Stefan Frankowski

Stefan Frankowski
Ilustracja
Kmdr dypl. Stefan Frankowski
komandor dyplomowany komandor dyplomowany
Data i miejsce urodzenia

3 kwietnia 1887
Hołowle

Data i miejsce śmierci

25 września 1940
Bielawa

Przebieg służby
Lata służby

1908–1940

Siły zbrojne

 Rosyjska Cesarska MW
 Marynarka Wojenna (II RP)

Jednostki

Dywizjon Torpedowców,
Kierownictwo Marynarki Wojennej,
Dowództwo Floty

Stanowiska

dowódca dywizjonu okrętów,
szef sztabu,
dowódca Obrony Wybrzeża Morskiego,
dowódca Morskiej Obrony Wybrzeża

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa,
II wojna światowa:
kampania wrześniowa,
obrona Wybrzeża

Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920–1941) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Order Trzech Gwiazd III klasy (Łotwa) Kawaler 1. klasy Orderu Miecza (Szwecja) Medal Zwycięstwa (międzyaliancki) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie)
Kmdr Stefan Frankowski i kadm. Hubert Schmundt, Hel 1939.
Grób Stefana Frankowskiego.

Stefan Frankowski (ur. 3 kwietnia[1][2] 1887 w Hołowlu na Wołyniu, zm. 25 września 1940 w Bielawie) – komandor dyplomowany Marynarki Wojennej II Rzeczypospolitej, pośmiertnie mianowany kontradmirałem, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Syn Jana i Marii z domu Szczepkowskiej[3], urodzony 4 kwietnia 1887 w majątku Hołowle[4]. W latach 1899–1905 był uczniem sześcioklasowej szkoły realnej w Kijowie[5]. 18 maja 1908 ukończył Morski Korpus Kadetów w Sankt Petersburgu[6] i został promowany na stopień miczmana. Od 13 czerwca tego roku służył Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego[5], gdzie pływał jako oficer nawigacyjny na okrętach nawodnych: torpedowcu „Letuczy”, pancerniku „Cesarewicz” i „Sława”[7] oraz krążowniku „Aurora”. W 1912 został awansowany na lejtnanta (porucznika marynarki). W 1913 był słuchaczem kursu oficerów nawigacyjnych. W I wojnie światowej był oficerem nawigacyjnym 2 Brygady Pancerników Floty Morza Bałtyckiego. W 1917 w Helsingforsie, zaraz po wybuchu rewolucji rosyjskiej, brał czynny udział w organizowaniu wojskowych Polaków na terenie Finlandii[4]. Na pierwszym walnym zebraniu urządzonym wiosną tego roku w teatrze miejskim wybrano go do zarządu „Stowarzyszenia Wojskowych Polaków w Finlandji”[4], przy którym został powołany wydział wojskowy[4]. Następnie brał czynny udział w utworzeniu pułku artylerii Polskiej w Wyborgu[4].

