Tadeusz Marian Arecki

Urodził się w rodzinie nauczycielskiej jako syn Stefanii z Hippmannów (1892–1956), pochodzącej z rodziny o tradycjach powstańczych oraz dr. Józefa Areckiego (1884–1940)^[3], działacza niepodległościowego, absolwenta Uniwersytetu Lwowskiego, dyrektora Wyższej Szkoły Miasta Lublińca (Gimnazjum Męskiego im. A. Mickiewicza)^[4], uczestnika I wojny światowej, zaangażowanego w Plebiscyt na Górnym Śląsku oraz współpracownika Wojciecha Korfantego. Ojciec był również prezesem Akcji Katolickiej w Krynicy^[5] oraz twórcą prywatnego gimnazjum^[6][7].

Tadek wychowywał się w Krynicy, gdzie jego rodzice w latach 30. wybudowali willę „Providentia” (Opatrzność Boża)^[2].

W rodzinie kultywowano tradycje patriotyczne. Jego wujami byli:

• Franciszek Hippmann (1883–1956) – członek Komisji Zdrojowej w Krynicy, legionista oraz uczestnik wszystkich wojen w latach 1914–1920, w tym polsko-bolszewickiej^[8],
• Wiktor Hippmann (1887–1977) – nauczyciel i oficer Wojska Polskiego^[9],

kuzynem:

• Franciszek Jodłowski (1891-1940) – członek Komisji Zdrojowej (sekretarz) i KTH, oficer WP zamordowany w Katyniu^{[10][11][12][13][14]}.

Dziadek, Franciszek Hippmann senior (1842–1923), był powstańcem styczniowym^[8].

Uczył się w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. J. Długosza w Nowym Sączu. Był harcerzem, członkiem KTH, MKS Beskid^[15] i KS Jaworzyna oraz pilotem szybowcowym (kurs w Tęgoborzy)^[16]. Maturę zdał po wojnie, w 1946 r., w Liceum w Krynicy^[17] (tzw. „jedynce”)^[2].

Podczas okupacji niemieckiej, podobnie jak cała jego rodzina^[18], zaangażował się w pomoc Żydom oraz działalność konspiracyjną. Prawdopodobnie należał do Polskiej Organizacji Orła Białego „Resurectio” (później włączonej do ZWZ) lub innej struktury zajmującej się przerzutem uchodźców przez Słowację i Węgry do Wojska Polskiego na Zachodzie^[2][19]. Działaniami tej grupy kierował major "Siwy"^[20][21] czyli Franciszek Żak.

Był kurierem górskim, przeprowadzającym polskich wojskowych^[6] i oficjeli przez granicę oraz Żydów^[22].

Do jego najważniejszych dokonań należała ewakuacja zaprzyjaźnionych osób: płk. Maksymiliana "Milana" Marszałka^[23][24], "kumpla" Henryka Cyrana^[25], syna dyrektora szpitala (obaj pochodzący z Lublińca) oraz wyznania mojżeszowego: Dawida Finka i Bena Silbersteina, kolegów ze szkół, kryniczan^[26]. Wcześniej w domu rodzinnym ukrywano małą Ewę, córkę żydowskich aptekarzy z Krynicy – Józefa i Heleny Reichensteinów^[27]. Później (od 1940) była przetrzymywana przez rodzinę łemkowską w pobliskiej Mochnaczce, gdzie opiekowali się nią Stefa i Władek Kryniccy - dawniej pracujący w willi „Prowidencja”. Tutaj także przebywał szwagier Tadeusza, dr Jakub Mendler (1899-1944)^[28], światowej sławy okulista z Nowego Sącza. Przeszedł on na katolicyzm pod wpływem swej żony Marii Jodłowskiej (1910-1981)^[29].

Trzeba pamiętać, że za pomoc Żydom, tylko na terenie Polski, groziła kara śmierci całej rodzinie pomagającego^[30].

Tadeusz został aresztowany 3 maja 1940 r. w Krynicy wraz z grupą młodzieży^[3][31] w pensjonacie "Esplanada", w ramach niemieckiej Akcji AB. Miał wówczas 16 lat. 4 maja osadzono go w więzieniu w Nowym Sączu, gdzie podczas brutalnych przesłuchań wyrwano mu wszystkie paznokcie u rąk. W nocy z 8 na 9 maja został przewieziony do Tarnowa^[32].

14 czerwca 1940 r. trafił w pierwszym transporcie więźniów do KL Auschwitz (numer obozowy 409)^[33], jako jeden z najmłodszych. Pracował^[34]:

• w ślusarni (1940),
• w świniarni (1941),
• w komandach Buna budujących zakłady IG Farben (1942),
• w magazynie żywnościowym (1943).

Był poddawany pseudomedycznym eksperymentom^[34].

13 marca 1943 r. został przeniesiony do KL Neuengamme, w Sylwestra 1944 r. do podobozu Hannover-Stöcken, a 9 kwietnia 1945 r. w "marszu śmierci" do KL Bergen-Belsen (wszędzie numer obozowy 17916)^[34].

Wyzwolenia doczekał w połowie kwietnia 1945 r.^[34]

Po wojnie ukończył studia na Politechnice Śląskiej i został inżynierem budownictwa^[35][36][37].

Był praktykującym katolikiem^[38] i nie należał do PZPR, co ograniczało jego możliwości pracy w Polsce i skłaniało do działalności zawodowej za granicą^[34].

Brał udział w realizacji inwestycji budowlanych w Iranie (1959-60), Ghanie (1962-7), Libii i Stanach Zjednoczonych, gdzie budował m.in. cukrownie, mosty i drogi^[34].

W Polsce pełnił funkcję zastępcy dyrektora przedsiębiorstwa Budimex (1968 do lat 70.) oraz uczestniczył w budowie hut^[34]:

• Łabędy (1950-1),
• Kościuszko (1951-2),
• Częstochowa (1952-6),
• Warszawa (1956-9 oraz 1960-2).

Posiadał wiele odznaczeń^[39] i patentów^[34].

Przez blisko dwie dekady (od ok. 1956 roku do lat 70.) był mieszkańcem warszawskich Bielan, co wiązało się z jego pracą przy budowie i rozwoju Huty Warszawa^[40].

Był malarzem, uczniem Zdzisława Barbackiego^[34].

Występował w programach telewizyjnych prowadzonych przez Irenę Dziedzic oraz Bronisława Wiernika (twórcy Polskiej Kroniki Filmowej). Materiały te nie zachowały się. Był bohaterem książek tego drugiego twórcy^[41][42]. Także jeden z rozdziałów publikacji Bogdana Suchowiaka^[43] jest poświęcony Tadeuszowi Areckiemu oraz wspomina o nim sławny kryniczanin Stefan Półchlopek^[44].

Autor:

• Piekielne lata^[45],
• Pamiętniki Inżynierów (rozdział: Made in Poland) – z tego rozdziału w latach 70. wybrano fragment jako lekturę obowiązkową w szkołach, nadając mu tytuł Polacy budują w Iranie^[34][46].

W latach 70. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie osiedlił się w Pensylwanii^[34].

Zmarł 8 czerwca 1990 r. we Wrocławiu podczas powrotu do Polski. Został tam pochowany^[34][47].

Tadeusz Arecki ożenił się w 1945 roku z Polką urodzoną we Francji i więźniarką Genowefą Brzezińską (1928-2008). Mieli dwoje dzieci: Janusza Józefa (1946–2013), ur. w Krynicy, oraz Lilianę Danutę (ur. 1951 w Gliwicach)^[34].