowane z adresu 2018-07-10] (ang.).
- ↑ Virtual Currencies [online], European Parliament [zarchiwizowane z adresu 2019-06-24] (ang.).
- ↑ Crypto-asset markets: Potential channels for future financial stability implications [online], Financial Stability Board [zarchiwizowane z adresu 2018-10-24] (ang.).
- ↑ Benoît Cœuré, Update from the Chair of the G7 working group on stablecoins [online], Bank for International Settlements (BIS), 18 lipca 2019 (ang.).
- ↑ Eidgenössische Finanzmarktaufsicht FINMA, FINMA publishes 'stable coin' guidelines [online], FINMA [dostęp 2021-11-01] (ang.).
- ↑ Occasional Paper Series: In search for stability in crypto-assets: are stablecoins the solution? [online], European Central Bank [zarchiwizowane z adresu 2019-08-29] (ang.).
- ↑ Digital Finance Package: Commission sets out new, ambitious approach to encourage responsible innovation to benefit consumers and businesses [online], European Commission [zarchiwizowane z adresu 2020-09-24] (ang.).
- ↑ Occasional Paper Series: Stablecoins: Implications for monetary policy, financial stability, market infrastructure and payments, and banking supervision in the euro area [online], European Central Bank [zarchiwizowane z adresu 2020-09-24] (ang.).
- ↑ Procedure file [online], European Parliament (OEIL) [zarchiwizowane z adresu 2021-01-12] (ang.).
- ↑ Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council (prezentacja) [online], European Commission [zarchiwizowane z adresu 2021-05-12] (ang.).
- ↑ European central bank officially announces 2-year-investigation to develop digital euro [online], The Times of India (ang.).
- ↑ Huw Jones, EU to tighten rules on cryptoasset transfers [online], Reuters, 20 lipca 2021 [dostęp 2021-11-01] (ang.).
- ↑ Tom Bateman, The EU is making Bitcoin traceable, closing crypto loophole [online], Euronews, 21 lipca 2021 [dostęp 2021-11-01] (ang.).
- ↑ ESMA Report on Trends, Risks and Vulnerabilities [online], ESMA [zarchiwizowane z adresu 2021-09-01] (ang.).
- ↑ Crypto Wisdom, What Is a Crypto Whale? [online], Smart Crypto Wisdom, 13 lutego 2024 [dostęp 2024-02-21] (ang.).
- ↑ Tom Bateman, 'Whales' make Europe the world's new cryptocurrency capital [online], Euronews, 29 września 2021 [dostęp 2021-12-06] (ang.).
- ↑ Muyao Shen, Russians Appeared to Seek Refuge in Crypto During Wagner Revolt [online], Bloomberg News, 26 czerwca 2023 [dostęp 2023-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2023-06-26] (ang.).
- ↑ DeFi makes Western Europe the world's largest 'crypto economy' [online], Yahoo Finance, 28 września 2021 [dostęp 2021-12-06] (ang.).
- ↑ Michael Kissler, Guidance on crypto assets and crypto custody under the recent amendment to the KWG. [online], Corporate Finance, lipiec 2020 [dostęp 2022-03-21] (ang.).
- ↑ Germany to Allow Institutional Funds to Hold up to 20% in Crypto [online], Bloomberg.com, 30 lipca 2021 [dostęp 2021-11-02] (ang.).
- ↑ Germany: Electronic Securities Act Enters into Force [online], Library of Congress, 29 czerwca 2021 [dostęp 2021-11-02] (ang.).
- ↑ Crypto Regulations in the UK [online], ComplyAdvantage [dostęp 2021-11-02] (ang.).
- ↑ Central bank digital currencies [online], Bank of England [dostęp 2021-11-02] (ang.).
- ↑ Blockchain & Cryptocurrency Laws and Regulations [online], Global Legal Insights [dostęp 2021-12-08] (ang.).
- ↑ M. Moon, UK's financial regulator orders shutdown of all Bitcoin ATMs [online], Engadget, 11 marca 2022 [dostęp 2022-03-11] (ang.).