15 stycznia 1919 zameldował się w Warszawie do dyspozycji Naczelnych Władz Wojskowych[4], a 22 stycznia tego roku został wcielony w stopniu kapitana marynarki[8] do Marynarki Wojennej Wojska Polskiego[9] i objął funkcję naczelnika Wydziału Operacyjnego w Sekcji Marynarki Wojennej Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie[10]. Przez krótki czas był pełniącym obowiązki szefa Sekcji Marynarki[10]. Po jej przekształceniu w Departament dla Spraw Morskich został kierownikiem Wydziału Operacyjnego w Sekcji Organizacyjnej. Przewodził także pracom Komisji Weryfikacyjnej dla Oficerów. Od końca 1919 do połowy 1920 pracował jako oficer do zleceń i przedstawiciel morski w Sztokholmie[11]. Po powrocie do kraju został kierownikiem kursu dla oficerów Korpusu Rzeczno-Brzegowego, a następnie szefem Sekcji Personalno-Szkolnej w Departamencie dla Spraw Morskich[12]. W momencie utworzenia Kierownictwa Marynarki Wojennej w Warszawie otrzymał posadę szefa Wydziału Regulaminów i Wyszkolenia, niedługo potem wyznaczono go szefem Wydziału Organizacyjno-Mobilizacyjnego. Od października 1923 do września 1925 był słuchaczem francuskiej Szkoły Marynarki Wojennej („Ecole de Guerre Navale”)[4]. 17 listopada 1925 Minister Spraw Wojskowych przyznał mu tytuł naukowy oficera Sztabu Generalnego[13]. We wrześniu 1925 przejął dowodzenie dywizjonem torpedowców w Gdyni[14]. Od 1926 do 1929 był komendantem Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Toruniu (od 1928 Szkoła Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu[15]). 27 kwietnia 1929 został przeniesiony do Kierownictwa Marynarki Wojennej w Warszawie na stanowisko szefa sztabu[16][17]. Został zwolniony ze stanowiska w związku z zaniechaniem zabezpieczania dokumentów. 11 kwietnia 1933 został przeniesiony do Dowództwa Floty w Gdyni na stanowisko dowódcy Obrony Wybrzeża Morskiego[18]. Po jego rozdzieleniu w 1939 dowodził Morską Obroną Wybrzeża w Gdyni. Był najprawdopodobniej jednym z autorów dokumentu „Sześcioletni program rozbudowy floty”[19]. W 1929 został prezesem Komitetu Głównego Funduszu Łodzi Podwodnej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Od 1931 do 1935 przewodniczył Komitetowi Redakcyjnemu „Przeglądu Morskiego”. Był także członkiem Rady Głównej Ligi Morskiej i Kolonialnej.

Był encyklopedystą. Został wymieniony w gronie edytorów ośmiotomowej Encyklopedii wojskowej wydanej w latach 1931–1939. Wchodził w skład komitetu redakcyjnego tej encyklopedii[20].

Podczas obrony Wybrzeża w kampanii wrześniowej 1939 dowodził całością wojska zgromadzonego na Półwyspie Helskim oraz okrętami minowymi w Zatoce Gdańskiej. 3 września podjął decyzję o ewakuacji Dowództwa Morskiej Obrony Wybrzeża na Hel. Następnie przebywał w niewoli niemieckiej w oflagach: X B Nimburg, XVII C Spittal, II C Woldenberg oraz VIII B Silberberg. W 1940 w ciężkim stanie został przewieziony do szpitala w Bielawie, gdzie zmarł 25 września. Po II wojnie światowej jego zwłoki ekshumowano i pochowano na Cmentarzu Żołnierzy Polskich we Wrocławiu-Oporowie.

27 kwietnia 1922 zawarł związek małżeński z Marią Różą z Dobrowolskich[21], z którą miał syna Stefana Stanisława (1924–1961) i córkę Marię Teresę (ur. 31 października 1924)[22], po mężu Frankowską-Collins.

