Strażnik wielki
Strażnik wielki (łac. praefectus excubiarum seu vigiliarum) – urząd wojskowy, członek sztabu generalnego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Charakterystyka
Jeżeli wojskiem dowodził król, zadaniem strażnika było ubezpieczanie wojska w marszu, dowodzenie strażą przednią i wystawianie czat w czasie postojów[1]. Gdy natomiast wodzem był hetman wielki, obowiązki strażnika wielkiego przejmował hetman polny. Urząd strażnika wielkiego powstał w połowie XVII wieku, w XVIII wieku stał się już tylko urzędem tytularnym[2]. Strażników wielkich mianował król na wniosek hetmana. Konstytucja z 1768 r. zaliczyła ich w poczet dostojników państwowych, od 1775 roku zasiadali w sądach Departamentu Wojskowego Rady Nieustającej. Urząd istniał w wersji dla Korony: strażnik wielki koronny, i Wielkiego Księstwa Litewskiego: strażnik wielki litewski.
Strażnicy wielcy
- koronni[2]
- Aleksander Zamoyski 1648–1656
- Dymitr Wiśniowiecki 1657–1661
- Stanisław Jabłonowski 1661
- Jakub Potocki 1662–1664
- Mikołaj Sieniawski 1665–1668
- Stefan Bidziński 1668–1696
- Stefan Potocki 1697–1699
- litewscy
Zobacz też
Przypisy
- ↑ MEW 1971 ↓, s. III/218.
- 1 2 Wimmer 1965 ↓, s. 345.
Bibliografia
- Józef Urbanowicz (red.): Mała encyklopedia wojskowa (R–Ż). T. III. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.
- Jan Wimmer: Wojsko polskie w drugiej połowie XVII wieku. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1965.