- ↑ James Titcomb, Bitcoin cashpoints forced to shut down after being declared illegal [online], The Telegraph, 11 marca 2022 [dostęp 2022-03-11] (ang.).
- ↑ Parliament passes law to legalize cryptocurrency in Ukraine – Ukraine's Global Voice [online], KyivPost, 8 września 2021 [dostęp 2021-11-02] (ang.).
- ↑ Roman Cheplyk, The Evolving Legal Status of Cryptocurrency in Ukraine (2021 – 2025) [online], GTInvest, 20 października 2025 [dostęp 2025-10-30] (ang.).
- ↑ Dutch National Bank to lead way in digital euro development [online], Finextra Research, 21 maja 2020 [dostęp 2021-11-02] (ang.).
- ↑ Blockchain & Cryptocurrency Laws and Regulations [online], Global Legal Insights [dostęp 2021-12-08] (ang.).
- 1 2 Martin Laine i inni, TALES FROM THE CRYPTO: HOW THE BALTIC STATES BECAME THE HUB OF MONEY LAUNDERING AND FRAUD [online], vsquare.org, 4 października 2023 [dostęp 2023-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-19] (ang.).
- ↑ Money Laundering and Terrorist Financing Prevention Act – Riigi Teataja [online], Riigi Teataja [dostęp 2021-11-02] (ang.).
- ↑ Kyle Pomerleau, Estonia's Growth-Oriented Tax Code [online], Tax Foundation, 6 listopada 2015 [dostęp 2021-11-02] (ang.).
- ↑ Treasury Designates Russian Companies Supporting Sanctions Evasion Through Virtual Asset Services and Technology Procurement [online], United States Department of the Treasury, 25 marca 2024 [dostęp 2024-03-27] (ang.).
- ↑ Blockchain & Cryptocurrency Laws and Regulations [online], Global Legal Insights [dostęp 2021-12-08] (ang.).
- 1 2 Regulation of cryptocurrency around the world : Albania, Algeria, Angola, Anguilla, Antigua and Barbuda, Argentina, Australia, Azerbaijan, Bahamas, Bahrain, Bangladesh, Belarus, Belgium [online], Library of Congress [dostęp 2023-11-27] (ang.).
- 1 2 Cryptocurrency regulations by country (Compendium) [online], Thomson Reuters [dostęp 2023-11-27] (ang.).
- ↑ Sajtóközlemény: Az MNB kockázatosnak tartja a fizetésre használható virtuális eszközöket, például a Bitcoint [online], Magyar Nemzeti Bank [dostęp 2023-11-27] (węg.).
- 1 2 Regulation of Bitcoin in selected jurisdictions [online], Library of Congress [dostęp 2023-11-27] (ang.).
- ↑ Advarsel mod virtuelle valutaer (bitcoin m.fl.) [online], Finanstilsynet, 17 grudnia 2013 [dostęp 2023-11-27] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-17] (duń.).
- ↑ Bitcoins Spark Regulatory Crackdown as Denmark Drafts Rules [online], Businessweek, 17 grudnia 2013 [dostęp 2023-11-27] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-18] (ang.).
- ↑ Ivana Kucharova, Daniela Pfeiferova, Enikő Lőrinczova, Specifics of Cryptocurrencies from an Accounting, Tax and Financial View in a Globalized Environment [online] (ang.).
- ↑ Swiss Parliament [online], Federal Assembly (Switzerland) [dostęp 2023-11-27] (ang.).
- ↑ Federal Council report on virtual currencies in response to the Schwaab (13.3687) and Weibel (13.4070) postulates [online], The Swiss Parliament (ang.).
- ↑ Bitcoins Fail Currency Test in Scandinavia's Richest Nation [online], Bloomberg.com, 13 grudnia 2013 [dostęp 2023-11-28] (ang.).
- ↑ SnapSwap Granted License for EU Operations [online], Chronicle.lu [dostęp 2023-11-28] (ang.).