Tadeusz Chlipalski
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
1 lutego 1904 |
| Data i miejsce śmierci |
6 lutego 1997 |
| Alma Mater | |
| Profesura |
1964 |
| dziekan | |
| Wydział |
Inżynierii Sanitarnej Politechniki Śląskiej |
| Okres spraw. |
1969–1971 |
| Odznaczenia | |
Tadeusz Chlipalski (ur. 1 lutego 1904 w Delatynie, zm. 6 lutego 1997 w Krakowie)[1] – polski inżynier mechanik, specjalista w zakresie ogrzewnictwa i wentylacji.
Życiorys
Urodził się w Delatynie na Pokuciu jako syn nadleśniczego. Miał brata Jana, prokuratora[2]. Ukończył szkołę powszechną we Lwowie. Absolwent XIII Gimnazjum Realnego we Lwowie. Do gimnazjum uczęszczał w latach 1914–1922, z przerwą w 1920 r., gdy jako ochotnik walczył w szeregach Wojska Polskiego. W 1928 r. ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej, uzyskując dyplom inżyniera mechanika[1]. Był członkiem rzeczywistym Polskiej Korporacji Akademickiej „Znicz” we Lwowie (K! Znicz)[3]. Po studiach do 1931 r. pracował zawodowo w pracowni projektowej prof. Eliasza Zielskiego we Lwowie, specjalizując się w projektowaniu i wykonawstwie instalacji ogrzewania i wentylacji. Po przeniesieniu się do Bielska w 1931 r. pracował jako wykładowca w Państwowej Szkole Przemysłowej oraz prowadził własną działalność w zakresie projektowania instalacji ogrzewania i wentylacji. Dzięki staraniom inż. Tadeusza Chlipalskiego, w roku 1934 zostały powołane do życia Śląskie Warsztaty Szybowcowe w Bielsku[1]. W 1935 r. uzyskał dyplom pilota szybowcowego, a w 1937 r. pilota motorowego[4]. Od 1935 r. zajął się konstrukcją szybowców prowadząc jako kierownik Warsztaty Szybowcowe w Bielsku, a potem Lwowskie Warsztaty Lotnicze (1938–1939)[1].
Po wybuchu II wojny światowej został zmobilizowany i we wrześniu 1939 r. ewakuowany wraz z kierowaną przez siebie firmą i sprzętem do Rumunii. Po przedostaniu się do Francji, pracował w Zakładach Lotniczych Dewoitine w Tuluzie, a następnie przebywał w Anglii, gdzie w latach 1941–1947 pracował w zakładach Aero-Mechano Ltd. w Londynie[1].
W 1947 r. wrócił do kraju i pracował w Krakowie zajmując się instalacjami ogrzewania i wentylacji[5]. Od 1953 r. był zatrudniony na Politechnice Śląskiej w Gliwicach, na stanowisku zastępcy profesora[6] (później starszego wykładowcy), jako kierownik Katedry Techniki Sanitarnej na Wydziale Inżynieryjno-Budowlanym[7], następnie kierownik Katedry i Zakładu Ogrzewnictwa i Wentylacji na Wydziale Inżynierii Sanitarnej. Wykładał przedmioty: ogrzewnictwo, ogrzewanie i wentylacja, wentylacja przemysłowa i suszarnictwo, instalacje budowlane, wentylacja i klimatyzacja. Pełnił funkcję prodziekana Wydziału Inżynierii Sanitarnej (1956)[6], w latach 1969–1971 dziekana tego Wydziału i przewodniczącego Wydziałowej Rady ds. Młodzieży[8]. Decyzją Rady Państwa otrzymał w 1964 r. tytuł profesora nadzwyczajnego[9], a tytuł profesora zwyczajnego otrzymał w roku 1972. Od 1972 r. związany z Politechniką Krakowską. Był współorganizatorem specjalności „Urządzenia cieplne zdrowotne i ochrony powietrza” na Wydziale Inżynierii Sanitarnej i Wodnej[1]. Po przejściu na emeryturę w 1974 r. kontynuował pracę dydaktyczną na Politechnice Krakowskiej[5].
Był autorem lub współautorem m.in. projektu ogrzewania Zamku Królewskiego na Wawelu i projektu węzła cieplnego dla Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie[1].
Był długoletnim członkiem PZITS. Pełnił funkcję przewodniczącego Rady Ogrzewnictwa i Wentylacji przy Ministrze Budownictwa (1956–1958). Był także członkiem Sekcji Ogrzewnictwa i Wentylacji Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN[1].
