Tadeusz Strojny

Tadeusz Strojny

Data i miejsce urodzenia	6 września 1895 Chojnik
Data śmierci	15 czerwca 1987
Zawód, zajęcie	nauczyciel fizyki
Narodowość	polska
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Pracodawca	Państwowe Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Chrzanowie, Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Krakowie, I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie
Odznaczenia

Tadeusz Strojny (ur. 6 września 1895 w Chojniku^[1][2], zm. 15 czerwca 1987^[3]) – polski nauczyciel fizyki, matematyki i śpiewu w szkołach średnich w Oświęcimiu, Lwowie, Chrzanowie i Krakowie, żołnierz Legionów Polskich, organizator tajnego nauczania, skrzypek w zespołach kameralnych, organizator, dyrygent i kierownik chórów amatorskich.

Tadeusz Strojny uczęszczał do Gimnazjum Klasycznego w Myślenicach. W 1910 prowadził w Myślenicach gimnazjalną orkiestrę smyczkową^[1]. W 1912 został drużynowym nowo utworzonej I Męskiej Drużyny Harcerskiej im. T. Kościuszki w Myślenicach^[4]. Po wybuchu wojny, w sierpniu 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Służył w stopniu sierżanta w 16 kompanii IV baonu 2. pułku piechoty brał udział w walkach w Karpatach. Został ciężko ranny 15 lutego 1915 pod Zieloną i trafił do niewoli rosyjskiej. Był leczony w szpitalach w Riazaniu, Czerkasach i Kożuchowie k. Moskwy. Został zwolniony jako inwalida^[2]. W czerwcu 1917 po zwolnieniu przyjechał do Krakowa^[1]. W październiku 1917 uzyskał świadectwo dojrzałości (tzw. maturę wojenną) w Myślenicach^[1][2] i rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego^[2] (studiował w roku akademickim 1917/1918)^[5]. W latach 1917–1918 był organizatorem i dyrygentem chóru męskiego inwalidów wojennych w Krakowie^[1]. W listopadzie 1918 wstąpił do Legii Akademickiej^[2], według różnych źródeł uczestniczył w walkach z Ukraińcami i bolszewikami^[2] lub też pełnił służbę wartowniczą na terenie Krakowa^[1]. Z uwagi na stan zdrowia często przebywał w szpitalach wojskowych^[1]. Powrócił na studia w roku akademickim 1919/1920^[5]. W latach 1919–1922 prowadził trzy chóry męskie w Krakowie i Myślenicach^[1]. W styczniu 1923 uzyskał absolutorium^[2] na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego na kierunku matematyczno–fizycznym. Następnie ukończył też na UJ Studium Pedagogiczne^[1][2].

W roku szkolnym 1922–1923 pracował jako nauczyciel matematyki, fizyki i śpiewu w gimnazjum prywatnym w Oświęcimiu. Następnie przez prawie trzy lata pracował w charakterze asystenta na Politechnice Lwowskiej, w Katedrze Fizyki Teoretycznej kierowanej przez Wojciecha Rubinowicza^[1]. W czerwcu 1927 uzyskał uprawnienia do nauczania fizyki jako przedmiotu głównego i matematyki jako przedmiotu dodatkowego w szkołach średnich z polskim językiem wykładowym^[2].

Następnie podjął pracę w kolejnych (łącznie dziewięciu) lwowskich gimnazjach. W latach 1927–1931 był sekretarzem Zarządu Okręgowego Związku Nauczycielstwa Polskiego Szkół Średnich Lwowa. W roku szkolnym 1928–1929 był dyrygentem chóru szkolnego we Lwowie. W latach 1933–1939 był sekretarzem Zarządu Koła Żołnierzy byłego 2 pułku piechoty Legionów Polskich we Lwowie. W 1935 Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego przyznało mu tytuł profesora. W latach 1936–1939 był dyrektorem V Gimnazjum i Liceum im. Stefana Żółkiewskiego. W latach 1941–1944 organizował tajne nauczanie. W tych latach brał też udział w dorywczo organizowanym chórze śpiewającym w czasie mszy w kościołach lwowskich^[1].

Pod koniec 1945 zamieszkał w Krakowie, gdzie uczył w liceach, szkołach zawodowych i w Wyższej Szkole Pedagogicznej. Od 1946 był aktywnym członkiem Zarządu Oddziału Związku Inwalidów Wojennych w Krakowie. W latach 1948–1951 mieszkał w Chrzanowie, gdzie miał zostać skierowany w związku ze swoją przeszłością legionową^[1]. Pracował tam jako nauczyciel fizyki w Państwowym Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica. Uczył też matematyki w Szkole Przyzakładowej Fabloku oraz fizyki na kursach dla pracujących. Podczas pobytu w Chrzanowie codziennie dojeżdżał do Krakowa^[1].

W Krakowie był zatrudniony w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych (1946–1959) i w I Liceum Ogólnokształcącym im. Bartłomieja Nowodworskiego (1951–1972)^[1]. W latach 1952-1955 prowadził także na UJ wykłady z metodyki fizyki^[6]. Jako instruktor kierował zespołami metodycznymi nauczycieli fizyki w Chrzanowie i wykładami dla nauczycieli na kursach wakacyjnych. W latach 60. był opiekunem praktyk studentów z UJ. Dyrygował chórami prowincjonalnymi podczas spotkań i obozów młodzieżowych^[1].

W połowie lat 70. nawiązał kontakty ze Związkiem Legionistów Polskich. Od 1981 pełnił przez pewien czas funkcję Zastępcy Komendanta Okręgu Krakowskiego Związku Legionistów Polskich^[1]. Od października 1985 był prezesem ZLP, pełnił też funkcję wiceprezesa Obywatelskiego Komitetu Opieki nad Kopcem Józefa Piłsudskiego^[7]. Na początku lat 80. został członkiem Zespołu Historycznego przy Radzie Zakładowej Związku Nauczycielstwa Polskiego Dzielnicy Śródmieście w Krakowie^[1].

W 1917 został odznaczony austriackim Srebrnym Medalem Waleczności II Klasy. Następnie, w II Rzeczypospolitej, został odznaczony Krzyżem Niepodległości i Złotym Krzyżem Zasługi. W czasach PRL otrzymał Srebrny i Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski i Medal Komisji Edukacji Narodowej. W 1983 został odznaczony Orderem Virtuti Civili^[1]. W 1970 otrzymał nagrodę Polskiego Towarzystwa Fizycznego dla nauczycieli fizyki^[8][1].