Tektonik

Tektonik
Graueria vittata[1]
E. Hartert, 1908
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

trzciniaki

Rodzaj

Graueria
E. Hartert, 1908

Gatunek

tektonik

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]

Tektonik[3] (Graueria vittata) – gatunek małego ptaka z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae)[3], zamieszkujący Afrykę Subsaharyjską. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka

Taksonomia

Gatunek i rodzaj po raz pierwszy opisany przez niemieckiego ornitologa Ernsta Harterta w 1908 roku w czasopiśmie „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. Jako miejsce typowe autor wskazał pierwotny las 90 kilometrów na zachód od Jeziora Alberta Edwarda (obecne Jezioro Edwarda) w Kongu Belgijskim (obecnie Demokratyczna Republika Konga), na wysokości 1600 m n.p.m. Holotyp (NHMT, nr 1987) pochodził z kolekcji austriackiego ornitologa Rudolfa Grauera[4].

Takson monotypowy[5] o niepewnej do niedawna pozycji systematycznej, bywał umieszczany w rodzinie pokrzewkowatych (Sylviidae)[6], krótkosterków (Macrosphenidae)[7] lub traktowany jako incertae sedis[8]. Na podstawie pracy Oliveros et al. 2019[9], Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) oraz autorzy Kompletnej listy ptaków świata umieszczają tektonika w rodzinie trzciniaków (Acrocephalidae)[3][5].

Etymologia nazwy naukowej

Nazwa rodzajowa honoruje Rudolfa Grauera (1871–1927), austriackiego ornitologa, kolekcjonera w tropikalnej Afryce w latach 1904–1911[10].

Epitet gatunkowy: łac. vittatus – ‘pręgowany’, ‘wstęgowany’; vitta – ‘pręga’, ‘wstęga’[11].

Morfologia

Wygląd zewnętrzny
Mocny dziób, matowe upierzenie o zielonkawo-oliwkowej barwie, głowa i dolne części ciała blade. Czubek głowy jest ciemno zielonooliwkowy; górne części ciała, skrzydeł i ogon o barwie zielonkawo-oliwkowej; bok głowy do górnej części piersi czarniawy i bladobiały. Pozostałe dolne części ciała zielonooliwkowe z szerokimi szarawobiałymi paskami na całej środkowej powierzchni brzucha. Tęczówka czerwono-brązowa, górna część dzioba czarniawa, dolna niebieskawoszara. Nogi koloru niebieskoszarego. Płcie podobne w wyglądzie. Młode ptaki nieopisane[12].
Rozmiary
Długość ciała – 14 cm, masa – od 14 do 18 g[12]. Wymiary podane przez Ernsta Harterta: długość skrzydła 60–62,5 mm, długość ogona 58–60 mm, długość skoku 28,5–29,5 mm[4].

Występowanie

Tektonik występuje we wschodniej Demokratycznej Republice Konga (wyżyny na zachód od Jeziora Edwarda, na południe do gór Itombwe), południowo-zachodniej Ugandzie (Nieprzenikniony Las Bwindi), zachodniej Rwandzie (Park Narodowy Lasu Nyungwe) oraz w północno-zachodnim Burundi[2][5][12].

Gatunek osiadły, zamieszkujący gęstą roślinność (np. krzaczasty podszyt, pnącza winorośli i wysokie drzewa) w lasach galeriowych oraz pierwotnych, górskich lasach na wysokości od 1500 do 2500 m n.p.m.[12][13]

Ekologia

Pożywienie
Tektonik poluje głównie na chrząszcze (w tym ryjkowcowate (Curculionidae)) oraz małe mrówki i gąsienice, a sporadycznie nawet małe pająki i ślimaki. Pożywnie zdobywa zazwyczaj w parach; czasami dołącza do innych gatunków ptaków. Pokarm zbiera z małych gałęzi i liści[12].
Głos
Delikatnie wzrastające mruczenie „hrrrrrrrrrr”, trwający średnio 1,5 sekundy, powtarzane co 3–4 sekundy; również miękkie, niewyraźne alarmujące „fiiiu”[12].
Lęgi
Ptaki w kondycji rozrodczej w Ugandzie spotykane w marcu. W Demokratycznej Republice Konga trele godowe zarejestrowane szczególnie podczas okresu od marca do maja. Brak informacji na temat ilości zniesionych jaj, okresu inkubacji i wychowu młodych[12].

Status zagrożenia i ochrona

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody tektonik nieprzerwanie od 1988 roku jest zaliczany do kategorii LC (ang. Least Concern, najmniejszej troski). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako rzadki, lokalnie pospolity. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku[2][14].

Przypisy

  1. ↑ Graueria vittata, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 BirdLife International, Graueria vittata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2026-06-07] (ang.).
  3. 1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Acrocephalidae Salvin, 1882 - trzciniaki - Brush, reed and swamp warblers (wersja: 2025-01-26). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-06-07].
  4. 1 2 E. Hartert. Description of new species of birds from Africa, India, and South America. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 23, s. 9–10, 1908. (ang.).
  5. 1 2 3 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-06-07] (ang.).
  6. ↑ F. Bairlein, P. Alström, R. Aymí, P. Clement, A. Dyrcz, G. Gargallo, F. Hawkins, S. Madge, D. Pearson, L. Svensson: Family Sylviidae (Old World Warblers). W: J. del Hoyo, A. Elliott, D.A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Barcelona: Lynx Edicions, 2006, s. 682. ISBN 84-96553-06-X. (ang.).
  7. ↑ John H. Boyd III: Macrosphenidae: Crombecs, African Warblers. [w:] Taxonomy in Flux: Version 3.06 [on-line]. John Boyd's Home Page. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-30)]. (ang.).
  8. ↑ F. Gill, D. Donsker (red.): Wren-babblers, crombecs, bush warblers, Streaked Scrub Warbler, yellow flycatchers & hylias. IOC World Bird List: Version 7.1. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-28)]. (ang.).
  9. ↑ C.H. Oliveros et al. Earth history and the passerine superradiation. „Proceedings of the National Academy of Sciences”. 116 (16), s. 7916–7925, 2019. DOI: 10.1073/pnas.1813206116. (ang.).
  10. ↑ graueria, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).
  11. ↑ vittata, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).
  12. 1 2 3 4 5 6 7 D. Pearson, Grauer's Warbler (Graueria vittata), version 1.0, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020, DOI: 10.2173/bow.grawar1.01 [dostęp 2026-06-07] (ang.).
  13. ↑ B.P. Hall, R.E. Moreau. A study of the rare birds of Africa. „Bulletin of the British Museum (Natural History)”. 8, s. 343–344, 1961–1962. (ang.).
  14. ↑ Species factsheet: Grauer's Warbler Graueria vittata [online], BirdLife International, 2024 [dostęp 2026-06-07] (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.