Sturmanit

Sturmanit

Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	Ca12Fe43+(SO4)5[B(OH)4]2(OH)24·50H2O[1]
Twardość w skali Mohsa	2,5[1]
Przełam	brak
Łupliwość	doskonała[2][3]
Pokrój kryształu	pryzmatyczny[4], tabliczkowy, dwupiramidalny[2], heksagonalny, spłaszczony, wydłużony[1]
Przezroczystość	przeświecający, przezroczysty[1]
Układ krystalograficzny	trygonalny[4], heksagonalny[2]
Klasa krystalograficzna	dwutrygonalna dwupiramidalna[1]
Właściwości mechaniczne	kruchy[3]
Gęstość	1,847 g/cm3[1]
Właściwości optyczne
Barwa	jasnożółty do bursztynowego[1], zielonkawożółty, brązowawo-pomarańczowy[3]
Rysa	brązowa do żółtej[4], zielonkawożółta[2], żółto-biała[5], jasnożółta
Połysk	szklisty, tłusty[1]
Współczynnik załamania	1,499–1,505 (jednoosiowy)[3]
Inne	dyspersja (optyka): brak[3] dwójłomność: 0,0020–0,0050[3] pleochroizm: słaby; O = bladozielony, E = bladożółtozielony[3] dichroizm: jasnozielony, jasnożółtozielony[5]
Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza	7.DG.15[1]

Sturmanit – bardzo rzadki minerał z gromady uwodnionych siarczanów. Należy do grupy ettringitu^[4][2].

Zatwierdzony jako nowy minerał w 1981 roku przez IMA. Nazwa pochodzi od nazwiska chorwacko-kanadyjskiego mineraloga Bozidara Darko Sturmana (1937–2019)^[1].

Jon Fe³⁺ może być zastąpiony przez jony Al³⁺ lub Mn^3+[1]. Krystalizuje najczęściej w układzie trygonalnym^[1]. Wykształca kryształy o pokroju tabliczkowym, spłaszczonym, wydłużonym lub pryzmatycznym^[3][1]. Jest kruchy, przezroczysty do półprzezroczystego^[4][2]. Zwykle w kolorze żółtym lub pomarańczowym, czasem lekko zielonkawym lub brązowym. Posiada szklisty, a na przełamach tłusty połysk^[3] oraz zielonkawożółtą, jasnożółtą bądź brązowożółtą rysę^[1].

Jest minerałem wtórnym występującym w strefie utleniania metamorficznych złóż manganu^[4][6][2]. Towarzyszą mu najczęściej baryt, kalcyt, brucyt, kwarc^[1], manganit, ettringit, charlesyt, andradyt, gaudefroyit, hausmanit, hematyt^[2]. Został odkryty w 1981 roku w kopalni Black Rock na polach manganowych Kalahari (Prowincja Przylądkowa Północna) w RPA^[3]. Najlepsze okazy pochodzą z okręgu Kuruman. Występuje także w Rosji (Kabardo-Bałkaria)^[1][6].