Był autorem licznych publikacji naukowych i 2 podręczników ogrzewnictwa[5].
Był mężem Elżbiety z Łukowskich (1905–1990), filolożki-romanistki. Mieli synów: Andrzeja (1931–2019), architekta, projektanta obiektów służby zdrowia, założyciela i redaktora naczelnego kwartalnika „Cracovia Leopolis”, oraz Jana (1936–2018[10])[2].
Zmarł w Krakowie, pochowany na cmentarzu Komunalnym w Wieliczce (sektor II-5-7)[11][12].
Publikacje
- Projektowanie ogrzewań zdalaczynnych obiektów przemysłowych i kotłowni energetyczno-cieplnych. „Gaz Woda” 1953, nr 3, s. 85–89, nr 4, s. 113–117.
- Nowy system ogrzewania zdalaczynnego, „Gaz Woda” 1955, nr 3, s. 75–77.
- Sonda pomiarowa. „Gaz, Woda, Technika Sanitarna” nr 3, 1965.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1975)[13][14]
- Złoty Krzyż Zasługi (1972)[15]
- Krzyż za udział w Wojnie 1918–1921[5]
- Srebrna Odznaka „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” (1971)[16]
- Złota Odznaka Honorowa PZITS[4]
- Odznaka „Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej”[4]
- Odznaka 25-lecia Politechniki Śląskiej (1970)[17]
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Dziedzictwo Akademickiego Lwowa na Politechnice Krakowskiej. „Zeszyty Historyczne Muzeum Politechniki Krakowskiej”. Rok 1, Nr 1/2017 (1), s. 19, 2017. Kraków: Muzeum Politechniki Krakowskiej. ISSN 2544-1833. [dostęp 2026-07-02].
- 1 2 Karol Chlipalski. Strażnik pamięci – wspomnienie o moim Ojcu. „Cracovia Leopolis”. Nr 1 (118), s. 5–14, 2025. Kraków: Oddział Krakowski Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich. ISSN 1234-8600. [dostęp 2026-07-02].
- ↑ Archiwum Korporacyjne - Archiwum i Muzeum Polskich Korporacji Akademickich [online], www.archiwumkorporacyjne.pl [dostęp 2026-07-02].
- 1 2 3 Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych. Monografia 1919–2019. Warszawa: Zarząd Główny PZITS, 2019, s. 58–59. ISBN 978-83-87792-67-1. [dostęp 2026-07-02].
- 1 2 3 4 Władysław Wilgusiewicz, Energetycy Lwowiacy na Śląsku Katowice, 1998, s. 44 [dostęp 2026-07-02].
- 1 2 Program Politechniki Śląskiej im. Wincentego Pstrowskiego na rok akademicki 1956/57. Gliwice: Politechnika Śląska, 1957, s. 26, 32, 218, 359. [dostęp 2026-07-02].
- ↑ Program Politechniki Śląskiej im. Wincentego Pstrowskiego na rok akademicki 1953/54. Gliwice: Politechnika Śląska, 1954, s. 122. [dostęp 2026-07-02].
- ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1969–1970. Gliwice: Politechnika Śląska, 1970, s. 2, 73. [dostęp 2026-07-02].
- ↑ Program Politechniki Śląskiej im. Wincentego Pstrowskiego na rok akademicki 1965/66. Gliwice: Politechnika Śląska, 1965, s. 215–216. [dostęp 2026-07-02].
- ↑ Cmentarz parafialny Kraków Salwator - wyszukiwarka osób pochowanych [online], krakowsalwator.grobonet.com [dostęp 2026-07-02].
- ↑ In Memoriam. Służyli, odeszli a dzieła ich trwają s. 52, Politechnika Krakowska, 2025 [dostęp 2026-07-02].
- ↑ Cmentarz komunalny w Wieliczce - wyszukiwarka osób pochowanych [online], wieliczka.grobonet.com [dostęp 2026-07-02].
- ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1975–1976. Gliwice: Politechnika Śląska, 1976, s. 325. [dostęp 2026-08-12].
- ↑ Zmarli zasłużeni pracownicy WIŚ - Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki [online], 26 lipca 2023 [dostęp 2026-07-02].
- ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1972/73–1973/74. Gliwice: Politechnika Śląska, 1974, s. 6. [dostęp 2026-08-08].
- ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1971–1972. Gliwice: Politechnika Śląska, 1972, s. 6, 129, 227. [dostęp 2026-07-02].
- ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1970–1971. Gliwice: Politechnika Śląska, 1971, s. 414. [dostęp 2026-07-02].