Teresa Baranowska

Teresa Baranowska

Teresa Baranowska-Dereszowska

Data i miejsce urodzenia	13 sierpnia 1946 Bydgoszcz
Zawód, zajęcie	nauczycielka, pedagog, działaczka opozycji antykomunistycznej, radna
Miejsce zamieszkania	Katowice, Strzebowiska
Narodowość	polska
Alma Mater	Uniwersytet Śląski w Katowicach
Pracodawca	Zespół Szkół Handlowych w Katowicach (1969–1983), III Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Katowicach (1991–2006)
Partia	KPN, PPN, UW, PD
Dzieci	Anna Dereszowska (pasierbica)
Odznaczenia

Teresa Baranowska (ur. 13 sierpnia 1946 w Bydgoszczy^[1]) – polska polonistka i pedagog, działaczka opozycji antykomunistycznej, związana z „Solidarnością” i Konfederacją Polski Niepodległej, w latach 1991–2006 dyrektorka III Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Katowicach, radna gminy Cisna w latach 2014–2024.

W 1970 roku ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, a już rok wcześniej zaczęła pracę w Zespole Szkół Handlowych w Katowicach jako nauczycielka języka polskiego^[1].

We wrześniu 1980 roku zaangażowała się w działalność Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, początkowo w swojej szkole, a następnie w Zarządzie Regionalnym w Katowicach. W strukturach związku pełniła szereg funkcji – była członkinią zarządu Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego w Katowicach, zasiadała w Prezydium Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, a także działała jako wiceprzewodnicząca Komisji Zakładowej Oświaty i Wychowania oraz członkini Krajowej Komisji Oświaty i Wychowania^[2].

Równolegle w latach 1980–1984 była członkinią Konfederacji Polski Niepodległej^[1], wchodząc w skład jej Rady Politycznej. Należała do Centralnego Kierownictwa Akcji Bieżącej KPN w Obszarze V w Katowicach, a w listopadzie 1981 roku objęła funkcję rzecznika prasowego tej struktury. Była inicjatorką licznych działań protestacyjnych na Górnym Śląsku, w tym głodówek organizowanych w obronie uwięzionych liderów KPN. Zajmowała się także dystrybucją znaczków i publikacji sygnowanych przez KPN oraz kolportażem wydawnictw podziemnych, a jej mieszkanie służyło jako miejsce spotkań opozycjonistów^[2].

W lutym 1981 roku podjęła działania w Regionalnym Komitecie Obrony Więzionych za Przekonania, a następnie weszła w skład jego władz krajowych^[2]. W okresie od marca do grudnia 1981 roku współtworzyła niezależne pismo „Wolność”^[2], którego pierwszy numer wydała pod pseudonimem^[3]. 1 maja tego samego roku na balkonie Superjednostki wywiesiła transparent z napisem „Uwolnić więźniów politycznych”^[4].

W październiku 1981 roku prokuratura postawiła jej zarzut działania na rzecz obalenia ustroju socjalistycznego przemocą^[5]. Po wprowadzeniu stanu wojennego, w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku została internowana^[1]. Najpierw przebywała w areszcie Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Katowicach^[6]. Po interwencji bpa Herberta Bednorza oraz Międzynarodowego Czerwonego Krzyża przewieziono ją do Ośrodku Odosobnienia w Darłówku^[7], gdzie przebywała od 16 lutego 1982 roku, a 2 marca tego samego roku osadzono ją w ośrodku w Gołdapi^[2][6]. Mieszkała w jednym pokoju z Anną Walentynowicz i Aliną Pienkowską^[7]. Wyszła na wolność 23 lipca 1982 roku^[2][6].

Po zwolnieniu z internowania kontynuowała działalność opozycyjną w ramach KPN. Od 1982 roku kolportowała wydawnictwa podziemne, organizowała pomoc dla represjonowanych i ich rodzin, a także była współorganizatorką mszy św. za ojczyznę w katowickiej katedrze Chrystusa Króla^[1], a także uczestniczyła we wszystkich mszach św. organizowanych przez ks. Jerzego Popiełuszkę w kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie. Była jednocześnie w stałym kontakcie z Walentynowicz i Pienkowską. Zajmowała się też ukrywaniem działaczy opozycji antykomunistycznej^[7].

Za swoją aktywność polityczną poniosła konsekwencje zawodowe – w 1983 roku decyzją Komisji Dyscyplinarnej przy Kuratorium Oświaty i Wychowania została zwolniona z pracy w Zespole Szkół Handlowych w Katowicach i na trzy lata pozbawiona prawa wykonywania zawodu nauczycielki^[2][1]. Zarzucono jej m.in. organizację uroczystości katyńskich, w których mówiła prawdę o zbrodni katyńskiej^[7].

W latach 1984–1985 wraz z partnerem prowadziła hodowlę owiec w Bieszczadach^[7]. Była wielokrotnie zatrzymywana na 24 godziny w areszcie Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Lesku^[1]. W latach 1985–1989 była związana z Polską Partią Niepodległościową^[2]. W 1987 roku była organizatorką Ruchu Młodzieży Solidarnej, a także współredagowała podziemne pismo „Bajtel”. W 1988 roku zatrudniła się jako ekspedientka, pozostając wcześniej bez zatrudnienia^[1]. Proponowano jej udział w wyborach do Sejmu 4 czerwca 1989 roku pod patronatem przewodniczącego NSZZ „Solidarność” Lecha Wałęsy, ale odmówiła, gdyż miała o nim wówczas złe zdanie^[7].

W latach 1989–1991 ponownie pracowała w Zespole Szkół Handlowych w Katowicach, a w 1991 roku objęła stanowisko dyrektora III Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Katowicach^[1]. Uczyła także języka polskiego i historii sztuki^[8]. Funkcję dyrektora pełniła aż do przejścia na emeryturę w 2006 roku^[9][10][1].

W latach 2000–2006 była członkinią Unii Wolności i Partii Demokratycznej – demokraci.pl^[1]. W 2004 roku bezskutecznie kandydowała z list Unii Wolności do parlamentu europejskiego z okręgu nr 11^[11][12].

Dwukrotnie, w wyborach samorządowych z 2014 i 2018 roku została wybrana z list lokalnego komitetu do Rady Gminy Cisna^[13][14]. W drugiej swojej kadencji pełniła funkcję wiceprzewodniczącej Rady Gminy i jednocześnie przewodniczącej Komisji Oświaty, Kultury, Służby Zdrowia i Opieki Społecznej. Zaangażowała się też w Społecznej Radzie ZOZ-u przy szpitalu w Lesku^[7].

Pochodzi z rodziny Henryka i Anny^[6], w rodzinie repatriantów z Kresów Wschodnich^[7]. Ma syna oraz córkę^[7]. Była także macochą aktorki Anny Dereszowskiej^[8].

Mieszka w gminie Cisna. Ma gospodarstwo rolne w Strzebowiskach po bracie zmarłym w 1979 roku. Przed emeryturą mieszkała w Katowicach^[7], w Superjednostce^[5].

W 2017 roku powstał o niej film dokumentalny Dziewczyna z Klepsydry reżyserii Ewy Kozik, zrealizowany przez TVP Katowice^[15].

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2007)^[16][17]
• Krzyż Wolności i Solidarności (2016)^[18]
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2025)^[19][20]