Awanse

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Zbigniew Wojciechowski, jako datę urodzenia podał "2 kwietnia". Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski podali "3 kwietnia". Waldemar Strzałkowski podał "27 marca". Jeżeli data podana przez Waldemara Strzałkowskiego jest datą według kalendarza juliańskiego, starego porządku, to według kalendarza gregoriańskiego nowego porządku będzie to "8 kwietnia". Datę urodzenia "27 marca" podaje także "Rocznik Oficerski 1924". W Roczniku Oficerskim z 1928 i 1932 r. oraz w Liście starszeństwa (...) z dnia 15 sierpnia 1930 r., jako data urodzenia widnieje "4 kwietnia".
  2. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 9, 11, 16 – tu wskazano 4 kwietnia.
  3. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 11, 16.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Kolekcja GiO ↓, s. 1.
  5. 1 2 3 4 Kolekcja GiO ↓, s. 11.
  6. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 11.
  7. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 10, 11, 16.
  8. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 27.
  9. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 10, 11, 16, 33, 39.
  10. 1 2 Kolekcja GiO ↓, s. 20.
  11. ↑ Waldemar Strzałkowski podał, że admirał w okresie od marca 1919 do lipca 1921 był attaché morskim w Szwecji. Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski oraz Zbigniew Wojciechowski, jako datę rozpoczęcia służby w Sztokholmie wymieniają styczeń 1919 r.
  12. 1 2 Kolekcja GiO ↓, s. 16.
  13. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 121 z 17 listopada 1925 roku, s. 651.
  14. ↑ Jako dowódca Dywizjonu Torpedowców figuruje w Roczniku Oficerskim z 1924 r., a więc wyznaczenie na to stanowisko musiało mieć miejsce w czasie studiów w EdeGN.
  15. ↑ Historia AMW. Z kart naszej historii. amw.gdynia.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-13)]., Akademia Marynarki Wojennej [dostęp: 18.06.2016]
  16. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 132.
  17. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 393, 891.
  18. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 90.
  19. ↑ Tymoteusz Pawłowski. "Planowanie wojenne PMW w końcu lay trzydziestych XX wieku." Tajemnice archiwów. Opublikowano w "Morze. Statki i Okręty." Numer 6 (66). Czerwiec 2007. Magnum-X. Warszawa 2007. ISSN 1426-529X
  20. ↑ Laskowski, t.I 1931 ↓.
  21. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 11, 12.
  22. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 31.
  23. ↑ Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski oraz Waldemar Strzałkowski, jako datę awansu podają "26 września 1940". Zbigniew Wojciechowski twierdzi, że nastąpiło to we wrześniu 1946 r.
  24. ↑ Łukomski G., Polak B., Suchcitz A., Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Koszalin 1997, s. 369.
  25. ↑ M.P. z 1930 r. Nr 260, poz. 352 (ISAP) „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”.
  26. 1 2 3 4 Kolekcja GiO ↓, s. 1, 9.
  27. 1 2 3 4 5 Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 181.
  28. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 9, 12.
  29. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 15 czerwca 1922, s. 533.
  30. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
  31. 1 2 3 „PRZEGLĄD MORSKI” 2006 NR 11. [dostęp 2015-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-26)].
  32. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk Nr 8/1932, s. 336
  33. ↑ Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 16 z 12.04.1926
  34. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 9, 44.
  35. ↑ Rocznik Oficerski 1921 nr 48, s. 1746
  36. 1 2 Rocznik Oficerski 1923, s. 32, 1443.
  37. ↑ 852 (Sveriges statskalender / 1925) [online], runeberg.org [dostęp 2026-04-26] (szw.).
  38. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 27 grudnia 1921, s. 1746.
  39. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 12 czerwca 1922, s. 427.
  40. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 12, 16.
  41. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 9, 12, 16.
  42. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 32.
  43. 1 2 Kolekcja GiO ↓, s. 16, 19.

Bibliografia

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923, s. 32, 1443.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928, s. 847.
  • Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
  • Lista starszeństwa oficerów zawodowych Marynarki Wojennej, oficerów rezerwy Marynarki Wojennej powołanych do służby czynnej, oraz oficerów zawodowych innych korpusów osobowych armii, przydzielonych do Marynarki Wojennej sporządzona na dzień 15 sierpnia 1930 r., Samodzielny Referat Personalny Kierownictwa Marynarki Wojennej, Warszawa 1930, s. 1.
  • Otton Laskowski: Encyklopedia wojskowa. T. I. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Wiedzy Wojskowej i Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego, 1931.
  • Waldemar Strzałkowski: Życiorysy dowódców jednostek polskich w wojnie obronnej 1939 r., Stefan Frankowski (1887–1940) [w:] Jurga Tadeusz, Obrona Polski 1939, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1990, wyd. I, ISBN 83-211-1096-7, s. 766–777.
  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzupełnione i poprawione, s. 92,
  • Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, Maria Babnis, Alfons Jankowski, Jan Sawicki: Kadry Morskie Rzeczypospolitej. Tom II. Polska Marynarka Wojenna. Część I. Korpus oficerów 1918–1947. Wyższa Szkoła Morska. Gdynia 1996. (ISBN 83-86703-50-4).
  • Zbigniew Wojciechowski: Kontradmirał Stefan Frankowski, „Bandera”, s. 8.
  • Stefan Frankowski. [w:] Kolekcja Generałów i Osobistości, I.480.147 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-04-26].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.